Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 02 về xây dựng và phát triển Thủ đô Hà Nội trong kỷ nguyên mới

Tầm nhìn chiến lược, lâu dài

Theo Nghị quyết số 02-NQ/TW, Bộ Chính trị đánh giá, những năm qua, các cấp, ngành đã quán triệt thực hiện chủ trương của Đảng về xây dựng, phát triển Thủ đô đạt được nhiều kết quả tích cực.

Thành phố Hà Nội đã nhận thức rõ vai trò là Thủ đô, trái tim của cả nước, trung tâm chính trị - hành chính, là trung tâm lớn về kinh tế - văn hóa, giáo dục, khoa học, công nghệ của cả nước; luôn tích cực, chủ động, đi đầu trong thực hiện các chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước, xây dựng Thủ đô "Văn hiến - Văn minh - Hiện đại".

Kinh tế của Thủ đô phát triển nhanh, bền vững, có sức lan tỏa thúc đẩy phát triển vùng Thủ đô, vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ và cả nước. Quy hoạch, phát triển hạ tầng đô thị được chú trọng; diện mạo của Thủ đô có nhiều khởi sắc, văn minh, hiện đại hơn.

Sự nghiệp phát triển văn hoá, giáo dục và đào tạo, khoa học và công nghệ, đổi mới sáng tạo, chăm sóc và bảo vệ sức khỏe nhân dân đạt nhiều kết quả tích cực.

Chính trị, xã hội ổn định, quốc phòng, an ninh được giữ vững; quan hệ đối ngoại, hội nhập quốc tế được mở rộng. Niềm tin và sự đồng thuận của nhân dân Thủ đô không ngừng được củng cố; vị thế, uy tín của Thủ đô ngày càng được nâng cao.

Tuy nhiên, Bộ Chính trị cũng nhìn nhận, những kết quả đạt được chưa tương xứng với vị trí, vai trò, tiềm năng, lợi thế và vai trò đặc biệt của Thủ đô. Tốc độ tăng trưởng trong nhiều năm thấp hơn so với một số địa phương trong vùng; quy mô kinh tế còn nhỏ so với một số thành phố lớn trong khu vực ASEAN.

Công tác quy hoạch và quản lý đô thị còn bất cập, thiếu đồng bộ, chưa theo kịp tốc độ phát triển; các "điểm nghẽn" về ùn tắc giao thông, trật tự đô thị, ngập úng, ô nhiễm không khí, môi trường, an toàn thực phẩm chậm được khắc phục.

Việc khai thác, phát huy nguồn lực cho phát triển chưa hiệu quả; quản lý đất đai, tài sản công chưa chặt chẽ. Không gian phát triển, nhất là không gian ngầm, không gian tầm thấp, không gian đô thị mới chưa được tổ chức hợp lý.

Phát triển kinh tế số, xây dựng xã hội số mới bước đầu được quan tâm; văn hóa chưa trở thành nền tảng và động lực cho phát triển; vai trò là trung tâm lan tỏa, động lực dẫn dắt phát triển vùng và quốc gia chưa được thể hiện rõ nét.

Chỉ ra “những hạn chế, yếu kém trên có cả nguyên nhân khách quan và chủ quan”, Bộ Chính trị khẳng định, trong bối cảnh đất nước bước vào kỷ nguyên phát triển mới với yêu cầu tăng trưởng nhanh, bền vững, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia và khẳng định vị thế trên thị trường quốc tế, việc xây dựng và phát triển Thủ đô Hà Nội có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, mang tầm chiến lược, lâu dài.

5 quan điểm phát triển của Thủ đô Hà Nội thời gian tới

Trên cơ sở đánh giá tình hình thực tiễn tại Thủ đô Hà Nội những năm qua, Nghị quyết đề ra 5 quan điểm phát triển của Thủ đô thời gian tới.

Thứ nhất, Nghị quyết thống nhất nhận thức về vị trí, vai trò và tầm quan trọng đặc biệt của Thủ đô Hà Nội là trung tâm đầu não chính trị - hành chính quốc gia; nơi hội tụ và lan tỏa tinh hoa văn hóa, trí tuệ và nguồn lực của đất nước; trung tâm kiến tạo, giữ vai trò dẫn dắt, định hình mô hình và tư duy phát triển mới; là hạt nhân, trung tâm kết nối và động lực phát triển của cả vùng và cực tăng trưởng của cả nước; dẫn đầu cả nước và vươn tầm khu vực về một số lĩnh vực: Giáo dục và Đào tạo, y tế, khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, hướng tới là thành phố kết nối toàn cầu.

Xây dựng và phát triển Thủ đô là trách nhiệm của toàn Đảng, toàn dân, toàn quân và cả hệ thống chính trị, trực tiếp và thường xuyên là Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân Thủ đô.

Thứ hai, xây dựng và phát triển Thủ đô “Văn hiến - Văn minh - Hiện đại - Hạnh phúc”; lấy con người làm trung tâm, chủ thể, mục tiêu và động lực của phát triển. Trong đó, đặt văn hóa ở vị trí trung tâm của chiến lược phát triển kinh tế - xã hội, “Văn hiến - Bản sắc - Sáng tạo” là giá trị cốt lõi xuyên suốt, nguồn lực nội sinh và sức mạnh mềm, nền tảng hình thành bản lĩnh, trí tuệ và động lực phát triển. Phát triển Thủ đô nhanh, bền vững, thông minh, hiện đại, bao trùm gắn với chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, kinh tế tuần hoàn, thích ứng với biến đổi khí hậu; giữ vững quốc phòng, an ninh, bảo đảm trật tự, an toàn xã hội.

Thứ ba, quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn dài hạn 100 năm, ổn định theo không gian phát triển mở, cấu trúc đô thị “đa tầng, đa lớp, đa cực, đa trung tâm”, lấy sông Hồng làm trục cảnh quan sinh thái - văn hóa chủ đạo; gắn kết chặt chẽ với vùng Thủ đô, vùng đồng bằng sông Hồng, vùng Trung du và miền núi phía Bắc và các hành lang kinh tế quốc gia, quốc tế.

Thứ tư, xác lập thể chế đặc thù, vượt trội; phân cấp; phân quyền triệt để, toàn diện gắn với cơ chế kiểm soát và trách nhiệm giải trình, bảo đảm Thủ đô có đủ thẩm quyền, công cụ và nguồn lực để chủ động quyết định, tổ chức thực hiện và chịu trách nhiệm toàn diện đối với các vấn đề phát triển của Thủ đô.

Thứ năm, xây dựng Đảng bộ và hệ thống chính trị của Thủ đô trong sạch, vững mạnh, nêu gương, hành động, trách nhiệm; thật sự tiêu biểu, mẫu mực về bản lĩnh chính trị, đạo đức cách mạng, năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu.

Hướng đến thành phố toàn cầu, có trình độ phát triển cao

Nghị quyết đề ra các mục tiêu, chỉ tiêu cụ thể đến năm 2035; đến năm 2045 và hướng đến 100 năm giải phóng Thủ đô (2054) và đến năm 2065.

Theo đó, đến năm 2035, Thủ đô Hà Nội trở thành đô thị xanh, thông minh, hiện đại; hội tụ tinh hoa văn hóa, hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng; có năng lực cạnh tranh cao, chính trị - xã hội ổn định, thành phố thanh bình, người dân hạnh phúc, trở thành điểm đến an toàn, thân thiện và hấp dẫn.

Hình thành một số trung tâm giáo dục - đào tạo, y tế chất lượng cao thuộc nhóm dẫn đầu trong khu vực châu Á - Thái Bình Dương; trung tâm dịch vụ tài chính, thương mại và đổi mới sáng tạo quan trọng cấp quốc gia, khu vực và quốc tế; trung tâm nghiên cứu, phát triển; giữ vai trò hạt nhân trong các chuỗi liên kết phát triển vùng Thủ đô, vùng đồng bằng sông Hồng, vùng Trung du và miền núi phía Bắc, cả nước, khu vực và toàn cầu.

Đến năm 2045, Hà Nội trở thành một trung tâm đổi mới sáng tạo quan trọng của khu vực châu Á - Thái Bình Dương, nơi hội tụ tri thức và công nghệ; hạ tầng, quản trị đô thị hiện đại; người dân có chất lượng sống cao; xã hội văn minh, an toàn, đáng sống, hạnh phúc.

Hướng tới 100 năm giải phóng Thủ đô (2054) và đến năm 2065: Thủ đô Hà Nội là thành phố toàn cầu, có trình độ phát triển cao và bền vững; thuộc nhóm các thủ đô có chất lượng sống và hạnh phúc cao trên thế giới.

Nghị quyết cũng đề ra từng chỉ tiêu cụ thể cho từng giai đoạn khác nhau. Cụ thể, giai đoạn 2026-2030, tăng trưởng GRDP bình quân trên 11%/năm; đến năm 2030, quy mô GRDP đạt trên 113 tỷ USD, bình quân đầu người đạt tối thiểu 12 nghìn USD.

Giai đoạn 2031-2035, tăng trưởng GRDP bình quân từ 11% trở lên; đến năm 2035, quy mô GRDP đạt khoảng 200 tỷ USD, bình quân đầu người đạt tối thiểu 18,8 nghìn USD… Tỷ lệ đóng góp của năng suất các nhân tố tổng hợp (TFP) vào tăng trưởng đạt 60%; tỷ lệ đóng góp của kinh tế số vào tăng trưởng đạt 50%; tỷ trọng công nghiệp văn hóa đạt từ 10% trở lên.

Giai đoạn 2036-2045: Tăng trưởng GRDP bình quân đạt 11%/năm. Đến năm 2045, quy mô GRDP đạt khoảng 640 tỷ USD, bình quân đầu người đạt tối thiểu 42.000 USD, thuộc nhóm cao trong khu vực; tiếp tục nâng cao năng suất, chất lượng tăng trưởng; tăng tỷ trọng kinh tế số, công nghiệp văn hóa trong GRDP; duy trì chỉ số phát triển con người (HDI) ở mức cao.

Giai đoạn 2046-2065: Tăng trưởng GRDP bình quân trên 5%/năm. Đến năm 2065, quy mô GRDP đạt khoảng 1.920 tỷ USD, bình quân đầu người đạt tối thiểu 95.000 USD, thuộc nhóm cao trên thế giới.

Nghị quyết cũng đề ra 9 nhóm nhiệm vụ trọng tâm, giải pháp chủ yếu gồm: Quy hoạch phát triển Thủ đô với tầm nhìn dài hạn, ổn định; đẩy mạnh liên kết, phát triển vùng; xây dựng thể chế đột phá phát triển Thủ đô; phát triển toàn diện văn hóa, con người Thủ đô; xác lập mô hình tăng trưởng mới của Thủ đô; phát triển các ngành kinh tế thế mạnh của Thủ đô.

Nghị quyết 02-NQ/TW yêu cầu xây dựng thể chế đột phá phục vụ phát triển Thủ đô; đảm bảo đồng bộ, vượt trội, ưu việt... Phân cấp, phân quyền triệt để cho thành phố trong hầu hết các lĩnh vực; tăng thẩm quyền cho chủ tịch UBND các cấp. Thành phố được ban hành văn bản để tổ chức, hướng dẫn thi hành luật, Nghị quyết của Quốc hội khi chưa có quy định của cơ quan Nhà nước có thẩm quyền; tự quyết biên chế, chế độ công vụ, thu nhập…

Bộ Chính trị cũng chỉ đạo đẩy mạnh liên kết, phát triển vùng; ưu tiên bố trí nguồn lực để thúc đẩy liên kết giữa Hà Nội với các tỉnh, thành phố trong vùng; phát triển toàn diện văn hoá, con người Thủ đô; bảo tồn giá trị nghìn năm văn hiến gắn với hiện đại; chuyển hoá di sản thành tài sản sống; Xác lập mô hình tăng trưởng mới của Thủ đô; lấy tri thức, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và văn hoá làm động lực trung tâm; huy động, khai thác và sử dụng hiệu quả nguồn lực Hà Nội tự quyết cơ chế về đất đai, đầu tư, hợp tác công tư (PPP); giữ vững quốc phòng - an ninh, bảo đảm trật tự, an toàn xã hội; nâng tầm công tác đối ngoại và hội nhập quốc tế…