Biến động dầu mỏ toàn cầu, Campuchia đẩy nhanh kế hoạch xây nhà máy lọc dầu
Biến động nguồn cung dầu toàn cầu đang khiến nhiều quốc gia xem xét lại chiến lược năng lượng. Campuchia cho biết đang xúc tiến xây dựng nhà máy lọc dầu đầu tiên, với mục tiêu tăng cường an ninh năng lượng trong nước.
Thông tin này được Bộ trưởng Bộ Khai khoáng và Năng lượng Campuchia Keo Rottanak đưa ra bên lề Hội nghị Thượng đỉnh Doanh nghiệp Campuchia – ASEAN 2026 tại Phnom Penh.
Hiện nay, Campuchia gần như phụ thuộc hoàn toàn vào nhiên liệu tinh chế nhập khẩu, bao gồm xăng, dầu diesel và nhiên liệu hàng không, do quốc gia này chưa có hệ thống lọc dầu cũng như cơ sở lưu trữ dầu thô quy mô lớn.
“Chính phủ đang trao đổi với một số nhà đầu tư để triển khai dự án nhà máy lọc dầu. Nếu tiến trình thuận lợi, công trình có thể hoàn thành trong vòng ba năm”, ông Rottanak cho biết.
Áp lực an ninh năng lượng ngày càng rõ
Trong nhiều năm, Campuchia không đặt ưu tiên cho việc xây dựng nhà máy lọc dầu. Các dự án dạng này đòi hỏi vốn đầu tư lớn và chỉ khả thi khi quy mô thị trường nội địa đủ rộng.
Thời cựu Thủ tướng Hun Sen, ý tưởng này từng được cân nhắc nhưng bị đánh giá là chưa phù hợp với nhu cầu tiêu thụ khi đó.
Tuy nhiên, bức tranh đã thay đổi nhanh chóng trong thập kỷ qua. Tăng trưởng kinh tế, quá trình đô thị hóa và sự gia tăng nhanh của phương tiện cá nhân đã khiến nhu cầu nhiên liệu tại Campuchia tăng đáng kể, đặc biệt trong các lĩnh vực vận tải, sản xuất và logistics.
Trong bối cảnh đó, việc không có năng lực lọc dầu nội địa khiến quốc gia này phụ thuộc gần như hoàn toàn vào chuỗi cung ứng nhiên liệu khu vực.
Singapore hiện là nguồn cung nhiên liệu tinh chế lớn nhất cho Campuchia, bên cạnh các nguồn từ Việt Nam, Malaysia, Trung Quốc và một số thị trường khác.
Biến động địa chính trị làm lộ rõ điểm yếu
Ý tưởng xây dựng nhà máy lọc dầu được nhắc lại vào thời điểm thị trường năng lượng toàn cầu đang chịu tác động mạnh từ căng thẳng địa chính trị.
Xung đột tại Trung Đông và nguy cơ gián đoạn vận tải qua eo biển Hormuz – tuyến đường vận chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu toàn cầu – đã làm dấy lên lo ngại về rủi ro nguồn cung.
Đối với các nền kinh tế phụ thuộc vào nhập khẩu nhiên liệu như Campuchia, những biến động này có thể nhanh chóng chuyển hóa thành áp lực giá năng lượng và lạm phát trong nước.
Theo Bộ Thương mại Campuchia, giá nhiên liệu nội địa đang biến động theo xu hướng của thị trường thế giới. Căng thẳng tại Trung Đông đã khiến giá dầu toàn cầu tăng từ 5% đến 25% trong thời gian gần đây.
Số liệu chính phủ cho thấy riêng trong tháng 1, Campuchia đã chi gần 220 triệu USD để nhập khẩu xăng dầu và khí đốt, tăng 1,6% so với cùng kỳ năm trước.
Bài toán không chỉ nằm ở nhà máy lọc dầu
Các chuyên gia năng lượng cho rằng việc xây dựng nhà máy lọc dầu có thể giúp Campuchia cải thiện ổn định nguồn cung và giảm chi phí logistics liên quan đến nhập khẩu nhiên liệu.
Tuy nhiên, bài toán an ninh năng lượng không chỉ dừng ở một dự án lọc dầu.
Để dự án phát huy hiệu quả, Campuchia cần phát triển đồng bộ các hạ tầng liên quan như kho chứa dầu, hệ thống vận chuyển, cảng chuyên dụng và chuỗi hóa dầu.
Song song với đó, nước này cũng đang thúc đẩy hoạt động thăm dò dầu khí trong nước. Năm 2020, Campuchia đã khai thác lô dầu đầu tiên từ mỏ Apsara tại Vịnh Thái Lan, dù hoạt động sau đó bị đình trệ do khó khăn tài chính của nhà đầu tư.
Nếu được triển khai đúng tiến độ, dự án nhà máy lọc dầu có thể trở thành bước ngoặt trong chiến lược năng lượng của Campuchia.
Tuy vậy, với quy mô thị trường còn tương đối nhỏ và mức đầu tư lớn, tính khả thi kinh tế của dự án sẽ vẫn phụ thuộc vào tốc độ tăng trưởng nhu cầu năng lượng trong nước và diễn biến thị trường dầu toàn cầu trong những năm tới.
Nguyễn Huyền
