Bị phạt kịch khung vì 3 vi phạm sản xuất thuốc, Traphaco (TRA) đang kinh doanh ra sao?

Bị phạt 160 triệu đồng vì vi phạm sản xuất thuốc

Công ty CP Traphaco (HoSE: TRA) vừa bị Cục Quản lý Dược (Bộ Y tế) xử phạt hành chính 160 triệu đồng do vi phạm các quy định trong hoạt động sản xuất thuốc. Trước đó, doanh nghiệp dược phẩm này cũng nhiều lần bị xử lý vi phạm về thuế, với tổng số tiền truy thu, xử phạt và các nghĩa vụ liên quan lên tới hàng tỷ đồng. Theo Quyết định số 869/QĐ-XPHC ngày 8/10/2026 của Cục Quản lý Dược, Traphaco bị xử phạt đối với ba hành vi vi phạm liên quan đến hồ sơ đăng ký thuốc, quy trình sản xuất và kiểm nghiệm thuốc, nguyên liệu làm thuốc.

Cụ thể, doanh nghiệp bị phạt 40 triệu đồng do sản xuất nhiều lô thuốc viên nang cứng Piracetam 400 mg có thay đổi nhỏ so với hồ sơ đăng ký đã được phê duyệt nhưng chưa được cơ quan có thẩm quyền chấp thuận nội dung thay đổi. Với hành vi sản xuất nhiều lô thuốc có thay đổi lớn so với hồ sơ đăng ký nhưng chưa được phê duyệt, Traphaco tiếp tục bị phạt 60 triệu đồng. Các sản phẩm liên quan gồm Piracetam 400 mg, thuốc ho Methorphan, thuốc xịt mũi Nostravin và Loratadin 10 mg.

Khoản phạt 60 triệu đồng còn lại liên quan đến việc doanh nghiệp sử dụng nguyên liệu bột talc Luzenac 00 trong sản xuất nhiều loại thuốc. Theo quyết định, mặc dù nhà sản xuất công bố nguyên liệu này có thể sử dụng trong cả lĩnh vực dược phẩm và thực phẩm, cơ quan quản lý xác định việc sử dụng không đúng quy trình sản xuất, quy trình kiểm nghiệm thuốc và nguyên liệu làm thuốc theo hồ sơ đăng ký đã được phê duyệt. Đáng chú ý, cả 3 hành vi đều bị áp dụng các tình tiết tăng nặng, gồm vi phạm hành chính nhiều lần và vi phạm có quy mô lớn, số lượng hàng hóa lớn. Do đó, Traphaco bị áp dụng mức phạt tối đa trong khung tiền phạt tương ứng với từng hành vi. Các vi phạm nêu trên tập trung vào việc tuân thủ hồ sơ đăng ký và quy trình sản xuất, kiểm nghiệm. Quyết định xử phạt không đồng nghĩa với việc cơ quan quản lý đã kết luận toàn bộ các loại thuốc liên quan không đạt chất lượng.

Đây không phải lần đầu Traphaco bị cơ quan chức năng xử lý vi phạm hành chính. Trước đó, doanh nghiệp từng nhiều lần bị xử lý trong lĩnh vực thuế. Theo thông tin Traphaco công bố, sau kỳ thanh tra thuế năm 2021 và 2022, doanh nghiệp bị xử lý vi phạm hành chính về thuế trong năm 2023, với số tiền phạt hơn 434 triệu đồng. Đồng thời, Traphaco phải nộp bổ sung hơn 1,98 tỷ đồng tiền thuế thiếu, nâng tổng số tiền phải nộp lên trên 2,4 tỷ đồng. Đến tháng 2/2026, Traphaco tiếp tục bị xử lý vi phạm hành chính về thuế, đồng thời phải nộp các khoản truy thu thuế giá trị gia tăng, thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế thu nhập cá nhân và tiền chậm nộp, với tổng số tiền gần 3,3 tỷ đồng.

Lợi nhuận tăng chậm, hàng bán bị trả lại gấp gần 9 lần

Bên cạnh những vấn đề về tuân thủ quy định, hoạt động kinh doanh của Traphaco thời gian gần đây cũng ghi nhận nhiều biến động đáng chú ý, đặc biệt ở cơ cấu doanh thu, chi phí hoạt động và các khoản mục tài sản ngắn hạn. Sau giai đoạn lợi nhuận suy giảm trong năm 2024, kết quả kinh doanh của Traphaco đã cải thiện từ năm 2025. Cụ thể, năm 2024, doanh nghiệp ghi nhận doanh thu thuần 2.370,2 tỷ đồng, tăng 1,7% so với năm trước, nhưng lợi nhuận sau thuế giảm 9,7%, còn 257,3 tỷ đồng. Sang năm 2025, doanh thu thuần hợp nhất tăng lên 2.657 tỷ đồng, tương ứng mức tăng khoảng 13%; lợi nhuận sau thuế đạt 278 tỷ đồng, tăng 8%. Cả hai chỉ tiêu đều vượt kế hoạch đề ra.

Đà tăng trưởng tiếp tục được duy trì trong nửa đầu năm 2026. Theo báo cáo tài chính hợp nhất bán niên 2026 đã được soát xét, Traphaco ghi nhận doanh thu thuần 1.363,4 tỷ đồng, tăng 8,2% so với cùng kỳ năm trước. Giá vốn hàng bán giảm 4,4%, giúp lợi nhuận gộp tăng 20,7%, lên 763,1 tỷ đồng. Tuy nhiên, lợi nhuận sau thuế chỉ tăng 4,5%, đạt 128 tỷ đồng; trong đó, lợi nhuận thuộc cổ đông công ty mẹ đạt 113,7 tỷ đồng, tăng 2,5%.

Đáng chú ý, chi phí bán hàng và quản lý doanh nghiệp tăng tổng cộng 112,3 tỷ đồng, lên 605,7 tỷ đồng, tương đương khoảng 85,7% phần lợi nhuận gộp tăng thêm trong kỳ. Trong đó, chi phí bán hàng tăng 14,8%, đạt 392,7 tỷ đồng; chi phí quản lý doanh nghiệp tăng 40,9%, lên 213,1 tỷ đồng. Riêng chi phí nhân viên quản lý tăng 60,6%, đạt 122,6 tỷ đồng, trong khi chi phí bán hàng khác gần gấp đôi, lên 140,6 tỷ đồng. Về cơ cấu doanh thu, doanh thu bán hàng hóa đạt 425,2 tỷ đồng, tăng 29,8% so với cùng kỳ, trong khi doanh thu bán thành phẩm chỉ tăng 2,3%, đạt 955,8 tỷ đồng. Nhóm hàng hóa đóng góp gần 82% mức tăng doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ trước các khoản giảm trừ.

Một khoản mục đáng chú ý khác là hàng bán bị trả lại tăng gần 9 lần, từ khoảng 2 tỷ đồng cùng kỳ lên 17,9 tỷ đồng trong nửa đầu năm 2026. Tỷ trọng hàng bán bị trả lại trên doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ tăng từ khoảng 0,16% lên 1,3%. Tuy nhiên, thuyết minh báo cáo tài chính không nêu cụ thể nguyên nhân, nhóm sản phẩm hoặc kênh phân phối phát sinh hàng trả lại.

Năm 2026, Traphaco đặt mục tiêu doanh thu thuần hợp nhất 2.923 tỷ đồng và lợi nhuận sau thuế 306 tỷ đồng. Sau 6 tháng, doanh nghiệp hoàn thành 46,6% kế hoạch doanh thu và 41,8% mục tiêu lợi nhuận. Để hoàn thành kế hoạch cả năm, Traphaco cần ghi nhận thêm khoảng 1.559,6 tỷ đồng doanh thu và 178 tỷ đồng lợi nhuận sau thuế trong nửa cuối năm, cao hơn lần lượt 14,4% và 39,1% so với kết quả 6 tháng đầu năm.

Gần một nửa tài sản Traphaco nằm ở hàng tồn kho và các khoản phải thu

Tại ngày 30/6/2026, tổng tài sản của Traphaco đạt 2.358,6 tỷ đồng, tăng 1,5% so với đầu năm. Tài sản ngắn hạn chiếm 75,5%, đạt gần 1.781 tỷ đồng. Trong đó, hàng tồn kho sau dự phòng và các khoản phải thu ngắn hạn có tổng giá trị 1.088,3 tỷ đồng, tương đương 46,1% tổng tài sản. Giá trị hàng tồn kho trước dự phòng tăng 9,3%, lên 617,3 tỷ đồng. Đáng chú ý, dự phòng giảm giá hàng tồn kho tăng từ 2,4 tỷ đồng lên 8,8 tỷ đồng, gấp khoảng 3,7 lần đầu năm. Riêng khoản dự phòng được ghi nhận vào giá vốn trong 6 tháng đầu năm đạt 6,4 tỷ đồng, so với mức hơn 1 tỷ đồng cùng kỳ năm trước.

Các khoản phải thu ngắn hạn sau dự phòng cũng tăng 14,6%, lên 479,8 tỷ đồng. Trong đó, phải thu khách hàng trước dự phòng tăng từ 354,3 tỷ đồng lên 382,4 tỷ đồng; trả trước cho người bán tăng từ 59,2 tỷ đồng lên 71,5 tỷ đồng. Đáng chú ý, khoản tạm ứng cho nhân viên tăng gần 9 lần, từ 3,3 tỷ đồng lên 29,3 tỷ đồng. Đối với các khoản phải thu ngắn hạn khó đòi, tổng giá gốc các khoản được liệt kê trong thuyết minh tăng từ 54,4 tỷ đồng lên 76,9 tỷ đồng. Giá trị có thể thu hồi tại cuối kỳ là 58,4 tỷ đồng, tương ứng khoản dự phòng 18,5 tỷ đồng, tăng so với mức 16 tỷ đồng đầu năm.

Ở phía nguồn vốn, nợ phải trả của Traphaco tăng 15,6%, lên 735,3 tỷ đồng, trong đó nợ ngắn hạn chiếm 733,3 tỷ đồng. Các khoản nợ chủ yếu gồm phải trả người bán 221,4 tỷ đồng, chi phí phải trả ngắn hạn 129,5 tỷ đồng và cổ tức, lợi nhuận phải trả gần 84 tỷ đồng. Riêng chi phí phải trả ngắn hạn tăng từ 82,7 tỷ đồng lên 129,5 tỷ đồng, tập trung ở các khoản quảng cáo, hỗ trợ bán hàng và chiết khấu cho khách hàng. Khoản cổ tức, lợi nhuận phải trả cũng tăng mạnh từ 1,4 tỷ đồng lên gần 84 tỷ đồng.

Trong khi tổng nợ phải trả tăng gần 100 tỷ đồng, dư nợ vay và nợ thuê tài chính giảm từ 136,2 tỷ đồng xuống 129,2 tỷ đồng. Vốn chủ sở hữu giảm 3,7%, còn 1.623,3 tỷ đồng, đưa tỷ trọng nợ phải trả trên tổng nguồn vốn tăng từ 27,4% lên 31,2%. Tại thời điểm cuối tháng 6/2026, Traphaco có 159,4 tỷ đồng tiền và tương đương tiền cùng 475,4 tỷ đồng tiền gửi có kỳ hạn ngắn hạn, tổng cộng gần 634,8 tỷ đồng. Trong đó, khoảng 91,4 tỷ đồng tiền gửi được sử dụng làm tài sản bảo đảm cho các khoản vay ngân hàng. Tài sản ngắn hạn của doanh nghiệp hiện gấp khoảng 2,4 lần nợ ngắn hạn, trong khi tổng tiền và tiền gửi có kỳ hạn cao hơn gần 5 lần dư nợ vay và nợ thuê tài chính.