Bầu Đức và giấc mơ 20.000 ha cà phê: Tham vọng vượt cả "vua cà phê" Ethiopia
WASI vừa hé lộ con số năng suất khiến giới trồng cà phê phải chú ý: 7,2 kg quả/cây ngay vụ đầu tiên, tại vùng đất cao 1.350 m quanh năm mát mẻ trên cao nguyên Bolaven.
Theo đó, một bản báo cáo khảo sát thực địa vừa công bố đang tiếp thêm động lực cho tham vọng nông nghiệp lớn nhất của ông Đoàn Nguyên Đức (bầu Đức) kể từ khi tái cơ cấu Hoàng Anh Gia Lai (HAGL): phủ xanh 20.000 ha cà phê trải dài qua ba nước Đông Dương. Theo đánh giá của cơ quan chuyên môn, những vườn cây mới hơn một năm tuổi tại Lào và Gia Lai đang sinh trưởng vượt kỳ vọng, mở ra dự báo năng suất vụ đầu tiên cao hơn hẳn mục tiêu ban đầu mà doanh nghiệp đặt ra.
Cuộc khảo sát xuyên ba quốc gia
Trong báo cáo công bố ngày 17/8, đội ngũ kỹ thuật của Viện Khoa học Kỹ thuật Nông Lâm nghiệp Tây Nguyên (WASI) đã trực tiếp đến khảo sát các vùng trồng của HAGL tại Gia Lai (Việt Nam), Champasak và Attapeu (Lào), cùng Stung Treng (Campuchia) trong 4 ngày, từ 12 đến 15/8/2026.
Khu vực được giới chuyên môn chú ý nhất nằm ở huyện Paksong, tỉnh Champasak, thuộc cao nguyên Bolaven trứ danh của Lào. Đây là vùng đất cao 1.000 - 1.350 m so với mực nước biển, khí hậu mát mẻ quanh năm với nhiệt độ trung bình chỉ 20 - 25 độ C. Nền đất đỏ bazan màu mỡ, tơi xốp, giàu khoáng chất, thoát nước tốt, kết hợp lượng mưa dồi dào 2.000–3.500 mm/năm, được WASI đánh giá là điều kiện gần như lý tưởng cho cây Arabica (cà phê chè) phát triển.
Theo các nguồn tin trong ngành, bầu Đức từng ví von độ cao và khí hậu của Bolaven tương đương với Đà Lạt - yếu tố then chốt khiến HAGL chọn đây làm "thủ phủ" Arabica của tập đoàn, với khoảng 85% diện tích đất tại khu vực này đã được chuẩn bị xong tính đến giữa năm 2026.
Cây hơn một tuổi, dự báo 7,2 kg quả/cây
Tại Paksong, các vườn Arabica được xuống giống từ tháng 4/2025, trồng thuần hoặc xen với sầu riêng, mắc ca và chuối. Sau hơn một năm, cây đạt chiều cao 80 - 100 cm, trung bình 12 - 15 cặp cành và 12 - 15 đốt mỗi cành. Khoảng 15 - 20% số cây đã bắt đầu mang quả trong vụ 2026, dù sản lượng chưa đáng kể vì vườn còn non. WASI nhận định các diện tích trồng từ tháng 4 - 6/2025 tại đây có tốc độ phân cành và chỉ tiêu năng suất tương đồng với các vườn cùng thời điểm ở Gia Lai.
Tại Gia Lai, Arabica được trồng từ tháng 5/2025, chủ yếu xen trong vườn cao su, hiện cao 80 - 100 cm, đạt 10 - 14 cặp cành và khoảng 12 đốt/cành. Viện dự kiến đến cuối năm 2026, cây có thể đạt trung bình 17 cặp cành, khoảng 10 đốt mang quả mỗi cành và 15 quả mỗi đốt. Từ các chỉ số này, báo cáo kết luận cả hai vùng Gia Lai và Paksong đều có khả năng đạt mức 7,2 kg quả tươi/cây ngay trong vụ thu hoạch đầu tiên - năm 2027.
Con số này đáng chú ý ở chỗ nó vượt khá xa mục tiêu năng suất mà HAGL từng công bố cho toàn dự án là 4,7 tấn nhân xanh/ha, tương đương khoảng 1 kg quả/cây cho thấy vườn cây tại hai vùng trọng điểm đang phát triển tốt hơn kỳ vọng ban đầu.
Ở Stung Treng (Campuchia), HAGL trồng Robusta từ tháng 10/2025 và Liberica từ tháng 5–6/2026. Đến thời điểm khảo sát, Robusta cao 50 - 80 cm với 6 - 10 cặp cành/cây; Liberica cao 30 - 50 cm, có 5 - 7 cặp lá. Cả hai giống được đánh giá sinh trưởng tốt, thích nghi với điều kiện tự nhiên địa phương.
Nhìn chung, WASI đánh giá cà phê tại các vùng trồng của HAGL ở cả ba nước đều phát triển tốt. Điểm cần lưu ý là một diện tích nhỏ Robusta tại Công ty TNHH MTV Phát triển Nông nghiệp Đại Thắng (Lào) xuất hiện bệnh thán thư; đơn vị tư vấn đã đề nghị xử lý bằng thuốc bảo vệ thực vật và tiếp tục theo dõi.
Tham vọng vượt cả "vua cà phê" Ethiopia
Kết quả khảo sát xuất hiện đúng lúc HAGL đang tăng tốc thực hiện chiến lược được Chủ tịch HĐQT Đoàn Nguyên Đức công bố tại một hội thảo chuyên đề hồi tháng 3/2026 ở TP.HCM: phát triển khoảng 20.000 ha cà phê tại Việt Nam, Lào và Campuchia, trong đó Arabica chiếm chủ lực với khoảng 15.000 ha, phần còn lại là Robusta và Liberica.
Lộ trình cụ thể, khoảng 3.000 ha hoàn thành trong năm 2025, thêm 7.000 ha trong năm 2026, và mỗi năm tiếp theo (2027 - 2028) mở rộng thêm 5.000 ha để cán đích 20.000 ha. Nếu hoàn tất đúng kế hoạch, HAGL được cho là sẽ vượt qua Horizon Plantations của Ethiopia - vùng trồng cà phê quản lý trực tiếp lớn nhất thế giới hiện nay với diện tích thuần khoảng 14.600–15.000 ha theo dữ liệu quốc tế để trở thành đơn vị sở hữu vùng trồng cà phê tập trung lớn nhất hành tinh, với kỳ vọng doanh thu hơn 700 triệu USD/năm.
Về bài toán vốn cho tổng nhu cầu ước tính 14.000 - 15.000 tỷ đồng (bao gồm cả trồng trọt lẫn xây nhà máy chế biến ướt, chiết xuất tinh chất và cà phê hòa tan), bầu Đức từng chia sẻ chiến lược dựa trên ba trụ cột: lợi nhuận giữ lại, IPO các công ty con và huy động vốn tại công ty mẹ thông qua trái phiếu hoặc vay mượn, với nguyên tắc không vay quá 50% vốn chủ sở hữu.
HGI rục rịch IPO, lợi nhuận HAGL tăng mạnh
Trong cấu trúc tài chính đó, Công ty CP Đầu tư Quốc tế Hoàng Anh Gia Lai (HGI), đơn vị phụ trách các dự án tại Lào đóng vai trò then chốt, với mục tiêu phát triển hơn 6.300 ha cà phê vào năm 2028, tương đương khoảng 1/3 tổng diện tích toàn dự án. HGI hiện triển khai IPO 18,8 triệu cổ phiếu với giá 60.600 đồng/cổ phiếu, dự kiến huy động khoảng 1.139 tỷ đồng. Trước đó, HAGL đã chuyển nhượng hơn 14,6 triệu cổ phần HGI (khoảng 8,7% vốn) với giá khoảng 45.652 đồng/cổ phiếu, thu về 670,1 tỷ đồng.
Ở cấp tập đoàn, báo cáo tài chính bán niên 2026 sau soát xét cho thấy HAGL đạt doanh thu thuần khoảng 3.039 tỷ đồng, giảm 18% so với cùng kỳ, nhưng lợi nhuận sau thuế lại tăng vọt lên khoảng 2.204 tỷ đồng, gấp khoảng 2,5 lần cùng kỳ năm trước. Phần lớn mức tăng này đến từ việc HAGL được giảm nghĩa vụ trả nợ tương ứng phần lãi trái phiếu hơn 1.534 tỷ đồng, được phân loại vào thu nhập khác sau soát xét, giúp lợi nhuận khác của doanh nghiệp đạt khoảng 1.511 tỷ đồng.
Huyền Trang
