8 tháng đầu năm: Ngành điện tử, linh kiện nhập siêu 60,5 tỷ USD, điện thoại xuất siêu 38 tỷ USD

Xuất khẩu điện tử tăng trưởng ấn tượng nhưng nhập khẩu linh kiện, bán dẫn còn tăng nhanh hơn nhiều - đẩy nhóm hàng máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện vào cảnh nhập siêu hơn 60 tỷ USD chỉ trong 8 tháng. Sáng 8/9, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc đã trực tiếp làm việc với Hiệp hội Doanh nghiệp điện tử Việt Nam (VEIA) và loạt doanh nghiệp xuất nhập khẩu lớn để mổ xẻ vấn đề này, đồng thời giao hàng loạt nhiệm vụ cụ thể cho các bộ, ngành.

Xuất khẩu tăng 51%, nhưng nhập khẩu tăng tới 68%

Theo báo cáo của Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân tại cuộc làm việc, trong 7 tháng đầu năm 2026, chỉ số sản xuất công nghiệp ngành sản xuất sản phẩm điện tử, máy vi tính và sản phẩm quang học tăng 12,82%; giá trị sản xuất máy tính xách tay đạt khoảng 34,8 nghìn tỷ đồng, tăng 30%; sản lượng điện thoại sản xuất trong nước ước đạt 90 triệu chiếc, tăng 3,85%.

Điểm đáng chú ý nằm ở cán cân thương mại. Trong 8 tháng, kim ngạch xuất khẩu nhóm máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện đạt khoảng 101 tỷ USD, tăng 51% so với cùng kỳ; nhưng kim ngạch nhập khẩu lại đạt tới 161,6 tỷ USD, tăng 68,3% - khiến nhóm hàng này nhập siêu 60,5 tỷ USD, với tổng kim ngạch xuất nhập khẩu lên tới 262,6 tỷ USD. Ngược lại, nhóm điện thoại và linh kiện lại xuất siêu khoảng 38 tỷ USD, khi xuất khẩu đạt 45,6 tỷ USD (tăng 19%) trong khi nhập khẩu chỉ 6,86 tỷ USD (giảm 1,7%).

Theo Bộ Công Thương, phần lớn kim ngạch nhập khẩu nhóm máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện là chip, bộ nhớ, bộ xử lý, màn hình, bảng mạch và các đầu vào phục vụ sản xuất, lắp ráp, đóng gói, kiểm thử để xuất khẩu - cho thấy ngành điện tử Việt Nam vẫn phụ thuộc đáng kể vào nguồn cung công nghệ cao từ nước ngoài, trong khi giá trị gia tăng tạo ra trong nước còn hạn chế. Điều này diễn ra ngay giữa lúc nhu cầu toàn cầu về AI, trung tâm dữ liệu, máy chủ và thiết bị điện tử tiếp tục tăng - một cơ hội mở rộng sản xuất và thu hút đầu tư mà Việt Nam được đánh giá đang có lợi thế để nắm bắt.

"Làm rõ cơ cấu nhập khẩu" nhưng không can thiệp sản xuất, kinh doanh

Phát biểu kết luận, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc đánh giá tình trạng nhập siêu cục bộ này xuất hiện cả ở cấp ngành hàng lẫn ở một số doanh nghiệp cụ thể, trong bối cảnh thương mại quốc tế năm 2026 tiếp tục diễn biến phức tạp bởi cạnh tranh chiến lược, xung đột địa chính trị và các điều chỉnh thuế quan của Hoa Kỳ cùng một số nền kinh tế lớn.

Ông giao Bộ Công Thương chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành, địa phương và VEIA làm việc trực tiếp với những doanh nghiệp có chênh lệch lớn giữa kim ngạch nhập khẩu và xuất khẩu, đặc biệt là các doanh nghiệp nhập siêu lớn, để làm rõ cơ cấu, mục đích nhập khẩu và mức độ phục vụ sản xuất, xuất khẩu thực tế. Tuy nhiên, Phó Thủ tướng Thường trực lưu ý rõ mục đích của việc này là cùng doanh nghiệp tìm giải pháp, không can thiệp vào hoạt động sản xuất, kinh doanh của họ.

Hàng loạt nhiệm vụ cụ thể khác cũng được giao: Bộ Công Thương rà soát, cập nhật Danh mục sản phẩm công nghiệp hỗ trợ ưu tiên ngành điện tử, xây dựng chương trình kết nối nhà cung cấp Việt Nam với các tập đoàn điện tử, bán dẫn trong và ngoài nước; Bộ Tài chính rà soát chính sách ưu đãi thuế cho sản xuất linh kiện, vật liệu điện tử; Ngân hàng Nhà nước nghiên cứu chính sách tín dụng phù hợp cho doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ điện tử và theo dõi tác động của tỉ giá đến ngành; Bộ Khoa học và Công nghệ ưu tiên hỗ trợ doanh nghiệp trong nước làm chủ công nghệ lõi về bán dẫn, vi mạch, vật liệu điện tử.

Với VEIA, Phó Thủ tướng Thường trực yêu cầu hiệp hội phát huy vai trò đầu mối, kết nối doanh nghiệp FDI với doanh nghiệp trong nước và xác định các sản phẩm, linh kiện có khả năng nội địa hóa để tập trung phát triển. Ông nhấn mạnh một nguyên tắc quan trọng: mục tiêu nội địa hóa phải gắn với năng lực thực tế của doanh nghiệp Việt Nam, không thể áp đặt bằng biện pháp hành chính khi doanh nghiệp trong nước chưa đáp ứng được yêu cầu, mà cần phát triển công nghiệp hỗ trợ phù hợp với nhu cầu thực tế của các doanh nghiệp FDI.

Về phía doanh nghiệp, Phó Thủ tướng Thường trực đề nghị các doanh nghiệp có kim ngạch xuất khẩu lớn xác định việc nâng cao giá trị gia tăng, phát triển nhà cung cấp trong nước là trách nhiệm chiến lược; doanh nghiệp FDI chia sẻ tiêu chuẩn, quy trình quản lý chất lượng để doanh nghiệp Việt từng bước tham gia chuỗi cung ứng; đồng thời tất cả doanh nghiệp phải tuân thủ nghiêm quy định về xuất xứ, hải quan, không để xảy ra tình trạng gia công đơn giản hay chuyển tải bất hợp pháp.

"Giải quyết khó khăn của doanh nghiệp là trách nhiệm của Chính phủ, các bộ, ngành và địa phương", Phó Thủ tướng Thường trực khẳng định, đồng thời cam kết Chính phủ sẽ tiếp tục đồng hành, hỗ trợ các doanh nghiệp đã, đang và sẽ đầu tư, mở rộng sản xuất kinh doanh lâu dài tại Việt Nam.