VN30 chuẩn bị thay máu, dòng tiền gần 10.000 tỷ đồng sẽ dịch chuyển ra sao?

Kỳ rà soát quý II/2026 của bộ chỉ số VN30 đang bước vào giai đoạn quan trọng khi ngày 30/6 là thời điểm chốt dữ liệu, danh mục mới sẽ được công bố ngày 15/7 và hoàn tất giao dịch tái cơ cấu vào ngày 31/7 trước khi chính thức có hiệu lực từ 3/8. Theo dự báo của Chứng khoán MB (MBS), rổ chỉ số có thể ghi nhận hai sự thay đổi đáng chú ý với MCH và TCX được bổ sung, trong khi PLX và TPB đứng trước nguy cơ bị loại.

Theo MBS, dữ liệu tính đến ngày 25/6 cho thấy cổ phiếu MCH đã đáp ứng đầy đủ điều kiện niêm yết tối thiểu 6 tháng trên HOSE, tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng (free-float), thanh khoản cũng như giá trị giao dịch. Với vốn hóa bình quân xếp thứ 11 toàn thị trường, MCH nằm trong Top 20 và đủ điều kiện gia nhập VN30 theo bộ quy tắc hiện hành.

TCX cũng được đánh giá vượt qua các tiêu chí sàng lọc khi vốn hóa bình quân xếp thứ 20. Nếu dự báo của MBS trở thành hiện thực, đây sẽ là lần đầu tiên cổ phiếu của Techcom Securities góp mặt trong nhóm 30 doanh nghiệp có vốn hóa và thanh khoản lớn nhất thị trường.

Ở chiều ngược lại, MBS dự báo PLX và TPB sẽ rời rổ VN30 do vốn hóa đã tụt xuống nhóm thấp nhất trong danh mục hiện hữu. Đây cũng là nhận định tương đồng với Chứng khoán BSC khi đơn vị này trước đó cho rằng hai cổ phiếu trên không còn đáp ứng tiêu chí thứ hạng vốn hóa theo quy định của bộ chỉ số.

Việc thay đổi thành phần VN30 không chỉ mang ý nghĩa biểu tượng mà còn kéo theo hoạt động tái cơ cấu của các quỹ ETF mô phỏng chỉ số. Hiện có 4 quỹ ETF sử dụng VN30 làm chỉ số tham chiếu gồm DCVFM VN30 ETF, SSIAM VN30 ETF, KIM Growth VN30 ETF và MAFM VN30 ETF với tổng quy mô tài sản khoảng 9.585 tỷ đồng tính đến ngày 25/6. Trong đó, riêng DCVFM VN30 ETF quản lý khoảng 6.200 tỷ đồng.

Tuy nhiên, quy mô dòng vốn đang không còn thuận lợi như những năm trước. Từ đầu năm đến nay, các ETF theo dõi VN30 đã bị rút ròng khoảng 2.513 tỷ đồng. Điều đó đồng nghĩa tác động từ hoạt động cơ cấu danh mục vẫn hiện hữu nhưng có thể không còn mạnh như giai đoạn dòng vốn ETF liên tục chảy vào thị trường.

Trên cơ sở quy mô các quỹ hiện nay, MBS dự báo MCH sẽ là cổ phiếu được mua ròng lớn nhất với giá trị khoảng 117,91 tỷ đồng, tiếp theo là STB với 60,32 tỷ đồng và MWG khoảng 48,83 tỷ đồng. Ở chiều ngược lại, VJC có thể bị bán ròng mạnh nhất với 85,75 tỷ đồng, tiếp theo là TPB khoảng 51,62 tỷ đồng và VNM khoảng 48,8 tỷ đồng.

Nếu xét theo khối lượng cổ phiếu, BSC ước tính các ETF sẽ mua mới khoảng 3 triệu cổ phiếu MCH và 1,34 triệu cổ phiếu TCX. Trong khi đó, TPB có thể bị bán ra khoảng 5 triệu cổ phiếu do bị loại khỏi rổ, HPG khoảng 2,7 triệu cổ phiếu, ACB khoảng 1,8 triệu cổ phiếu và PLX gần 961.000 cổ phiếu. Một số mã khác như VJC, SSB, VIC, BID hay STB cũng được dự báo sẽ chịu áp lực cơ cấu danh mục.

Đáng chú ý, diễn biến của VN30 từ đầu năm cũng phản ánh sự thay đổi trong cấu trúc thị trường. Tính đến ngày 25/6, VN30 giảm 26,1 điểm, tương đương 1,3%, trong khi VN-Index vẫn tăng 78,58 điểm, tương ứng 4,4%. Theo MBS, nguyên nhân đến từ việc bộ đôi VIC và VHM hiện chiếm khoảng 25% tỷ trọng của VN-Index nhưng chỉ chiếm khoảng 16% trong VN30, khiến hiệu suất hai chỉ số có sự chênh lệch đáng kể.

Ở góc độ dài hơn, MBS cho rằng kỳ rà soát tháng 1/2027 nhiều khả năng sẽ không có thêm thay đổi về thành phần. Tuy nhiên, nếu MCH và TCX chính thức gia nhập trong đợt này, tỷ trọng của hai cổ phiếu có thể tiếp tục được nâng lên khi hệ số giới hạn tỷ trọng được áp dụng ở mức 100%.

Kỳ cơ cấu VN30 vì vậy không chỉ là câu chuyện thêm hay bớt hai cổ phiếu. Điều thị trường theo dõi nhiều hơn là cách các quỹ ETF phân bổ lại gần 10.000 tỷ đồng tài sản theo danh mục mới, cũng như liệu dòng vốn thụ động có đủ tạo ra những nhịp biến động ngắn hạn trước ngày chỉ số chính thức có hiệu lực vào đầu tháng 8.