TS Cấn Văn Lực chỉ ra “công thức” giúp Việt Nam tăng thêm 3 điểm % GDP mỗi năm

Mục tiêu tăng trưởng hai con số của Việt Nam sẽ rất khó đạt được nếu nền kinh tế tiếp tục dựa chủ yếu vào mô hình cũ gồm tín dụng, đầu tư vốn lớn và mở rộng sản xuất truyền thống. Theo TS Cấn Văn Lực, Chuyên gia Kinh tế trưởng BIDV, Thành viên Hội đồng Tư vấn chính sách tài chính - tiền tệ quốc gia, để nâng tốc độ tăng trưởng GDP từ khoảng 7% hiện nay lên mức 10% trong những năm tới, Việt Nam cần đồng thời kích hoạt cả động lực tăng trưởng truyền thống lẫn các động lực tăng trưởng mới, qua đó có thể cộng thêm khoảng 3 điểm % GDP mỗi năm.

Điểm đáng chú ý trong phân tích của chuyên gia này là tăng trưởng giai đoạn tới sẽ không còn là câu chuyện mở rộng quy mô đơn thuần, mà phụ thuộc ngày càng lớn vào chất lượng tăng trưởng, hiệu quả sử dụng vốn và khả năng tạo ra năng suất mới cho nền kinh tế.

Theo TS Cấn Văn Lực, nền tảng đầu tiên vẫn phải đến từ các động lực truyền thống. Ở phía cầu, xuất khẩu, đầu tư và tiêu dùng cần tiếp tục duy trì vai trò dẫn dắt tăng trưởng. Trong khi đó, ở phía cung, cả ba khu vực nông nghiệp, công nghiệp - xây dựng và dịch vụ đều phải tăng tốc mạnh hơn so với giai đoạn trước.

TS Cấn Văn Lực cho rằng nông nghiệp cần duy trì tăng trưởng khoảng 4% trở lên, còn công nghiệp - xây dựng và dịch vụ phải đạt khoảng 10%/năm, tức cao hơn khoảng 1,2 - 1,3 lần so với giai đoạn vừa qua. Tuy nhiên, chỉ các động lực truyền thống sẽ chưa đủ để tạo ra bước nhảy vọt về tăng trưởng trong bối cảnh dư địa mở rộng vốn và tín dụng ngày càng thu hẹp.

Đây là lý do TS Cấn Văn Lực đặc biệt nhấn mạnh vai trò của các động lực tăng trưởng mới. Theo ông, chuyển đổi số và ứng dụng khoa học công nghệ có thể giúp Việt Nam cộng thêm khoảng 0,7 - 0,8 điểm % GDP mỗi năm nếu được triển khai quyết liệt và hiệu quả.

Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu bước vào cuộc đua AI, dữ liệu và công nghệ số, đây được xem là dư địa tăng trưởng quan trọng nhất của Việt Nam trong giai đoạn tới. Không chỉ giúp nâng năng suất lao động, chuyển đổi số còn tạo ra các mô hình kinh doanh mới và giúp doanh nghiệp tối ưu chi phí vận hành.

Song song với đó, chuyển đổi xanh cũng đang mở ra một không gian tăng trưởng mới khi các tiêu chuẩn ESG, phát thải carbon và phát triển bền vững ngày càng trở thành điều kiện bắt buộc trong chuỗi thương mại toàn cầu. Điều này đồng nghĩa tăng trưởng tương lai sẽ không chỉ đo bằng tốc độ, mà còn bằng chất lượng và khả năng thích ứng với các chuẩn mực kinh tế mới.

Một động lực khác được TS Cấn Văn Lực nhấn mạnh là vai trò của các “đầu tàu” kinh tế. Theo ông, nếu 7 thành phố trực thuộc Trung ương tăng trưởng nhanh hơn khoảng 1,1 - 1,2 lần so với hiện nay, hiệu ứng lan tỏa có thể giúp GDP cả nước tăng thêm khoảng 0,6 - 0,8 điểm % mỗi năm.

Tuy nhiên, yếu tố được đánh giá có dư địa lớn nhất lại nằm ở cải cách thể chế. Theo tính toán của TS Cấn Văn Lực, nếu Việt Nam thực hiện hiệu quả mục tiêu giảm 30% điều kiện kinh doanh không cần thiết, giảm 50% thời gian xử lý thủ tục hành chính và giảm 50% chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp, nền kinh tế có thể được cộng thêm khoảng 0,5 - 0,7 điểm % GDP mỗi năm đến năm 2030.

“Tổng hợp các động lực tăng trưởng mới, Việt Nam có thể tăng thêm khoảng 3 điểm % GDP mỗi năm”, TS Cấn Văn Lực nhấn mạnh.

Dù vậy, để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng hai con số, bài toán vốn vẫn sẽ là áp lực rất lớn. Theo nhóm nghiên cứu, tổng vốn đầu tư toàn xã hội cần đạt khoảng 38 - 40% GDP mỗi năm và tăng trưởng khoảng 12 - 13%/năm mới đủ đáp ứng yêu cầu tăng trưởng.

Tuy nhiên, TS Cấn Văn Lực cho rằng vấn đề cốt lõi không chỉ nằm ở quy mô vốn, mà ở hiệu quả sử dụng vốn. Việt Nam cần tiếp tục kéo giảm hệ số ICOR – chỉ số phản ánh hiệu quả đầu tư – xuống khoảng 4 - 4,5 lần trong giai đoạn tới, trước khi hướng tới khoảng 3 lần vào năm 2045.

Điều này cũng đồng nghĩa mô hình tăng trưởng của Việt Nam đang bước vào giai đoạn chuyển đổi quan trọng: từ tăng trưởng dựa nhiều vào vốn và tín dụng sang tăng trưởng dựa nhiều hơn vào công nghệ, đổi mới sáng tạo, năng suất lao động và chất lượng thể chế. Đây có thể sẽ là yếu tố quyết định khả năng duy trì tốc độ tăng trưởng cao của nền kinh tế trong thập kỷ tới.