Thị trường nhiên liệu hàng không sắp bùng nổ: Cơ hội mới cho HVN, VJC, BSR, PLX, PVN

Nhu cầu nhiên liệu hàng không tăng mạnh, SAF trở thành thị trường giàu tiềm năng

Sự phục hồi của ngành hàng không cùng kế hoạch mở rộng hạ tầng sân bay đang mở ra chu kỳ tăng trưởng mới cho thị trường nhiên liệu hàng không tại Việt Nam. Theo các chuyên gia, đây cũng là nền tảng quan trọng để phát triển nhiên liệu hàng không bền vững (SAF), giải pháp được xem là chìa khóa giúp ngành hàng không giảm phát thải carbon trong dài hạn.

Theo bà Nguyễn Thị Phương Hiền, Phó Giám đốc Học viện Chiến lược, bồi dưỡng cán bộ xây dựng (Bộ Xây dựng), trong năm 2025, hệ thống 22 cảng hàng không của Việt Nam đã phục vụ khoảng 120 triệu lượt hành khách và gần 1,8 triệu tấn hàng hóa. Lượng tiêu thụ nhiên liệu Jet A-1 hiện đạt khoảng 2,8-3 triệu tấn mỗi năm.

Theo quy hoạch phát triển hạ tầng, số lượng cảng hàng không sẽ tăng lên 33 vào năm 2030 và 36 vào năm 2050. Cùng với đó, nhu cầu nhiên liệu được dự báo tăng lên khoảng 4 triệu tấn vào năm 2030 và đạt khoảng 11 triệu tấn vào năm 2050, tương đương gần gấp 4 lần so với hiện nay.

Quy mô thị trường ngày càng mở rộng được kỳ vọng sẽ tạo động lực cho SAF phát triển mạnh hơn tại Việt Nam. Đây là loại nhiên liệu đang được nhiều quốc gia thúc đẩy nhằm đáp ứng mục tiêu giảm phát thải trong lĩnh vực hàng không.

Thực tế, quá trình chuyển đổi đã bắt đầu. Tổng Công ty Hàng không Việt Nam - CTCP (mã chứng khoán: HVN) và Công ty CP Hàng không Vietjet (mã chứng khoán: VJC) đều đã khai thác các chuyến bay sử dụng SAF, đánh dấu bước đi đầu tiên trong lộ trình giảm phát thải.

Ở phía nguồn cung, Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (PVN), Công ty CP Lọc hóa dầu Bình Sơn (mã chứng khoán: BSR) và Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam (mã chứng khoán: PLX) cũng đang nghiên cứu đầu tư sản xuất, phối trộn và phân phối SAF tại thị trường nội địa.

Song song với sự tham gia của doanh nghiệp, khung pháp lý cũng đang dần hoàn thiện. Luật Hàng không dân dụng Việt Nam (sửa đổi) lần đầu bổ sung khái niệm nhiên liệu hàng không bền vững, đồng thời đưa vào các cơ chế khuyến khích nghiên cứu, đầu tư, sản xuất và phân phối loại nhiên liệu này.

Theo Quyết định 876/QĐ-TTg, Việt Nam định hướng sử dụng tối thiểu 10% SAF đối với một số chuyến bay nội địa cự ly ngắn từ năm 2035. Cùng với đó, tiêu chuẩn quốc gia TCVN 14414:2025 đã được ban hành, tạo cơ sở kỹ thuật cho hoạt động phối trộn SAF theo thông lệ quốc tế.

Ngoài các chính sách trong nước, ngành hàng không Việt Nam cũng chịu tác động từ các cam kết quốc tế như mục tiêu phát thải ròng bằng 0 của ICAO và cơ chế CORSIA về bù đắp, giảm phát thải carbon trong hàng không quốc tế.

Doanh nghiệp hàng không và năng lượng đứng trước dư địa tăng trưởng dài hạn

Theo các chuyên gia, Việt Nam sở hữu nhiều lợi thế để tham gia chuỗi giá trị SAF toàn cầu. Nguồn nguyên liệu đầu vào khá đa dạng, từ dầu ăn đã qua sử dụng, mỡ động vật, mỡ cá, sinh khối đến các phụ phẩm nông nghiệp. Nhiều nghiên cứu cho thấy tổng tiềm năng nguồn nguyên liệu có thể vượt 4 triệu tấn mỗi năm.

Bên cạnh đó, hệ thống lọc hóa dầu, kho cảng, logistics và mạng lưới phân phối xăng dầu đã được đầu tư trong nhiều năm cũng tạo nền tảng để phát triển ngành công nghiệp SAF trong nước.

Không chỉ góp phần giảm phát thải carbon, SAF còn được kỳ vọng tạo hiệu ứng lan tỏa sang nhiều lĩnh vực như nông nghiệp, logistics, hóa chất, chế biến và dịch vụ. Một số nghiên cứu quốc tế cho thấy mỗi USD doanh thu từ SAF có thể tạo ra khoảng 2 USD đóng góp cho GDP.

Dù vậy, thách thức lớn nhất hiện nay vẫn là chi phí. Giá thành SAF đang cao gấp khoảng 2-4 lần nhiên liệu Jet A-1 truyền thống, khiến việc sử dụng rộng rãi chưa thực sự khả thi trong ngắn hạn. Trong khi đó, mua tín chỉ carbon vẫn có chi phí thấp hơn so với chuyển đổi sang SAF.

Tuy nhiên, khi cơ chế CORSIA bước vào giai đoạn áp dụng bắt buộc từ năm 2027 và nguồn tín chỉ carbon ngày càng thu hẹp, xu hướng giảm phát thải trực tiếp bằng SAF được dự báo sẽ tăng tốc.

Các chuyên gia cho rằng Việt Nam cần sớm xây dựng lộ trình sử dụng SAF phù hợp với điều kiện thực tế, đồng thời hoàn thiện cơ chế hỗ trợ đầu tư, phát triển chuỗi cung ứng nguyên liệu, thúc đẩy chuyển giao công nghệ và đa dạng hóa nguồn vốn. Với nhu cầu nhiên liệu hàng không dự kiến đạt khoảng 11 triệu tấn vào năm 2050, SAF được kỳ vọng không chỉ là giải pháp giảm phát thải mà còn có thể hình thành một ngành công nghiệp mới, mở ra dư địa tăng trưởng cho HVN, VJC cùng các doanh nghiệp năng lượng như PVN, BSR và PLX.