Thép Việt Ý: Doanh thu lớn, lỗ kéo dài nhiều năm, bị đưa vào diện kiểm tra thuế

Công ty CP Thép Việt Ý (mã chứng khoán: VIS) vừa được đưa vào kế hoạch kiểm tra chuyên ngành năm 2026 của cơ quan thuế, theo danh sách các doanh nghiệp có quy mô doanh thu lớn nhưng hiệu quả kinh doanh thấp. Động thái này diễn ra trong bối cảnh doanh nghiệp duy trì doanh thu hàng nghìn tỷ đồng mỗi năm, song liên tục ghi nhận thua lỗ kéo dài.

Theo danh sách công bố, Thép Việt Ý thuộc nhóm hơn 300 doanh nghiệp trên cả nước nằm trong diện kiểm tra theo chuyên đề, chủ yếu là các đơn vị có dấu hiệu rủi ro về thuế hoặc hoạt động trên nhiều địa bàn. Việc được đưa vào diện kiểm tra phản ánh sự quan tâm của cơ quan quản lý đối với các doanh nghiệp có quy mô lớn nhưng lợi nhuận mỏng hoặc âm trong thời gian dài.

Ở chiều ngược lại, Thép Việt Ý vẫn đặt mục tiêu tăng trưởng đáng kể trong năm 2026. Tại tài liệu ĐHCĐ thường niên, doanh nghiệp đặt kế hoạch doanh thu đạt 7.888 tỷ đồng, tăng 144% so với năm trước, đồng thời kỳ vọng ghi nhận lợi nhuận trước thuế khoảng 27,78 tỷ đồng. Nếu hoàn thành, đây sẽ là năm đầu tiên sau nhiều năm công ty có thể quay lại trạng thái có lãi.

Một điểm đáng chú ý là cơ cấu cổ đông của Thép Việt Ý hiện ở mức cô đặc, với chỉ 4 cổ đông nắm giữ tới 99,59% cổ phần có quyền biểu quyết. ĐHCĐ được tổ chức dưới hình thức ủy quyền hoàn toàn, không có cổ đông tham dự trực tiếp. HĐQT mang đậm dấu ấn của cổ đông Nhật Bản, với ông Meguru Nishimura giữ chức Chủ tịch, cho thấy doanh nghiệp đã nằm sâu trong hệ sinh thái của nhà đầu tư ngoại.

Tuy vậy, bức tranh kinh doanh của Thép Việt Ý trong nhiều năm qua cho thấy sự lệch pha rõ rệt giữa quy mô doanh thu và hiệu quả lợi nhuận. Từ năm 2017 đến nay, doanh thu của doanh nghiệp duy trì ổn định quanh mức 5.000-6.000 tỷ đồng mỗi năm, phản ánh quy mô sản xuất không nhỏ trong ngành thép xây dựng.

Ngược lại, lợi nhuận lại liên tục đi xuống. Sau năm 2017 ghi nhận lãi hơn 43 tỷ đồng, doanh nghiệp bước vào chuỗi thua lỗ kéo dài với mức lỗ hàng trăm tỷ đồng trong nhiều năm tiếp theo. Các khoản lỗ lớn được ghi nhận trong giai đoạn 2018-2024, trước khi thu hẹp còn khoảng 60 tỷ đồng trong năm 2025 nhưng vẫn chưa đủ để đảo chiều kết quả kinh doanh.

Áp lực tài chính của Thép Việt Ý ngày càng gia tăng khi quy mô tài sản mở rộng nhưng phụ thuộc lớn vào nợ vay. Tổng tài sản của doanh nghiệp đến cuối năm 2024 đạt hơn 4.200 tỷ đồng, trong khi nợ phải trả chiếm tới 3.663 tỷ đồng. Vốn chủ sở hữu theo đó giảm xuống còn hơn 580 tỷ đồng, phản ánh mức độ bào mòn sau nhiều năm thua lỗ liên tiếp.

Thực trạng này cho thấy chiến lược duy trì doanh thu để giữ thị phần chưa đi kèm với cải thiện biên lợi nhuận. Việc mở rộng quy mô trong khi hiệu quả thấp khiến doanh nghiệp đối mặt đồng thời với áp lực dòng tiền và chi phí tài chính. Đây là thách thức lớn trong bối cảnh ngành thép có tính chu kỳ cao và chịu ảnh hưởng mạnh từ thị trường bất động sản.

Thép Việt Ý được thành lập từ đầu những năm 2000 và niêm yết trên HoSE từ năm 2006, từng là thương hiệu quen thuộc trong lĩnh vực thép xây dựng. Trong quá trình phát triển, doanh nghiệp đã trải qua nhiều thay đổi về cơ cấu cổ đông, đặc biệt là giai đoạn chuyển giao quyền kiểm soát từ Tổng công ty Sông Đà sang các nhà đầu tư khác.

Bước ngoặt lớn diễn ra khi Tập đoàn Kyoei Steel (Nhật Bản) tham gia và nâng tỷ lệ sở hữu lên mức chi phối từ năm 2018. Sau đó, các cổ đông trong nước dần thoái vốn, đưa Thép Việt Ý trở thành doanh nghiệp nằm sâu trong hệ sinh thái của nhà đầu tư ngoại. Sự thay đổi này được kỳ vọng sẽ hỗ trợ tái cấu trúc và cải thiện hiệu quả hoạt động.

Trong bối cảnh ngành thép phân hóa mạnh, các doanh nghiệp có lợi thế tích hợp hoặc hệ thống phân phối linh hoạt vẫn duy trì được hiệu quả. Trong khi đó, Thép Việt Ý tập trung vào thép xây dựng - phân khúc phụ thuộc lớn vào thị trường bất động sản trong nước, nên dễ bị ảnh hưởng khi nhu cầu suy giảm.

Giai đoạn dịch bệnh và sự trầm lắng của thị trường bất động sản đã làm lộ rõ những điểm yếu này. Nhu cầu thép giảm khiến doanh nghiệp phải vận hành cầm chừng, tồn kho tăng, trong khi chi phí tài chính vẫn ở mức cao. Khả năng xoay trục sang các thị trường khác hoặc tối ưu chi phí của doanh nghiệp còn hạn chế so với các đơn vị đầu ngành.

Khả năng cải thiện hiệu quả kinh doanh và cân đối lại cấu trúc tài chính sẽ là yếu tố then chốt đối với Thép Việt Ý trong thời gian tới. Dù vẫn duy trì được quy mô doanh thu đáng kể, bài toán nâng cao biên lợi nhuận và giảm áp lực nợ vay sẽ quyết định triển vọng phục hồi của doanh nghiệp trong các năm tiếp theo.