Thanh khoản chứng khoán suy yếu trước ngày nâng hạng, dòng tiền đang chờ điều gì?

Thị trường khởi đầu tuần mới khá ảm đạm khi giá trị khớp lệnh trên HoSE chỉ đạt khoảng 10.500 tỷ đồng, thấp nhất kể từ phiên 17/7. Đáng chú ý, đây không phải diễn biến nhất thời khi thanh khoản đã suy yếu từ sau tháng 4 và duy trì ở mức thấp trong phần lớn quý II.

Sự trầm lắng này diễn ra đúng thời điểm câu chuyện nâng hạng thị trường bước vào giai đoạn quan trọng. Ngày 21/8, FTSE Russell dự kiến công bố danh sách cổ phiếu Việt Nam trong FTSE Global Equity Index Series, trước khi việc nâng hạng từ thị trường cận biên lên thị trường mới nổi thứ cấp chính thức có hiệu lực từ ngày 21/9.

Thông thường, kỳ vọng về dòng vốn ngoại có thể kích thích nhà đầu tư đón đầu các cổ phiếu được hưởng lợi. Tuy nhiên, lần này thanh khoản chưa cho thấy một cú hích rõ rệt. Theo ông Nguyễn Thế Minh, Giám đốc Ngân hàng Đầu tư Chứng khoán An Bình (ABS), nguyên nhân nằm ở việc dòng tiền từ nâng hạng không xuất hiện cùng lúc mà được phân bổ theo từng giai đoạn.

Với các quỹ thụ động, việc giải ngân sẽ gắn với quá trình điều chỉnh tỷ trọng danh mục. Do đó, dòng vốn được kỳ vọng sau nâng hạng không đồng nghĩa toàn bộ số tiền sẽ lập tức được đưa vào thị trường ngay khi Việt Nam chính thức chuyển nhóm.

Điều này cũng lý giải vì sao một sự kiện đã được xác nhận từ trước nhưng chưa tạo ra hiệu ứng thanh khoản tương xứng. Trong ngắn hạn, thị trường vẫn phải trông chờ vào dòng tiền trong nước, trong khi nguồn tiền này đang chịu sức ép từ nhu cầu vốn của nền kinh tế.

Tín dụng tăng nhanh hơn huy động khiến các ngân hàng phải đẩy mạnh thu hút tiền gửi, qua đó tạo áp lực lên mặt bằng lãi suất. Khi lãi suất tiền gửi trở nên hấp dẫn hơn, một phần dòng tiền có xu hướng ưu tiên các tài sản có mức độ rủi ro thấp thay vì chảy vào chứng khoán.

Không chỉ vậy, tốc độ luân chuyển tiền trong nền kinh tế cũng chưa thực sự thuận lợi. Theo ông Minh, tiến độ giải ngân đầu tư công trong 6 tháng đầu năm còn chậm khiến một lượng tiền vẫn nằm tại Kho bạc Nhà nước, chưa quay trở lại hệ thống ngân hàng và nền kinh tế.

Bất động sản cũng là một điểm nghẽn đáng chú ý khi lĩnh vực này chiếm khoảng 20% mức tăng trưởng dư nợ trong nửa đầu năm nhưng khả năng hấp thụ nguồn cung vẫn thấp. Tỷ lệ hấp thụ được đánh giá dưới 20% trong 6 tháng đầu năm và có thể chỉ đạt 20-30% trong nửa cuối năm.

Khi tín dụng chảy vào những tài sản có thanh khoản thấp nhưng chưa được hấp thụ nhanh, dòng tiền sẽ mất nhiều thời gian hơn để quay vòng. Đây là lý do thanh khoản của nền kinh tế chưa thể cải thiện mạnh, đồng thời hạn chế khả năng dòng tiền mới tìm đến thị trường chứng khoán.

Dù vậy, bức tranh không hoàn toàn thiếu điểm sáng. Áp lực lãi suất quốc tế đang có dấu hiệu dịu lại khi lạm phát lõi tại Mỹ quanh 2,2%, tiến gần mục tiêu 2% của Fed, trong khi lợi suất trái phiếu kỳ hạn ngắn và đồng USD giảm.

Theo ông Minh, kịch bản lãi suất tăng thêm hiện không phải lựa chọn được ưu tiên, mà nhiều khả năng sẽ đi ngang hoặc giảm. Nếu xu hướng này tiếp diễn, áp lực cạnh tranh dòng tiền giữa tiền gửi và chứng khoán có thể giảm bớt.

Trong khi dòng tiền còn thận trọng, định giá thị trường cũng đã trở nên hấp dẫn hơn sau nhịp điều chỉnh. Theo chuyên gia ABS, chênh lệch giữa lãi suất tiết kiệm kỳ hạn một năm và lợi suất đầu tư trên thị trường chứng khoán (E/P) hiện thu hẹp về khoảng 1-2%, tương đồng vùng từng xuất hiện vào tháng 3/2026, trước khi VN-Index tạo đáy.

Nền tảng lợi nhuận doanh nghiệp tiếp tục là yếu tố hỗ trợ. Kết quả kinh doanh quý II tăng khoảng 52%, trong khi lợi nhuận 6 tháng đầu năm tăng hơn 46%. Tuy nhiên, tác động trễ của mặt bằng lãi suất cao có thể khiến tốc độ tăng trưởng lợi nhuận trong nửa cuối năm chậm lại, dù vẫn duy trì mức dương.

Như vậy, vấn đề của thị trường hiện không nằm quá nhiều ở câu chuyện định giá, mà nằm ở thanh khoản. Cổ phiếu đã rẻ hơn, triển vọng lợi nhuận vẫn tích cực và câu chuyện nâng hạng đã được xác nhận, nhưng dòng tiền vẫn cần một chất xúc tác đủ mạnh để quay trở lại.

Theo ông Minh, thanh khoản có tính chu kỳ và từng được dự báo sẽ tiếp tục suy yếu trong tháng 6, tháng 7 trước khi phục hồi từ tháng 8. Diễn biến thực tế đang tương đối sát với kịch bản này khi thanh khoản giảm kéo dài từ sau tháng 4.

Nếu chu kỳ tiếp tục lặp lại, giai đoạn tháng 8-11 có thể là thời điểm dòng tiền cải thiện. Khi đó, bên cạnh kỳ vọng dòng vốn ngoại được giải ngân theo từng giai đoạn sau nâng hạng, thị trường còn có thêm khả năng hỗ trợ từ hoạt động giải ngân của các công ty chứng khoán trong quý IV.

Vì vậy, ngày 21/9 không nên được nhìn như một “giờ G” mà tại đó dòng tiền ngoại đồng loạt xuất hiện. Điều thị trường cần hơn là sự cộng hưởng giữa dòng vốn nâng hạng và khả năng phục hồi thanh khoản trong nước. Nếu dòng tiền nội thực sự quay lại trong giai đoạn tháng 8-9, câu chuyện nâng hạng khi đó mới có cơ sở tạo ra lực đẩy rõ hơn cho thị trường.