Siết truy xuất nguồn gốc hàng hóa rủi ro cao: Cuộc thanh lọc chuỗi cung ứng bằng công nghệ

Quy định bắt buộc truy xuất nguồn gốc đối với nhóm hàng hóa rủi ro cao không đơn thuần là một lằn ranh pháp lý mới. Dưới góc nhìn quản trị, đây là một cuộc "thanh lọc" thị trường bằng công nghệ, buộc các doanh nghiệp phải định vị lại năng lực kiểm soát và số hóa chuỗi cung ứng.

Dấu chấm hết cho sự mập mờ dữ liệu

Theo Thông tư số 31 do Bộ Công Thương vừa ban hành vào ngày 11/6/2026, bắt đầu từ ngày 1/7/2026, toàn bộ sản phẩm, hàng hóa có mức độ rủi ro cao sẽ phải thực hiện . Cụ thể, các dữ liệu về nguồn gốc sản phẩm bắt buộc phải được đồng bộ lên hệ thống truy xuất nguồn gốc (TXNG) hàng hóa quốc gia VeriGoods (verigoods.vn), hoặc một hệ thống nội bộ có năng lực kết nối tương đương.

Quy định này buộc doanh nghiệp phải minh bạch hóa thông tin vòng đời của một sản phẩm: từ tên, đơn vị sản xuất/kinh doanh, thương hiệu, cho đến số lô, số sê-ri và hạn sử dụng. Đây được xem là đòn bẩy chính sách nhằm chấm dứt tình trạng đứt gãy thông tin giữa nhà sản xuất và người tiêu dùng. Hơn thế nữa, việc nền tảng này cho phép người tiêu dùng trực tiếp tra cứu miễn phí và gửi phản hồi sẽ tạo ra một áp lực giám sát khổng lồ, minh bạch hóa toàn bộ quy trình lưu thông hàng hóa trên thị trường.

Hơn 1 triệu mã sản phẩm "lên mây": Cuộc đua đã bắt đầu

Dù quy định đến tháng 7 mới chính thức có hiệu lực, nhưng trên thực tế, cục diện thị trường đã có sự phân hóa mạnh mẽ từ trước đó. Bắt đầu được nghiên cứu, xây dựng và vận hành từ cuối tháng 12/2025 đến hết tháng 5/2026, hệ thống truy xuất nguồn gốc hàng hóa VeriGoods đã xác thực hơn 1 triệu mã sản phẩm. Kết quả này cho thấy hệ thống đã từng bước hình thành cơ sở dữ liệu phục vụ hoạt động truy xuất nguồn gốc, tạo nền tảng cho việc triển khai đồng bộ các quy định mới từ ngày 1/7.

Con số hơn 1 triệu mã sản phẩm được xác thực chỉ sau 6 tháng chạy đà không đơn thuần là một thống kê quản lý kỹ thuật. Nhìn từ góc độ thị trường, nó phản ánh một cuộc chạy đua ngầm khốc liệt. Các "ông lớn" dẫn dắt thị trường đã sớm nhận diện luật chơi mới, chủ động hoàn thiện hạ tầng dữ liệu để bao bọc chuỗi cung ứng của mình, biến tính minh bạch thành lợi thế cạnh tranh tuyệt đối trước giờ G.

Lộ trình cuốn chiếu: "Khoảng lặng" cơ cấu dòng vốn

Nhằm giảm bớt cú sốc chi phí cho khối doanh nghiệp nhỏ và vừa (SMEs) – nơi dòng tiền luôn là bài toán căng thẳng và hạ tầng số còn chưa được đầu tư bài bản, cơ quan quản lý đã thiết kế một lộ trình thực thi mang tính cuốn chiếu, tạo không gian cho doanh nghiệp cân đối ngân sách.

Theo lộ trình triển khai, từ ngày 1/7/2026, thương nhân thực hiện đăng ký tài khoản, nhận mã định danh và xác thực thông tin sản phẩm trên hệ thống. Từ ngày 1/1/2027, việc truy xuất nguồn gốc phải được thực hiện đầy đủ trước khi các sản phẩm, hàng hóa thuộc diện áp dụng được đưa ra lưu thông trên thị trường.

Đối với các thương nhân thành lập mới hoặc bắt đầu hoạt động sản xuất, kinh doanh sau ngày 1/1/2027, các quy định về truy xuất nguồn gốc phải được thực hiện ngay từ khi bắt đầu hoạt động.

Lộ trình phân kỳ này mang lại một "khoảng lặng" kỹ thuật dài nửa năm. Do doanh nghiệp có thể phân bổ ngân sách nâng cấp công nghệ vào danh mục chi phí đầu tư dài hạn của năm tài chính kế tiếp, tránh được các biến động đột biến làm ảnh hưởng kết quả kinh doanh.

"Tấm vé thông hành" chiến lược dài hạn

Tại sao các doanh nghiệp nên nhìn nhận TXNG như một khoản đầu tư sinh lời thay vì một khoản chi phí mất đi? Trong một thị trường mà nạn hàng giả, hàng nhái liên tục bào mòn doanh thu và uy tín, mã định danh được xác thực bởi Bộ Công Thương chính là "vũ khí" tự vệ hợp pháp và mạnh mẽ nhất của doanh nghiệp. Nền tảng VeriGoods cho phép người tiêu dùng tra cứu miễn phí và phản hồi trực tiếp đến cơ quan quản lý, giúp các thương hiệu làm ăn chân chính thiết lập một "lá chắn" công nghệ vững chắc để giữ chân khách hàng.

Hơn thế nữa, đối với các doanh nghiệp nằm ngoài diện bắt buộc, Thông tư 31 cũng mở ra cơ chế khuyến khích tự nguyện bằng việc cấp dấu "tích xanh" trên bao bì và các sàn thương mại điện tử, đi kèm ưu tiên hỗ trợ kỹ thuật, truyền thông quảng bá. Trong bối cảnh các dòng vốn quốc tế khắt khe với tiêu chuẩn ESG (Môi trường - Xã hội - Quản trị), một chuỗi cung ứng minh bạch dữ liệu nguồn gốc đạt chuẩn quốc gia chính là "tấm vé thông hành" để doanh nghiệp tiếp cận các nguồn tín dụng xanh hoặc mở toang cánh cửa xuất khẩu chính ngạch.

Để bảo đảm tính chính xác và độ tin cậy của dữ liệu, Bộ Công Thương sẽ thực hiện kiểm tra, giám sát trong quá trình vận hành hệ thống. Trường hợp phát hiện dấu hiệu vi phạm, nguy cơ mất an toàn hoặc theo yêu cầu của cơ quan nhà nước có thẩm quyền, mã truy xuất nguồn gốc có thể bị tạm dừng hiệu lực.

Bộ Công Thương cũng sẽ hủy xác nhận hiển thị thông tin truy xuất nguồn gốc trên hệ thống đối với các trường hợp cung cấp thông tin không chính xác, không trung thực; làm sai lệch bản chất thông tin về sản phẩm, hàng hóa; không duy trì, cập nhật dữ liệu theo quy định hoặc có kết luận vi phạm của cơ quan nhà nước có thẩm quyền.

Để nền tảng quốc gia không trở thành một lớp "bình phong" hình thức, Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương) được giao vai trò là đơn vị đầu mối tổ chức hướng dẫn, triển khai, kiểm tra việc thực hiện. Đồng thời, quản lý và phát triển hệ thống nhằm bảo đảm dữ liệu được kết nối thông suốt với Cổng thông tin TXNG VeriGoods.