Đề xuất xóa tiền chậm nộp thuế gắn với điều kiện trả đủ nợ gốc
Chiều 20/11, trình bày tờ trình tại Quốc hội, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết cần có chính sách đặc thù để xử lý nghĩa vụ thuế tồn đọng của người nộp thuế đã ngừng hoạt động hoặc không còn hoạt động tại địa chỉ đăng ký.

Dự thảo Nghị quyết tập trung vào hai nhóm khoản nợ: lệ phí môn bài và tiền chậm nộp. Với tiền chậm nộp, nguyên tắc được đề xuất là người nộp thuế phải thanh toán đủ nợ gốc và nộp hồ sơ hợp lệ để khôi phục hoặc chấm dứt hiệu lực mã số thuế. Chính sách không áp dụng xóa nợ đại trà.
Hơn 2,5 triệu trường hợp chưa hoàn tất thủ tục mã số thuế
Theo Bộ Tài chính, đến ngày 23/10/2026, cả nước còn 2.518.440 người nộp thuế thuộc trạng thái 03 và 06. Trong đó, trạng thái 03 là đã ngừng hoạt động nhưng chưa hoàn thành thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế; trạng thái 06 là không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký.
Trong hồ sơ xây dựng chính sách, Bộ Tài chính thống kê tổng số tiền thuế nợ của hai nhóm là 27.805 tỷ đồng. Nợ gốc chiếm 18.090 tỷ đồng, tương đương khoảng 65%; tiền chậm nộp là 9.715 tỷ đồng, khoảng 35%.
Theo Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn, nếu thiếu cơ chế giảm nghĩa vụ tài chính có điều kiện, việc xử lý số lượng lớn người nộp thuế không còn hoạt động sẽ gặp khó khăn. Tình trạng này còn ảnh hưởng đến yêu cầu thực hiện khuyến nghị của Diễn đàn Toàn cầu về giảm số lượng người nộp thuế không hoạt động. Một vướng mắc khác liên quan đến lệ phí môn bài. Khoản thu này đã được bãi bỏ từ ngày 1/1/2026, nhưng nghĩa vụ còn nợ của các năm trước vẫn cần được xử lý theo quy định.
Dự thảo vì vậy dành quy định riêng cho nợ lệ phí môn bài và tiền chậm nộp của khoản này. Phạm vi được trình bao gồm cả thuế môn bài theo pháp luật trước ngày 1/1/2017 và tiền phạt chậm nộp theo pháp luật quản lý thuế trước ngày 1/7/2013.
Xóa tiền chậm nộp phải đi cùng hoàn thành nghĩa vụ gốc
Đối với tiền chậm nộp thuộc cơ chế đặc thù, người nộp thuế phải đáp ứng đồng thời hai yêu cầu: nộp đủ khoản nợ gốc vào ngân sách nhà nước và nộp hồ sơ hợp lệ đề nghị khôi phục hoặc chấm dứt hiệu lực mã số thuế.
Điều kiện này gắn việc giảm nghĩa vụ tài chính với kết quả cụ thể. Người muốn tiếp tục kinh doanh thực hiện thủ tục khôi phục mã số thuế; người đã chấm dứt hoạt động hoàn thiện hồ sơ để kết thúc tình trạng đăng ký thuế còn tồn đọng.
Theo phương án đã công bố trong quá trình lấy ý kiến, thời hạn đề xuất để hoàn thành việc nộp đủ nợ gốc và nộp hồ sơ hợp lệ là ngày 30/6/2028. Trường hợp người nộp thuế đã đáp ứng điều kiện đúng hạn nhưng cơ quan thuế chưa xử lý xong, hồ sơ tiếp tục được giải quyết.
Việc xử lý dự kiến chủ yếu dựa trên dữ liệu quản lý thuế, không phát sinh thủ tục xin xóa nợ riêng. Cơ quan thuế có trách nhiệm đối chiếu, xác định đúng đối tượng, khoản nợ và số tiền đủ điều kiện.
Chính sách chỉ xem xét số tiền thuộc phạm vi xử lý còn chưa nộp vào ngân sách tại thời điểm cơ quan quản lý thuế thực hiện xóa nợ. Các khoản đủ điều kiện phải được xác định kịp thời để không áp dụng biện pháp cưỡng chế thu hồi trong thời gian thực hiện Nghị quyết.
Dự thảo loại trừ tiền chậm nộp phát sinh từ khoản nợ gốc liên quan đến trốn thuế, gian lận thuế, sử dụng hóa đơn, chứng từ không hợp pháp hoặc sử dụng không hợp pháp hóa đơn, chứng từ. Khoản nợ liên quan đến vụ việc đang được thanh tra, điều tra, truy tố, xét xử cũng không thuộc diện xem xét theo phạm vi được trình.
Cơ quan quản lý đồng thời tăng cường hậu kiểm và kiểm soát rủi ro, bảo đảm quyền thu hồi của Nhà nước khi phát hiện thông tin không trung thực hoặc việc xử lý không đúng quy định.
Theo chương trình được Quốc hội bổ sung ngày 20/11, dự thảo được trình bày, thẩm tra và thảo luận trong chiều cùng ngày; dự kiến biểu quyết vào chiều 21/11. Chính sách hiện đang được xem xét, chưa phải quy định xóa nợ đã có hiệu lực. Đối tượng, điều kiện và thời hạn áp dụng chính thức sẽ căn cứ Nghị quyết được Quốc hội thông qua.
Long Giang














