Bộ Tài chính đề xuất giảm 85% tiền phạt cho hộ kinh doanh kê khai khi đóng mã số thuế
Bộ Tài chính đề xuất hộ, cá nhân kinh doanh nộp thuế theo phương pháp kê khai chỉ phải nộp 15% mức phạt thông thường khi hoàn thiện hồ sơ thuế, hóa đơn để khôi phục hoặc chấm dứt hiệu lực mã số thuế.
Bộ Tài chính vừa điều chỉnh một số chính sách trong dự thảo Nghị quyết của Chính phủ nhằm tháo gỡ khó khăn cho người nộp thuế, trong đó đáng chú ý là đề xuất giảm mạnh tiền phạt đối với các vi phạm về thủ tục thuế và hóa đơn. Chính sách được xây dựng nhằm xử lý tình trạng tồn đọng mã số thuế, đặc biệt với những người nộp thuế đã ngừng hoạt động trong thời gian dài nhưng chưa hoàn tất nghĩa vụ kê khai.
Theo Bộ Tài chính, một trong những vướng mắc lớn khi xử lý mã số thuế của người nộp thuế đang ở trạng thái 03, 06 là khoản tiền phạt vi phạm hành chính tích lũy qua nhiều năm. Với một bộ phận người nộp thuế, số tiền phải nộp đã vượt quá khả năng tài chính, khiến việc hoàn thiện thủ tục gặp khó khăn.
Nhiều trường hợp đã ngừng kinh doanh trong thời gian dài nhưng chưa hoàn thành nghĩa vụ khai thuế. Khi quay lại làm thủ tục khôi phục hoặc chấm dứt hiệu lực mã số thuế, họ phải bổ sung nhiều hồ sơ khai thuế quá hạn và đối mặt với khoản phạt lớn. Những người từng đăng ký sử dụng hóa đơn còn phải xử lý thêm các thủ tục liên quan đến thông báo, báo cáo hóa đơn.
Trong dự thảo Nghị quyết, Bộ Tài chính đề xuất cơ chế giảm tiền phạt theo lộ trình đối với người nộp thuế thuộc đối tượng áp dụng, đang ở trạng thái 03, 06. Theo đó, nếu nộp đầy đủ hồ sơ khai thuế và thông báo, báo cáo về hóa đơn có vi phạm tương ứng, người nộp thuế được áp dụng mức phạt bằng 30%, 50% hoặc 70% mức phạt thông thường theo Điều 13 và Điều 29 Nghị định 125/2020/NĐ-CP cùng các văn bản sửa đổi, bổ sung.
Cụ thể, hồ sơ được hoàn thiện từ ngày 21/11/2026 đến hết ngày 30/06/2027 sẽ áp dụng mức phạt bằng 30% mức thông thường. Tỷ lệ này tăng lên 50% trong giai đoạn từ 01/07/2027 đến hết ngày 31/12/2027 và 70% đối với hồ sơ hoàn thiện từ ngày 01/01/2028 đến hết ngày 30/06/2028.
Đáng chú ý, dự thảo còn thiết kế chính sách hỗ trợ riêng cho hộ, cá nhân kinh doanh. Với nhóm nộp thuế theo phương pháp khoán thuộc đối tượng áp dụng, Bộ Tài chính đề xuất không xử phạt hành vi vi phạm thủ tục thuế.
Trong khi đó, hộ, cá nhân kinh doanh nộp thuế theo phương pháp kê khai được đề xuất áp dụng mức phạt bằng 15% mức thông thường nếu nộp đầy đủ hồ sơ khai thuế, thông báo và báo cáo về hóa đơn nhưng có vi phạm về thời hạn nộp hồ sơ khai thuế hoặc quy định lập, gửi thông báo, báo cáo hóa đơn. Mức này tương đương giảm 85% tiền phạt so với quy định thông thường.
Điểm cần phân biệt là mức phạt 15% dành cho hộ, cá nhân kinh doanh nộp thuế theo phương pháp kê khai được đề xuất áp dụng thống nhất từ ngày 21/11/2026 đến hết ngày 30/06/2028. Nhóm đối tượng này không áp dụng lộ trình tăng dần 30%, 50% và 70% như cơ chế chung nêu trên.
Theo cơ quan soạn thảo, lộ trình đối với nhóm áp dụng chung được thiết kế theo nguyên tắc người nộp thuế thực hiện càng sớm thì mức hỗ trợ càng cao. Qua đó, chính sách kỳ vọng tạo động lực để người nộp thuế chủ động hoàn thành nghĩa vụ khai thuế, khắc phục vi phạm và thực hiện thủ tục khôi phục hoặc chấm dứt hiệu lực mã số thuế.
Dù vậy, chính sách đặc thù này không đồng nghĩa với việc miễn nghĩa vụ thuế hay miễn trách nhiệm đối với hành vi trốn thuế, gian lận thuế. Dự thảo cũng nêu rõ không áp dụng cơ chế hỗ trợ đối với hành vi trốn thuế, gian lận thuế và người nộp thuế đang bị kiểm tra, thanh tra, điều tra, truy tố hoặc xét xử về các hành vi này.
Các mức giảm tiền phạt hiện là nội dung được Bộ Tài chính đề xuất trong dự thảo Nghị quyết trình Chính phủ. Phạm vi và điều kiện áp dụng cụ thể sẽ phụ thuộc vào nội dung được cơ quan có thẩm quyền xem xét, thông qua.
Hữu Nguyên















