Nguy cơ gián đoạn nguồn cung, giá dầu hướng mốc 150 USD/thùng

Nút thắt Hormuz và cú sốc nguồn cung

Đà tăng của giá dầu thế giới những ngày gần đây gắn chặt với diễn biến địa chính trị tại Trung Đông. Các cuộc không kích nhằm vào Iran đã khiến căng thẳng khu vực leo thang, kéo theo phản ứng từ Tehran khi hạn chế hoạt động vận chuyển tàu chở dầu qua eo biển Hormuz – một trong những tuyến hàng hải năng lượng quan trọng nhất thế giới.

Thông thường, khoảng 20% nhu cầu dầu toàn cầu được vận chuyển qua tuyến đường biển này mỗi ngày. Khi hoạt động vận chuyển bị gián đoạn trong gần một tuần, lượng dầu tương đương khoảng 140 triệu thùng – tương đương hơn một ngày nhu cầu của thế giới – không thể tiếp cận thị trường.

Sự gián đoạn này lập tức tạo ra cú sốc nguồn cung đối với thị trường năng lượng toàn cầu. Nhiều cơ sở khai thác và nhà máy lọc dầu tại Trung Đông buộc phải điều chỉnh hoạt động, trong khi một số cơ sở khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) cũng tạm thời đóng cửa do rủi ro an ninh.

Trong bối cảnh đó, giá dầu đang hướng tới mức tăng theo tuần mạnh nhất kể từ giai đoạn biến động dữ dội của đại dịch COVID-19 năm 2020 – thời điểm thị trường năng lượng toàn cầu trải qua những cú sốc lớn về cung cầu.

Kịch bản giá dầu 150 USD/thùng

Những cảnh báo về rủi ro nguồn cung ngày càng trở nên rõ ràng khi các nhà sản xuất năng lượng tại khu vực Vùng Vịnh cũng đứng trước nguy cơ phải tạm dừng xuất khẩu.

Theo Bộ trưởng Năng lượng Qatar, trong trường hợp hoạt động xuất khẩu của các quốc gia trong khu vực bị gián đoạn trong nhiều tuần, thị trường hoàn toàn có thể chứng kiến giá dầu vọt lên mức 150 USD/thùng.

Giới phân tích cho rằng đây không phải là kịch bản cơ sở, nhưng rủi ro đang tăng lên nhanh chóng khi tuyến vận tải năng lượng chiến lược vẫn chưa được khơi thông.

Ông Giovanni Staunovo, chuyên gia phân tích hàng hóa tại UBS, nhận định rằng giá dầu sẽ tiếp tục chịu áp lực tăng chừng nào eo biển Hormuz còn bị phong tỏa. Trước đó, nhiều nhà đầu tư kỳ vọng căng thẳng địa chính trị có thể sớm hạ nhiệt, nhưng việc gián đoạn kéo dài đang khiến thị trường phải điều chỉnh lại kỳ vọng về nguồn cung.

Thị trường năng lượng trước làn sóng tái cấu trúc dòng chảy dầu

Không chỉ gây áp lực lên giá dầu, xung đột tại Trung Đông còn đang làm thay đổi dòng chảy thương mại năng lượng toàn cầu.

Để giảm bớt sức ép thiếu hụt nguồn cung đối với các nhà máy lọc dầu châu Á, Mỹ đã cho phép một số doanh nghiệp tiếp cận nguồn dầu Nga đang bị lưu trữ trên tàu. Các nhà máy tại Ấn Độ được xem là nhóm hưởng lợi đầu tiên từ chính sách nới lỏng này.

Theo dữ liệu của công ty theo dõi vận tải biển Kpler, hiện có khoảng 30 triệu thùng dầu Nga đang được lưu trữ nổi trên các tàu tại Ấn Độ Dương, biển Arab và khu vực eo biển Singapore. Lượng dầu này có thể trở thành nguồn bổ sung tạm thời cho thị trường trong trường hợp nguồn cung từ Trung Đông tiếp tục bị gián đoạn.

Diễn biến này cho thấy thị trường năng lượng toàn cầu đang bước vào giai đoạn tái cấu trúc dòng chảy thương mại, khi các quốc gia và doanh nghiệp buộc phải tìm kiếm nguồn thay thế trong bối cảnh rủi ro địa chính trị gia tăng.

Giá xăng dầu trong nước tăng mạnh

Diễn biến tăng của giá dầu thế giới cũng nhanh chóng phản ánh vào thị trường trong nước.

Trong kỳ điều hành gần nhất ngày 5/3, giá xăng E5 RON92 được điều chỉnh tăng 1.926 đồng/lít, lên mức tối đa 21.449 đồng/lít. Giá xăng RON95 tăng 2.189 đồng/lít, lên không quá 22.340 đồng/lít.

Các mặt hàng dầu cũng ghi nhận mức tăng đáng kể. Giá dầu diesel tăng 3.758 đồng/lít lên 23.037 đồng/lít; dầu hỏa tăng mạnh 7.132 đồng/lít lên 26.601 đồng/lít. Trong khi đó, dầu mazut tăng 1.807 đồng/kg, lên mức tối đa 17.496 đồng/kg.

Việc giá nhiên liệu trong nước tăng nhanh phản ánh tác động trực tiếp từ biến động của thị trường năng lượng toàn cầu.

Rủi ro vẫn nằm ở biến số địa chính trị

Trong ngắn hạn, hướng đi của giá dầu sẽ phụ thuộc lớn vào diễn biến địa chính trị tại Trung Đông và khả năng khơi thông tuyến vận tải qua eo biển Hormuz.

Nếu căng thẳng tiếp tục kéo dài, thị trường năng lượng có thể đối mặt với giai đoạn biến động mạnh hơn, kéo theo áp lực lên lạm phát và chi phí sản xuất tại nhiều nền kinh tế.

Ngược lại, trong trường hợp các bên liên quan sớm đạt được thỏa thuận nhằm đảm bảo hoạt động vận chuyển dầu, đà tăng hiện tại của giá dầu có thể dần hạ nhiệt.

Ở thời điểm hiện tại, thị trường vẫn đang đứng trước một bài toán quen thuộc nhưng khó đoán: khi địa chính trị trở thành biến số quyết định, giá dầu thường phản ứng nhanh hơn nhiều so với khả năng điều chỉnh của nguồn cung toàn cầu.