Nghệ An nâng cao hiệu quả bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng

Tăng cường trách nhiệm

Nghệ An đã ban hành nhiều văn bản chỉ đạo, tạo cơ sở quan trọng để tăng cường sự lãnh đạo của cấp ủy, trách nhiệm quản lý nhà nước và sự phối hợp của các cơ quan, tổ chức trong công tác bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Trong đó, có Công văn số 1287-CV/ĐU ngày 25/11/2025 của Đảng ủy UBND tỉnh về việc thực hiện Kết luận số 207-KL/TW ngày 10/11/2025 của Ban Bí thư về tiếp tục thực hiện Chỉ thị số 30-CT/TW ngày 22/01/2019 của Ban Bí thư về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng và trách nhiệm quản lý của Nhà nước đối với công tác bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

Đây là nền tảng quan trọng để các ngành, địa phương và tổ chức xã hội tiếp tục nâng cao hiệu quả bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người tiêu dùng, đồng thời xây dựng môi trường kinh doanh lành mạnh, ổn định.

Với quy mô dân số trên 3,4 triệu người, Nghệ An là thị trường tiêu dùng lớn của khu vực Bắc Trung Bộ. Cùng với quá trình phát triển kinh tế, hệ thống phân phối hàng hóa trên địa bàn ngày càng đa dạng, từ chợ truyền thống, cửa hàng bán lẻ, siêu thị, trung tâm thương mại đến các nền tảng thương mại điện tử. Hoạt động lưu thông hàng hóa diễn ra sôi động, đáp ứng ngày càng tốt hơn nhu cầu tiêu dùng của người dân.

Tính riêng năm 2025, tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng của tỉnh Nghệ An ước đạt 135.429 tỷ đồng, tăng 14,01% so với năm trước và vượt kế hoạch đề ra. Kết quả này cho thấy, quy mô thị trường và sức mua trên địa bàn tiếp tục được mở rộng, đồng thời đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với công tác quản lý, kiểm soát chất lượng hàng hóa, dịch vụ và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

Trong đó, niềm tin của người tiêu dùng là một yếu tố quan trọng đối với sự phát triển của thị trường. Niềm tin ấy không chỉ được hình thành từ chất lượng sản phẩm, uy tín của doanh nghiệp mà còn phụ thuộc vào hiệu quả quản lý nhà nước, khả năng kiểm soát thị trường và cơ chế tiếp nhận, giải quyết các phản ánh, khiếu nại của người tiêu dùng.

Thời gian qua, Hội Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng Nghệ An đã chủ động tham mưu, phối hợp với Sở Công Thương, Chi cục Quản lý thị trường và các sở, ngành liên quan triển khai Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Công tác phổ biến, giáo dục pháp luật được chú trọng, gắn với các hoạt động hưởng ứng Ngày Quyền của người tiêu dùng Việt Nam hằng năm.

Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, ông Nguyễn Văn Thắng, Chủ tịch Hội Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng tỉnh Nghệ An cho biết, nội dung tuyên truyền ngày càng hướng tới những vấn đề thiết thực, giúp người dân nhận biết hàng hóa, dịch vụ an toàn, lựa chọn sản phẩm phù hợp, nâng cao kỹ năng tiêu dùng và chủ động thực hiện các quyền của mình. Đồng thời, Hội phối hợp tuyên truyền phòng, chống hàng giả, hàng kém chất lượng, gian lận thương mại; vận động các tổ chức, cá nhân kinh doanh thực hiện đúng quy định, kinh doanh trung thực và nâng cao trách nhiệm đối với khách hàng.

Cùng với tuyên truyền, hoạt động giám sát, kiểm tra và phối hợp kiểm soát thị trường được triển khai thường xuyên. Hội Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng đã phối hợp với các đoàn kiểm tra, giám sát của cơ quan chức năng nhằm góp phần phát hiện, ngăn ngừa những nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe, an toàn và quyền lợi chính đáng của người dân.

Hội đã tiếp nhận, tư vấn, hỗ trợ và hòa giải nhiều vụ việc phản ánh, khiếu nại của người tiêu dùng. Các vụ việc được xem xét, hướng dẫn và giải quyết theo đúng quy định của pháp luật, góp phần bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người tiêu dùng, đồng thời hỗ trợ doanh nghiệp giải quyết những vấn đề phát sinh trong quá trình cung cấp sản phẩm, dịch vụ.

Tăng cường giám sát, hỗ trợ giải quyết phản ánh

Ở góc độ quản lý thị trường, ông Nguyễn Xuân Đôn, Phó Chi cục trưởng Chi cục Quản lý thị trường tỉnh Nghệ An cho biết, thông qua công tác kiểm tra, lực lượng Quản lý thị trường đồng thời đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến các quy định của pháp luật liên quan đến phòng, chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả tới người dân và các tổ chức, cá nhân kinh doanh.

Công tác kiểm tra, xử lý vi phạm được kết hợp với vận động các tổ chức, cá nhân hoạt động thương mại trên địa bàn không tham gia kinh doanh hàng nhập lậu, sản xuất, buôn bán hàng giả, hàng cấm, hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, hàng vi phạm quy định về an toàn thực phẩm, hàng không rõ nguồn gốc, xuất xứ...

Đây là những hành vi không chỉ gây thiệt hại về kinh tế mà còn có thể xâm phạm quyền lợi, sức khỏe, thậm chí đe dọa tính mạng và sự an toàn của người tiêu dùng. Việc tăng cường kiểm tra, kiểm soát và xử lý vi phạm vì vậy góp phần ổn định thị trường, tạo môi trường thuận lợi cho sản xuất, kinh doanh, bảo đảm quyền lợi của người tiêu dùng và đóng góp vào nguồn thu ngân sách.

Cùng với đó, lực lượng Quản lý thị trường khuyến khích các tổ chức, cá nhân hoạt động thương mại và nhân dân trên địa bàn hưởng ứng Cuộc vận động “Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam”.

Trong bối cảnh chuyển đổi số và hội nhập kinh tế quốc tế ngày càng sâu rộng, phương thức mua bán, giao dịch cũng có những thay đổi nhanh chóng. Người tiêu dùng hiện có nhiều kênh tiếp cận thông tin, lựa chọn và đánh giá sản phẩm, dịch vụ. Đặc biệt, sự phát triển mạnh mẽ của thương mại điện tử, kinh tế số và các mô hình kinh doanh mới vừa mở ra nhiều cơ hội, vừa đặt ra những yêu cầu mới đối với công tác bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

Các giao dịch trên môi trường số đòi hỏi doanh nghiệp phải nâng cao trách nhiệm trong cung cấp, công khai thông tin về sản phẩm, dịch vụ; bảo vệ dữ liệu cá nhân; thực hiện đầy đủ nghĩa vụ với khách hàng và có cơ chế tiếp nhận, giải quyết phản ánh, khiếu nại phù hợp.

Vì vậy, thời gian tới, công tác bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng được thực hiện theo hướng đa dạng hóa phương thức truyền thông, đưa kiến thức pháp luật đến gần hơn với người dân ở cả khu vực đô thị và nông thôn. Nội dung tuyên truyền không chỉ dừng ở phổ biến quy định mà cần trang bị cho người tiêu dùng kiến thức, kỹ năng nhận diện sản phẩm, lựa chọn hàng hóa, giao dịch an toàn và xử lý tình huống khi quyền lợi bị xâm phạm.

Đặc biệt, cần chú trọng các nhóm người tiêu dùng dễ bị tổn thương theo khoản 1 Điều 8 Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng năm 2023, gồm người cao tuổi, người khuyết tật, trẻ em, người dân tộc thiểu số và người sinh sống tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, hải đảo, vùng có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn, đặc biệt khó khăn; phụ nữ đang mang thai hoặc nuôi con dưới 36 tháng tuổi; người bị bệnh hiểm nghèo và thành viên hộ nghèo.

Một nội dung quan trọng khác là nâng cao khả năng tiếp cận và thực thi các quyền mà pháp luật đã trao cho người tiêu dùng. Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng số 19/2023/QH15 quy định một số cơ chế nhằm tăng cường khả năng bảo vệ người tiêu dùng trong giao dịch, trong đó có quyền đơn phương chấm dứt thực hiện hợp đồng giao kết từ xa trong thời hạn 30 ngày khi tổ chức, cá nhân kinh doanh cung cấp thông tin không chính xác hoặc không đầy đủ theo điểm b khoản 3 Điều 38; nghĩa vụ chứng minh không có lỗi thuộc về tổ chức, cá nhân kinh doanh theo khoản 2 Điều 69; thủ tục rút gọn đối với vụ án dân sự về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng theo khoản 2 Điều 70 và quy định người tiêu dùng không phải nộp tiền tạm ứng án phí theo khoản 2 Điều 71.

Việc phổ biến những quy định này có ý nghĩa thiết thực, giúp người dân hiểu rõ quyền của mình, chủ động hơn khi tham gia giao dịch và có thêm cơ sở pháp lý để bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp khi xảy ra tranh chấp.

Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và phát triển sản xuất, thương mại bền vững có mối quan hệ chặt chẽ, hỗ trợ lẫn nhau. Một thị trường minh bạch, hàng hóa bảo đảm chất lượng và doanh nghiệp thực hiện đầy đủ trách nhiệm sẽ tạo dựng niềm tin của người tiêu dùng. Ngược lại, niềm tin của người tiêu dùng là động lực thúc đẩy sức mua, mở rộng thị trường, khuyến khích doanh nghiệp nâng cao chất lượng sản phẩm và năng lực cạnh tranh.