Minh bạch thông tin để bảo vệ người tiêu dùng trong xu hướng sống xanh
Để đáp ứng yêu cầu tiêu dùng xanh, nhiều doanh nghiệp đã đẩy mạnh phát triển các sản phẩm xanh. Tuy nhiên, muốn bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, sản phẩm xanh cần được công bố đầy đủ thông tin.
Nhu cầu tiêu dùng xanh ngày càng rõ nét
Biến đổi khí hậu, ô nhiễm môi trường cùng yêu cầu giảm phát thải đang từng bước làm thay đổi thói quen lựa chọn sản phẩm của người tiêu dùng. Khảo sát mới đây cho thấy, 94% người dân Việt Nam cảm nhận rõ tác động tiêu cực của biến đổi khí hậu; 59% mong muốn tăng sử dụng sản phẩm xanh và hơn một nửa sẵn sàng trả thêm đến 10% cho sản phẩm bền vững.
Nhiều doanh nghiệp đã phát triển những sản phẩm theo định hướng xanh nhằm đáp ứng các tiêu chí an toàn cho người tiêu dùng.
Những con số này cho thấy, tiêu chí “xanh” đang ngày càng có ảnh hưởng đến quyết định mua sắm. Người tiêu dùng không chỉ quan tâm đến giá cả, chất lượng hay công dụng mà còn chú ý nhiều hơn tới nguồn gốc nguyên liệu, mức độ thân thiện với môi trường, khả năng giảm phát thải cũng như tác động của sản phẩm đối với sức khỏe.
Xu hướng này cũng được thể hiện rõ trong Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng năm 2023. Khoản 10 Điều 3 của Luật xác định, tiêu dùng bền vững là việc sử dụng sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ đáp ứng mục đích tiêu dùng, sinh hoạt một cách hiệu quả, đồng thời giảm thiểu các tác động tiêu cực về môi trường, kinh tế - xã hội.
Luật cũng quy định người tiêu dùng được tạo điều kiện lựa chọn môi trường tiêu dùng lành mạnh và bền vững; đồng thời có nghĩa vụ tuân thủ các quy định về bảo vệ môi trường, tiêu dùng bền vững trong quá trình sử dụng sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ.
Ở chiều ngược lại, sự thay đổi trong nhu cầu của thị trường đang thúc đẩy doanh nghiệp điều chỉnh phương thức sản xuất, lựa chọn nguyên liệu và phát triển những dòng sản phẩm đáp ứng tốt hơn các tiêu chí môi trường.
Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, ông Cù Vĩnh Toàn - Tổng Giám đốc Công ty CP Okula Group, doanh nghiệp sản xuất và cung ứng một số sản phẩm hóa mỹ phẩm như nước giặt, nước xả, nước rửa bát, nước lau sàn có nguồn gốc thiên nhiên cho rằng: Công nghệ xanh và sản phẩm tiêu dùng xanh sẽ trở thành một xu hướng ngày càng rõ nét. Phát triển sản phẩm theo hướng ứng dụng công nghệ sinh học không chỉ hướng tới giảm tác động tới môi trường mà còn đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của người tiêu dùng về chất lượng và an toàn sản phẩm.
“Doanh nghiệp đã phát triển những sản phẩm theo định hướng xanh nhằm đáp ứng các tiêu chí an toàn cho người tiêu dùng, đồng thời góp phần cải thiện, bảo vệ môi trường. Chúng tôi đặc biệt quan tâm đến công tác môi trường, vận động các cá nhân cùng hướng đến khởi nghiệp xanh”, ông Cù Vĩnh Toàn chia sẻ.
Với các sản phẩm của Okula, theo ông Cù Vĩnh Toàn, doanh nghiệp ưu tiên lựa chọn nguyên liệu chất lượng cao, trong đó chú trọng những nguyên liệu có thành phần tự nhiên, đặc biệt đối với dòng sản phẩm thảo dược. Mục tiêu doanh nghiệp hướng tới là phát triển thương hiệu theo định hướng xanh, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của người tiêu dùng.
Việc ngày càng nhiều doanh nghiệp quan tâm đến sản xuất xanh là tín hiệu tích cực. Tuy nhiên, trong bối cảnh “xanh” dần trở thành một tiêu chí lựa chọn sản phẩm, yêu cầu đặt ra không chỉ là doanh nghiệp nói sản phẩm xanh, mà người tiêu dùng phải có đủ thông tin để nhận biết sản phẩm xanh ở đâu, xanh như thế nào và căn cứ nào để chứng minh những thông tin được công bố.
Người tiêu dùng mong muốn, những sản phẩm được gắn mác xanh phải bảo đảm đúng tiêu chuẩn, minh bạch, rõ ràng về nguồn gốc, xuất xứ cũng như bao bì, nhãn mác.
“Xanh” phải đi cùng minh bạch thông tin
Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng năm 2023 đặt ra khá rõ trách nhiệm cung cấp thông tin của tổ chức, cá nhân kinh doanh.
Theo Điều 4, người tiêu dùng có quyền được cung cấp kịp thời, chính xác, đầy đủ thông tin về sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ; nội dung giao dịch; nguồn gốc, xuất xứ sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ cũng như thông tin về tổ chức, cá nhân kinh doanh.
Điều 21 của Luật tiếp tục quy định tổ chức, cá nhân kinh doanh phải cung cấp chính xác, đầy đủ các thông tin về sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ, từ số lượng, khối lượng, chất lượng, công dụng, giá, xuất xứ, thời hạn sử dụng đến phí, chi phí, phương thức giao hàng, vận chuyển và thanh toán; đồng thời phải ghi nhãn hàng hóa trung thực, rõ ràng, chính xác, phản ánh đúng bản chất của hàng hóa.
Đáng chú ý, Điều 10 nghiêm cấm tổ chức, cá nhân kinh doanh lừa dối hoặc gây nhầm lẫn cho người tiêu dùng thông qua việc cung cấp thông tin sai lệch, không đầy đủ, không chính xác về sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ.
Những quy định này càng có ý nghĩa trong bối cảnh trên thị trường xuất hiện ngày càng nhiều sản phẩm được quảng bá bằng những khái niệm như “xanh”, “sinh thái”, “thân thiện với môi trường”, “nguồn gốc thiên nhiên” hay “bền vững”.
Từ góc độ người tiêu dùng, chia sẻ với phóng viên Báo Công Thương, bà Lê Thị Bích Lan, Giám đốc Tài chính Công ty CP Bánh mứt kẹo Bảo Minh cho rằng: Những sản phẩm được gắn “mác xanh” cần bảo đảm đúng tiêu chuẩn, đồng thời phải minh bạch, rõ ràng về nguồn gốc, xuất xứ, bao bì, nhãn mác để người tiêu dùng có đủ căn cứ lựa chọn.
“Với vai trò người tiêu dùng, tôi mong muốn những sản phẩm được gắn mác xanh phải bảo đảm đúng tiêu chuẩn, minh bạch, rõ ràng về nguồn gốc, xuất xứ cũng như bao bì, nhãn mác. Người tiêu dùng mong muốn sử dụng những sản phẩm xanh, thân thiện với môi trường và qua lựa chọn của mình có thể góp một phần vào hoạt động giảm phát thải”, bà Lê Thị Bích Lan chia sẻ.
Theo bà Lê Thị Bích Lan, nếu một sản phẩm không thực sự đáp ứng các tiêu chí xanh nhưng vẫn được gắn “mác xanh”, điều người tiêu dùng cần là doanh nghiệp phải công bố rõ sản phẩm “xanh” ở khía cạnh nào. Minh bạch thông tin chính là cơ sở để người mua có thể đánh giá và yên tâm khi lựa chọn sản phẩm.
Khoản 7 Điều 7 Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng quy định, chính sách của Nhà nước về thúc đẩy sản xuất và tiêu dùng bền vững, trong đó khuyến khích đầu tư, sản xuất, lưu thông, phân phối các sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ, công nghệ thân thiện với môi trường, hướng tới kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn. Đồng thời, luật khuyến khích ứng dụng khoa học, công nghệ tiên tiến, mã số, mã vạch, truy xuất nguồn gốc để cung cấp sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ an toàn, bảo đảm chất lượng và nâng cao năng lực cạnh tranh.
Thực tế, công nghệ số đang mở thêm những kênh để doanh nghiệp cung cấp thông tin và người tiêu dùng kiểm chứng sản phẩm.
Ông Cù Vĩnh Toàn cho biết, doanh nghiệp đặc biệt quan tâm đến việc minh bạch thông tin trên sản phẩm, sử dụng hệ thống quản lý mã vạch và cập nhật các thông tin về nguồn gốc, xuất xứ, giá cả. Thông tin sản phẩm cũng được đăng tải trên website, nền tảng số và mini app để khách hàng có thể tra cứu qua nhiều kênh khác nhau.
Để xu hướng tiêu dùng xanh phát triển thực chất, bên cạnh sự chủ động chuyển đổi từ các doanh nghiệp, người tiêu dùng cũng cần được bảo đảm quyền tiếp cận thông tin chính xác, đầy đủ. Theo đó công nghệ số và truy xuất nguồn gốc cần được sử dụng như những công cụ giúp minh bạch hóa sản phẩm, hạn chế tình trạng gây nhầm lẫn và củng cố niềm tin của người tiêu dùng đối với những sản phẩm xanh.
