Lần đầu tiên Việt Nam làm chủ nền tảng thiết kế chip bán dẫn bảo mật

Ngày 3/11, Ban Cơ yếu Chính phủ phối hợp với Tập đoàn Công nghiệp - Viễn thông Quân đội (Viettel) tổ chức công bố chip bảo mật VGC v1.0 và Nền tảng bán dẫn bảo mật. Đây là kết quả của quá trình nghiên cứu, phát triển công nghệ trong nước, hướng tới làm chủ các thành phần cốt lõi phục vụ bảo vệ thông tin và an ninh quốc gia.

Theo Ban Cơ yếu Chính phủ, sau 24 tháng nghiên cứu với sự tham gia của hơn 40 kỹ sư, chuyên gia, Việt Nam đã làm chủ nền tảng thiết kế chip bán dẫn bảo mật. VGC v1.0 là sản phẩm mở đầu, với các khâu từ thuật toán, thiết kế đến kiểm thử đều do đội ngũ trong nước thực hiện.

Điểm đáng chú ý của VGC v1.0 là việc tích hợp trực tiếp thuật toán mã khối MKV lên vi mạch. Đây là thuật toán do Ban Cơ yếu Chính phủ nghiên cứu, phát triển và đã được công bố thành Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 14263:2024.

Trung tướng Vũ Ngọc Thiềm, Trưởng ban Ban Cơ yếu Chính phủ, cho biết việc đưa thuật toán mật mã lên vi mạch đòi hỏi sự kết hợp giữa kiến thức chuyên sâu về mật mã và năng lực thiết kế phần cứng. VGC v1.0 là kết quả của quá trình phối hợp giữa hai lĩnh vực này.

Trong hơn 80 năm xây dựng và phát triển, ngành Cơ yếu Việt Nam đã từng bước làm chủ nhiều công nghệ mật mã, phát triển các thuật toán phục vụ nhiệm vụ bảo vệ bí mật của Đảng, Nhà nước và Quân đội. Tuy nhiên, trước yêu cầu bảo vệ thông tin trong môi trường số, việc chỉ làm chủ thuật toán chưa đủ. Khả năng tích hợp trực tiếp các thuật toán vào phần cứng xử lý dữ liệu trở thành một hướng nghiên cứu quan trọng.

VGC v1.0 là bước triển khai cụ thể theo hướng này. Việc Việt Nam tự thực hiện các khâu từ thuật toán, thiết kế đến kiểm thử cho thấy năng lực nghiên cứu đã được mở rộng từ lĩnh vực mật mã sang thiết kế vi mạch bảo mật.

Dù vậy, chế tạo thành công chip không đồng nghĩa mọi thiết bị sử dụng chip này mặc nhiên đáp ứng các cấp độ bảo mật. Theo Ban Cơ yếu Chính phủ, từng sản phẩm ứng dụng cụ thể, chẳng hạn thiết bị lưu trữ bảo mật USB VGC, vẫn phải trải qua quá trình hoàn thiện, thử nghiệm và kiểm định nghiêm ngặt theo quy trình, tiêu chuẩn của ngành Cơ yếu trước khi được sử dụng để bảo vệ bí mật nhà nước.

Đây là yêu cầu đặc biệt quan trọng đối với sản phẩm mật mã. Độ tin cậy của thiết bị phải được chứng minh qua kiểm định thực tế, thay vì chỉ dựa trên thông số thiết kế hoặc việc đã tích hợp thuật toán bảo mật.

Một vấn đề khác là năng lực thiết kế chip không đồng nghĩa với việc Việt Nam đã làm chủ toàn bộ chuỗi cung ứng bán dẫn. Ngành công nghiệp này có phạm vi toàn cầu, bao gồm nhiều công đoạn như phát triển công cụ thiết kế điện tử (EDA), chế tạo wafer, cung ứng vật liệu, đóng gói và kiểm thử.

Trong điều kiện hiện nay, định hướng được Ban Cơ yếu Chính phủ xác định là tập trung làm chủ những lớp công nghệ cốt lõi gắn trực tiếp với an ninh quốc gia, gồm thuật toán mật mã, kiến trúc bảo mật, thiết kế vi mạch, kiểm chứng độc lập và phát triển sản phẩm đầu cuối.

Cách tiếp cận này đặt trọng tâm vào những công đoạn có ý nghĩa chiến lược đối với khả năng tự chủ công nghệ bảo mật. Tuy nhiên, năng lực ở từng khâu vẫn cần được đánh giá thực chất, đặc biệt là công nghệ bảo vệ phần cứng, kiểm định an toàn và khả năng thương mại hóa sản phẩm.

Ban Cơ yếu Chính phủ giữ vai trò nòng cốt trong nghiên cứu, phát triển và làm chủ công nghệ mật mã chiến lược, đồng thời xác định các yêu cầu bảo mật phục vụ nhiệm vụ bảo vệ thông tin bí mật nhà nước. Việc phối hợp với Viettel, các viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp công nghệ trong nước được xem là hướng đi để kết nối năng lực mật mã với công nghệ thiết kế, chế tạo vi mạch.

Với VGC v1.0, kết quả quan trọng không chỉ nằm ở việc hoàn thành một sản phẩm chip bảo mật, mà còn ở quy trình nghiên cứu và phối hợp liên ngành có thể kế thừa cho các thế hệ tiếp theo. Nền tảng này được kỳ vọng tiếp tục được bồi đắp thông qua kinh nghiệm thiết kế, kiểm chứng và phát triển các dòng chip mới.

Ban Cơ yếu Chính phủ xác định mục tiêu xây dựng năng lực sẵn sàng thiết kế, kiểm chứng, sản xuất và duy trì các công nghệ bảo mật thiết yếu khi cần thiết. Từ làm chủ thuật toán đến làm chủ phần cứng, đây là hướng phát triển nhằm tăng cường năng lực bảo vệ thông tin và chủ quyền số Việt Nam.