Kinh tế 1,3 nghìn tỷ USD của Ả Rập Xê-út đang vận hành ra sao?

Các chỉ báo kinh tế và số liệu chính thức gần đây cho thấy, các lĩnh vực ngoài dầu mỏ của Ả Rập Xê-út tiếp tục đóng vai trò ngày càng rõ nét trong tăng trưởng kinh tế, trong khuôn khổ chương trình cải cách Tầm nhìn 2030.

Ảnh: AFP

Khu vực ngoài dầu mỏ duy trì đà mở rộng

Theo báo cáo Chỉ số Nhà quản trị mua hàng (PMI) do Ngân hàng Riyad công bố, PMI khu vực tư nhân ngoài dầu mỏ của Ả Rập Xê-út đạt 56,3 điểm trong tháng 1, giảm nhẹ so với mức 57,4 điểm của tháng 12, nhưng vẫn cao hơn đáng kể ngưỡng 50 điểm – mốc phản ánh sự mở rộng hoạt động kinh doanh.

Báo cáo PMI cho thấy, hoạt động sản xuất – dịch vụ tiếp tục được hỗ trợ bởi các dự án mới, nhu cầu nội địa ổn định và điều kiện kinh doanh cải thiện. Đơn hàng mới duy trì ở mức tích cực, nhờ thị trường trong nước và xuất khẩu sang các nước thuộc Hội đồng Hợp tác Vùng Vịnh (GCC) và châu Á.

Ngân hàng Riyad đánh giá, mức giảm nhẹ của PMI phản ánh sự điều chỉnh sau giai đoạn tăng trưởng mạnh, trong bối cảnh doanh nghiệp chú trọng hơn tới quản trị chi phí do giá lương, nhiên liệu và kim loại tăng.

Vai trò của khuôn khổ Tầm nhìn 2030

Theo các tài liệu chính thức về Tầm nhìn 2030, chương trình cải cách này tập trung mở rộng vai trò của khu vực tư nhân và thúc đẩy phát triển các ngành ngoài dầu mỏ nhằm tạo nền tảng tăng trưởng bền vững.

Dữ liệu tổng hợp cho thấy, tính đến cuối năm 2025, các hoạt động ngoài dầu mỏ chiếm khoảng 56% quy mô nền kinh tế 1,3 nghìn tỷ USD của Ả Rập Xê-út. Du lịch, khai khoáng, năng lượng tái tạo, công nghiệp chế biến, giải trí, công nghệ và logistics được xác định là những lĩnh vực ưu tiên trong giai đoạn hiện nay.

Các báo cáo đầu tư cho thấy, dòng vốn tư nhân gia tăng nhờ cải cách pháp lý, triển khai các dự án quy mô lớn và các chương trình hỗ trợ do nhà nước dẫn dắt nhằm giảm rủi ro cho giai đoạn đầu của các ngành mới.

Đóng góp vào tăng trưởng GDP

Theo ước tính nhanh của Tổng cục Thống kê Ả Rập Xê-út, GDP thực của nước này tăng 4,5% trong năm 2025, với mức tăng gần 5% trong quý IV.

Số liệu thống kê cho thấy các lĩnh vực ngoài dầu mỏ đóng góp gần 2,7 điểm phần trăm vào tăng trưởng GDP cả năm, vượt mức đóng góp của khu vực dầu mỏ tính trên toàn năm. Riêng trong quý IV, hoạt động ngoài dầu mỏ tăng hơn 4% so với cùng kỳ, phản ánh sự mở rộng của các ngành dịch vụ, logistics, khai thác và du lịch.

Đánh giá từ các tổ chức quốc tế

Theo Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), tăng trưởng kinh tế của Ả Rập Xê-út được kỳ vọng đạt khoảng 4% trong năm 2026, nhờ sự kết hợp giữa phục hồi hoạt động dầu mỏ và mở rộng của các lĩnh vực ngoài dầu mỏ.

Trong khi đó, Ngân hàng Thế giới dự báo tăng trưởng của Vương quốc có thể cải thiện thêm trong giai đoạn 2026–2027, được hỗ trợ bởi tiến triển của các cải cách cơ cấu và đầu tư vào các ngành phi dầu mỏ.

Xuất khẩu ngoài dầu mỏ tăng mạnh

Theo số liệu thương mại chính thức, xuất khẩu ngoài dầu mỏ, bao gồm tái xuất, tăng hơn 20% so với cùng kỳ trong tháng 11, đạt gần 33 tỷ riyal.

Máy móc, thiết bị điện và linh kiện chiếm gần một phần tư tổng kim ngạch xuất khẩu ngoài dầu mỏ. Tỷ trọng xuất khẩu ngoài dầu mỏ so với nhập khẩu tiếp tục cải thiện, trong khi tỷ trọng dầu mỏ trong tổng kim ngạch xuất khẩu có xu hướng giảm.

Các thị trường tiếp nhận chính bao gồm Ấn Độ, Trung Quốc, UAE, Singapore và Bahrain, phản ánh mức độ tham gia ngày càng sâu của Ả Rập Xê-út vào chuỗi cung ứng khu vực và châu Á.

Nền tảng tăng trưởng mang tính cơ cấu

Theo đánh giá từ các báo cáo kinh tế và thống kê hiện hành, dầu mỏ vẫn giữ vai trò quan trọng đối với ổn định tài khóa của Ả Rập Xê-út. Tuy nhiên, sự mở rộng liên tục của các lĩnh vực ngoài dầu mỏ cho thấy nền kinh tế đang vận hành với cơ cấu đa dạng hơn, góp phần nâng cao khả năng thích ứng trước các biến động chu kỳ.

Các chỉ báo PMI, số liệu GDP và diễn biến thương mại cho thấy các động lực ngoài dầu mỏ đang trở thành một cấu phần ổn định trong tăng trưởng kinh tế của Ả Rập Xê-út dưới khuôn khổ cải cách hiện nay.

AFP