Khối ngoại bán ròng gần 80.000 tỷ đồng từ đầu năm, điều gì đang xảy ra với chứng khoán Việt Nam?

Thị trường chứng khoán Việt Nam tiếp tục ghi nhận áp lực rút vốn mạnh từ nhà đầu tư nước ngoài trong những tháng đầu năm 2026. Theo thống kê, giá trị bán ròng của khối ngoại trên thị trường đã lên tới gần 80.000 tỷ đồng kể từ đầu năm.

Con số này nối dài xu hướng bán ròng quy mô lớn trong nhiều năm liên tiếp. Trước đó, nhà đầu tư nước ngoài đã bán ròng khoảng 125.000 tỷ đồng trong năm 2025 và gần 90.000 tỷ đồng trong năm 2024. Như vậy, chỉ trong hơn hai năm rưỡi, tổng giá trị vốn ngoại rút khỏi thị trường chứng khoán Việt Nam đã lên tới gần 300.000 tỷ đồng.

Theo báo cáo của Chứng khoán Mirae Asset Việt Nam, nguyên nhân chính đến từ áp lực tỷ giá và môi trường lãi suất quốc tế. Việc Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) tiếp tục duy trì quan điểm thận trọng với chính sách tiền tệ khiến đồng USD duy trì sức mạnh, qua đó tạo áp lực lên dòng vốn tại các thị trường mới nổi và cận biên.

Trong bối cảnh lợi suất tài sản bằng USD vẫn ở mức hấp dẫn, nhiều tổ chức đầu tư quốc tế có xu hướng cơ cấu lại danh mục, giảm tỷ trọng tại các thị trường rủi ro hơn để quay về các tài sản an toàn. Đây được xem là hiện tượng phổ biến không chỉ tại Việt Nam mà còn diễn ra tại nhiều thị trường mới nổi khác trên thế giới.

Ở trong nước, bài toán điều hành chính sách tiền tệ cũng trở nên phức tạp hơn khi nền kinh tế vẫn cần duy trì mặt bằng lãi suất hợp lý để hỗ trợ tăng trưởng. Trong bối cảnh đó, Ngân hàng Nhà nước đã triển khai nhiều giải pháp như điều tiết thanh khoản qua thị trường mở (OMO), sử dụng các nghiệp vụ bán hoán đổi kỳ hạn USD và tăng cường kiểm soát thị trường vàng, ngoại tệ nhằm ổn định tỷ giá.

Tuy nhiên, giới phân tích cho rằng làn sóng bán ròng hiện nay chưa phản ánh đầy đủ triển vọng dài hạn của thị trường chứng khoán Việt Nam.

Một trong những động lực lớn nhất đang được nhắc tới là câu chuyện nâng hạng thị trường. Theo lộ trình hiện tại, FTSE Russell dự kiến nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam từ nhóm cận biên lên thị trường mới nổi thứ cấp vào tháng 09/2026.

Tính đến tháng 06/2026, quy mô vốn hóa thị trường chứng khoán Việt Nam đã đạt gần 400 tỷ USD. Khi được nâng hạng, cơ cấu dòng vốn ngoại được kỳ vọng sẽ thay đổi đáng kể.

Theo ước tính của Mirae Asset, các quỹ đầu tư thụ động mô phỏng theo chỉ số có thể giải ngân thêm khoảng 742 triệu USD vào thị trường Việt Nam ngay trong giai đoạn đầu sau khi nâng hạng. Khác với dòng vốn ngắn hạn thường nhạy cảm với biến động lãi suất và tỷ giá, dòng vốn ETF và quỹ chỉ số có xu hướng ổn định hơn, tạo nền tảng bền vững cho thị trường.

Ông Nguyễn Quang Đạt, Tổng Giám đốc CTCP Chứng khoán An Bình (ABS), cho rằng việc khối ngoại bán ròng thời gian qua là phản ứng mang tính chu kỳ khi đồng USD mạnh lên và lãi suất Mỹ duy trì ở mức cao.

Theo ông, điều quan trọng là thị trường chứng khoán Việt Nam đang bước vào giai đoạn chuyển đổi về chất. Khi chính thức gia nhập nhóm thị trường mới nổi, nguồn vốn quốc tế sẽ không còn phụ thuộc quá nhiều vào các quyết định đầu cơ ngắn hạn mà chuyển dần sang các dòng vốn thụ động có tính ổn định cao hơn.

Bên cạnh yếu tố nâng hạng, thị trường cũng đang được hỗ trợ bởi nhiều thay đổi về mặt cấu trúc. Việc sửa đổi Luật Chứng khoán, hiện đại hóa hệ thống giao dịch, hoàn thiện cơ chế thanh toán và nâng cao chất lượng hoạt động của các tổ chức trung gian được kỳ vọng sẽ giúp thị trường đáp ứng tốt hơn các tiêu chuẩn quốc tế.

Những cải cách này không chỉ góp phần nâng cao tính minh bạch mà còn tạo điều kiện để thị trường huy động hiệu quả hơn các nguồn vốn trung và dài hạn cho nền kinh tế.

Trong ngắn hạn, áp lực bán ròng của khối ngoại có thể vẫn tiếp diễn nếu môi trường tài chính toàn cầu chưa thực sự ổn định. Tuy nhiên, nhiều chuyên gia cho rằng giai đoạn hiện nay đang đánh dấu một bước chuyển quan trọng của thị trường chứng khoán Việt Nam.

Thay vì chỉ nhìn vào những con số bán ròng, giới đầu tư ngày càng quan tâm hơn đến khả năng thay đổi cấu trúc dòng vốn trong tương lai. Nếu quá trình nâng hạng diễn ra đúng kế hoạch, thị trường có thể bước sang một chu kỳ mới với sự tham gia mạnh mẽ hơn của các dòng vốn quốc tế dài hạn.

Đó cũng là lý do dù khối ngoại đang liên tục bán ròng, không ít tổ chức tài chính vẫn duy trì quan điểm tích cực về triển vọng trung và dài hạn của chứng khoán Việt Nam trong giai đoạn tới.