Cổ phiếu “vua” đã rẻ, thị trường còn chờ điều gì?

Sau nhiều tháng nhường sân khấu cho nhóm cổ phiếu bất động sản, đặc biệt là các mã thuộc hệ sinh thái Vingroup, cổ phiếu ngân hàng đang dần thu hút sự chú ý trở lại của dòng tiền. Thanh khoản cải thiện, nhiều mã vượt vùng tích lũy kéo dài và mặt bằng định giá trở nên hấp dẫn hơn đang tạo nền tảng cho kỳ vọng về sự trở lại của nhóm cổ phiếu từng được xem là "vua" trên thị trường chứng khoán.

Sự dịch chuyển này diễn ra trong bối cảnh nhóm cổ phiếu dẫn dắt trước đó bắt đầu xuất hiện áp lực chốt lời sau giai đoạn tăng mạnh. Khi cơ hội ngắn hạn ở một số nhóm ngành dần thu hẹp, nhà đầu tư có xu hướng tìm đến những cổ phiếu vốn hóa lớn, thanh khoản cao và có nền tảng cơ bản vững chắc. Ngân hàng nổi lên như một lựa chọn tự nhiên.

Dữ liệu từ báo cáo tài chính quý I/2026 cho thấy định giá của nhóm ngân hàng hiện vẫn ở vùng thấp so với lịch sử. P/B bình quân của 27 ngân hàng niêm yết chỉ khoảng 1,5 lần. Ngoại trừ một số trường hợp như VCB, STB hay LPB giao dịch trên 2 lần giá trị sổ sách, phần lớn các ngân hàng lớn như CTG, MBB, TCB, VPB hay SHB vẫn đang được định giá dưới mức trung bình ngành.

Không chỉ có câu chuyện định giá, kỳ vọng về môi trường lãi suất ổn định hơn cũng đang hỗ trợ tâm lý nhà đầu tư. Những động thái gần đây của Ngân hàng Nhà nước cho thấy quyết tâm duy trì mặt bằng lãi suất hợp lý nhằm hỗ trợ tăng trưởng kinh tế. Nếu áp lực huy động giảm bớt, biên lãi thuần (NIM) của các ngân hàng có thể được cải thiện sau nhiều quý chịu sức ép.

Bên cạnh đó, triển vọng nâng hạng thị trường chứng khoán tiếp tục là câu chuyện được nhắc đến nhiều. Với quy mô vốn hóa lớn và thanh khoản vượt trội, nhóm ngân hàng được xem là điểm đến hàng đầu của dòng vốn ngoại nếu Việt Nam chính thức được nâng hạng. Đây cũng là lý do khiến nhiều nhà đầu tư kỳ vọng cổ phiếu ngân hàng sẽ sớm lấy lại vai trò dẫn dắt thị trường.

Tuy nhiên, định giá hấp dẫn chưa đủ để tạo nên một con sóng lớn. Điều thị trường đang thiếu là một chất xúc tác đủ mạnh để thay đổi kỳ vọng về tăng trưởng lợi nhuận của ngành.

Sau nhiều năm tăng trưởng hai chữ số, lợi nhuận ngành ngân hàng đang bước vào giai đoạn chậm lại. NIM thu hẹp, cạnh tranh huy động vốn gia tăng và nhu cầu tín dụng phục hồi chưa thực sự bứt phá khiến dư địa tăng trưởng không còn rộng như trước. Trong khi đó, nợ xấu liên quan đến bất động sản và trái phiếu doanh nghiệp vẫn là vấn đề khiến nhà đầu tư thận trọng.

Một thay đổi đáng chú ý khác là khẩu vị của dòng tiền trên thị trường. Trong bối cảnh thanh khoản chưa thực sự bùng nổ, nhà đầu tư thường ưu tiên các nhóm ngành có câu chuyện tăng trưởng rõ ràng và khả năng tạo lợi nhuận nhanh hơn. So với bất động sản, đầu tư công hay công nghệ, nhóm ngân hàng vẫn thiếu những yếu tố đột biến trong ngắn hạn.

Ông Bùi Văn Huy, Phó Tổng Giám đốc FIDT, cho rằng ngân hàng là nhóm cổ phiếu có quy mô vốn hóa rất lớn, chiếm khoảng 60-70% giá trị của VN30. Vì vậy, để nhóm này tăng mạnh cần một lượng tiền rất lớn tham gia thị trường. Trong điều kiện dòng tiền hiện tại, khả năng xuất hiện những nhịp tăng đột biến là không dễ xảy ra.

Theo các chuyên gia, có ba yếu tố có thể trở thành chất xúc tác cho cổ phiếu ngân hàng trong thời gian tới. Thứ nhất là câu chuyện tăng vốn tại các ngân hàng quốc doanh, giúp cải thiện năng lực tài chính và mở rộng quy mô hoạt động. Thứ hai là mặt bằng lãi suất hạ nhiệt, qua đó trực tiếp hỗ trợ NIM và lợi nhuận ngành. Thứ ba là triển vọng nâng hạng thị trường, đi kèm khả năng nới room ngoại tại các ngân hàng nhằm đáp ứng nhu cầu tăng vốn trong tương lai.

Trong ngắn hạn, cổ phiếu ngân hàng có thể tiếp tục hưởng lợi từ sự luân chuyển của dòng tiền và mức định giá hấp dẫn. Tuy nhiên, để thực sự trở lại vị thế dẫn dắt thị trường như những giai đoạn trước, nhóm cổ phiếu này vẫn cần một câu chuyện đủ lớn để kích hoạt dòng vốn mới. Sau giai đoạn dài tích lũy, điều mà thị trường đang chờ đợi không còn là việc cổ phiếu ngân hàng có rẻ hay không, mà là khi nào những chất xúc tác đó xuất hiện.