Chính phủ đặt mục tiêu 26.000 MW điện mặt trời mái nhà đến 2030
Nhu cầu điện tăng mạnh, với tiêu thụ đã vượt 1 tỷ kWh/ngày, đang tạo áp lực lớn lên hệ thống. Trong bối cảnh đó, Chính phủ đặt mục tiêu đạt 26.000 MW điện mặt trời mái nhà vào năm 2030 nhằm bổ sung nguồn cung tại chỗ.
Áp lực cung ứng điện đang gia tăng khi nhu cầu tiêu thụ tăng nhanh chưa từng có, trong khi nguồn cung đối mặt nhiều rủi ro. Tại tọa đàm ngày 21/4, ông Bùi Quốc Hoan, Phó tổng giám đốc Tổng công ty Điện lực miền Nam (EVNSPC), cho biết việc phát triển điện mặt trời mái nhà là giải pháp quan trọng để giảm áp lực hệ thống trong giai đoạn 2026–2030.
Theo Quy hoạch điện VIII, mục tiêu đến năm 2030, khoảng 50% mái nhà công sở và hộ gia đình sẽ lắp điện mặt trời tự sản, tự tiêu, với tổng công suất khoảng 26.000 MW, tương đương 13 nhà máy thủy điện Hòa Bình. Tuy nhiên, để đạt được mục tiêu này, cần cơ chế đủ mạnh và giải pháp triển khai đồng bộ.
Áp lực hệ thống điện đang tăng nhanh. Ông Nguyễn Quốc Trung, Phó tổng giám đốc Công ty Vận hành hệ thống điện và thị trường điện quốc gia (NSMO), cho biết ngày 31/3, tiêu thụ điện toàn quốc đã chạm mốc 1 tỷ kWh/ngày, và ngày 8/4 lên tới 1,092 tỷ kWh, với công suất cực đại 52.225 MW. “Chỉ cần nhiệt độ tăng thêm 1–2°C, hệ thống phải gánh thêm công suất tương đương một nhà máy thủy điện Hòa Bình”, ông Trung cho biết.
Trong khi đó, nguồn cung lại chịu nhiều áp lực. Thủy điện suy giảm do thiếu nước, chỉ đáp ứng khoảng 70 triệu kWh/ngày; nhiệt điện than và khí đối mặt rủi ro từ biến động nhiên liệu toàn cầu. Điều này khiến hệ thống điện đứng trước nguy cơ thiếu hụt trong các giai đoạn cao điểm.
Điện mặt trời mái nhà được đánh giá là nguồn bổ sung hiệu quả. Hiện công suất đạt khoảng 8.400 MW, đóng góp 5–7% sản lượng điện mỗi ngày. Ưu điểm của loại hình này là triển khai nhanh, ít phụ thuộc nhiên liệu nhập khẩu và có tiềm năng rất lớn, ước tính lên tới 963.000 MW.
Tuy nhiên, việc triển khai vẫn gặp nhiều rào cản. Ông Bùi Trung Kiên, Phó tổng giám đốc Tổng công ty Điện lực TP.HCM, cho biết chi phí đầu tư ban đầu khoảng 100–200 triệu đồng/hộ khiến nhiều người dân còn e ngại. Ngoài ra, nhu cầu sử dụng điện ban đêm đòi hỏi hệ thống lưu trữ, làm tăng chi phí đầu tư.
Ở góc độ doanh nghiệp, ông Nguyễn Thượng Quân, Tổng giám đốc Công ty Sao Nam, cho rằng rào cản lớn nhất là niềm tin vào hiệu quả đầu tư. Dù thời gian hoàn vốn hiện chỉ khoảng 2–3,5 năm, nhiều người vẫn còn thận trọng.
Về chính sách, ông Trịnh Quốc Vũ, Phó Cục trưởng Cục Điện lực (Bộ Công Thương), cho biết cơ quan quản lý đang xây dựng cơ chế khuyến khích mới. Trước đó, nhờ chính sách giá FIT, Việt Nam đã phát triển hơn 19.000 MW điện mặt trời chỉ trong vài năm.
Hiện chi phí điện mặt trời đã giảm đáng kể nhờ tiến bộ công nghệ, trong khi giá bán lẻ điện bình quân tăng lên khoảng 2.204 đồng/kWh. Theo ông Vũ, đây là điều kiện thuận lợi để thúc đẩy phát triển điện mặt trời mái nhà trong thời gian tới.
Tổng thể, trong bối cảnh nhu cầu điện tăng mạnh và nguồn cung chịu nhiều áp lực, điện mặt trời mái nhà đang được xem là giải pháp quan trọng. Tuy nhiên, để đạt mục tiêu 26.000 MW vào năm 2030, cần có cơ chế hỗ trợ tài chính và chính sách đủ mạnh nhằm thúc đẩy người dân và doanh nghiệp tham gia.
Nguyễn Huyền
