Bộ Tài chính yêu cầu sàn tài sản mã hóa lưu trữ dữ liệu tối thiểu 10 năm
Thông tư mới về chế độ báo cáo và công bố thông tin trên thị trường tài sản mã hóa sẽ có hiệu lực từ ngày 18/12/2026, đặt ra yêu cầu giám sát chi tiết đối với giao dịch, lưu ký và chuyển tài sản của khách hàng.
Bộ Tài chính vừa ban hành Thông tư số 165/2026/TT-BTC ngày 31/10/2026, hướng dẫn chế độ báo cáo và công bố thông tin trên thị trường tài sản mã hóa. Một trong những yêu cầu đáng chú ý là các tổ chức cung cấp dịch vụ và tổ chức phát hành phải bảo quản, lưu trữ thông tin, dữ liệu tối thiểu 10 năm.
Thông tư có hiệu lực từ ngày 18/12/2026, áp dụng đối với tổ chức cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa, tổ chức phát hành, nhà đầu tư tham gia thị trường cùng các cơ quan, tổ chức có liên quan. Văn bản nhằm cụ thể hóa cơ chế quản lý thị trường tài sản mã hóa đang được triển khai thí điểm theo Nghị quyết số 05/2025/NQ-CP của Chính phủ.
Theo quy định mới, hoạt động giao dịch tại các tổ chức cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa sẽ phải thực hiện chế độ báo cáo hằng ngày. Nội dung báo cáo bao gồm số lượng lệnh đặt mua, đặt bán, lệnh khớp và lệnh hủy; tổng khối lượng, giá trị giao dịch của từng loại tài sản mã hóa.
Các chỉ tiêu về giá mở cửa, giá đóng cửa, giá cao nhất, thấp nhất và biến động giá trị giao dịch cũng phải được thống kê. Báo cáo được thực hiện đối với hoạt động của ngày liền kề trước đó.
Đối với các giao dịch có dấu hiệu vi phạm được xử lý theo quy trình giám sát, tổ chức cung cấp dịch vụ phải lập báo cáo định kỳ vào ngày 10 hằng tháng, phản ánh tình hình của tháng liền trước.
Cũng vào ngày 10 hằng tháng, các đơn vị phải gửi UBCKNN báo cáo về tình hình hoạt động thị trường. Trong đó, thông tin phải thể hiện số lượng tài khoản mở mới, tài khoản đóng, tổng giá trị mua bán và giá trị mua ròng hoặc bán ròng của từng nhóm nhà đầu tư.
Không chỉ hoạt động giao dịch, tài sản của khách hàng được lưu ký cũng thuộc diện phải báo cáo với nhiều chỉ tiêu chi tiết.
Theo thông tư, tổ chức cung cấp dịch vụ phải lập báo cáo lưu ký hằng tuần, phản ánh khối lượng tài sản đang quản lý tại thời điểm 17 giờ ngày Chủ nhật cuối cùng của kỳ báo cáo.
Dữ liệu được phân loại theo từng mã tài sản, bao gồm khối lượng lưu ký trong nước, ngoài nước, lượng tài sản đang lưu ký tại chính tổ chức cung cấp dịch vụ và tại các đơn vị khác.
Tình hình nạp, rút tài sản mã hóa trong tuần cũng phải được tổng hợp, trong đó phân biệt các giao dịch thành công, thất bại và đang chờ xử lý. Những giao dịch chuyển tài sản giữa đơn vị báo cáo với các tổ chức cung cấp dịch vụ khác trong nước và nước ngoài cũng nằm trong phạm vi thống kê.
Đối với tài sản mã hóa đã niêm yết, biểu mẫu yêu cầu thông tin về tên tài sản, mã tài sản, mạng lưới và địa chỉ ví lưu ký. Với tài sản chưa niêm yết, tổ chức cung cấp dịch vụ vẫn phải thống kê danh mục và địa chỉ lưu ký tương ứng.
Ngoài báo cáo hằng tuần, các tổ chức cung cấp dịch vụ lưu ký còn phải báo cáo định kỳ 6 tháng về tình hình tài sản của khách hàng. Các nội dung gồm số lượng, giá trị tài sản đầu kỳ, cuối kỳ, tình hình lưu ký và những sự kiện phát sinh liên quan.
Riêng đối với các giao dịch có dấu hiệu vi phạm, tổ chức cung cấp dịch vụ phải lập báo cáo riêng về vụ việc, tình trạng xử lý, giá trị giao dịch liên quan và kết quả xử lý theo quy định.
Việc bổ sung các yêu cầu báo cáo với tần suất hằng ngày, hằng tuần và hằng tháng đặt ra trách nhiệm lớn hơn đối với hệ thống quản trị dữ liệu, công nghệ và kiểm soát nội bộ của các đơn vị tham gia thị trường.
Thông tư được ban hành trong giai đoạn Việt Nam đang chuẩn bị các điều kiện để triển khai thí điểm thị trường tài sản mã hóa. Theo Nghị quyết số 05/2025/NQ-CP, Việt Nam lựa chọn tối đa 5 tổ chức cung cấp dịch vụ tổ chức thị trường giao dịch tài sản mã hóa.
Một trong những điều kiện quan trọng để doanh nghiệp được xem xét cấp phép là vốn điều lệ đã góp tối thiểu 10.000 tỷ đồng, đồng thời đáp ứng các yêu cầu về cơ sở vật chất và an toàn hệ thống công nghệ thông tin.
Theo thông tin được công bố, 5 doanh nghiệp đã vượt qua bước thẩm định hồ sơ ban đầu và tiếp tục hoàn thiện các điều kiện để được xem xét cấp phép. Danh sách gồm CTCP Sàn giao dịch Tài sản mã hóa VIX (VIXEX), CTCP Sàn giao dịch Tài sản mã hóa Sacom (SCEX), CTCP Sàn giao dịch Tài sản mã hóa Việt Nam Thịnh Vượng (CAEX), CTCP Sàn giao dịch Tài sản mã hóa Techcom (TCEX) và CTCP Tài sản số Việt Nam (Moonbase).
Trong số này, SCEX thông báo nâng vốn điều lệ lên 10.000 tỷ đồng, đạt ngưỡng vốn tối thiểu theo quy định. CAEX, doanh nghiệp thuộc hệ sinh thái tài chính VPBank, cũng công bố đã đáp ứng yêu cầu về vốn và được cơ quan chức năng thẩm định, đồng ý với đề xuất cấp độ an toàn hệ thống thông tin cấp độ 4.
Trong tháng 10/2026, TCEX cũng thông báo hoàn thành bước thẩm định an toàn hệ thống thông tin cấp độ 4.
Quy mô hoạt động của thị trường tài sản mã hóa tại Việt Nam là một trong những yếu tố khiến việc hoàn thiện cơ chế quản lý được quan tâm.
Theo báo cáo của Chainalysis công bố cuối tháng 9/2026, giá trị hoạt động tài sản mã hóa gắn với Việt Nam trong giai đoạn từ ngày 01/07/2025 đến ngày 30/06/2026 đạt khoảng 122,2 tỷ USD.
Trong đó, giao dịch thông qua các sàn tập trung đạt khoảng 69,9 tỷ USD, chiếm 57% tổng giá trị hoạt động. Giao dịch trực tiếp giữa các cá nhân (P2P) ghi nhận khoảng 6,9 tỷ USD trong nước và 10,5 tỷ USD xuyên biên giới.
Trước đó, tài liệu nghiên cứu phục vụ xây dựng chính sách của Bộ Tài chính dẫn một số ước tính quốc tế cho thấy Việt Nam có hàng triệu người sở hữu tài sản mã hóa. Các khảo sát đưa ra kết quả khác nhau, từ khoảng 9,2 triệu đến hơn 20 triệu người.
Hiện hoạt động giao dịch của người Việt chủ yếu được thực hiện thông qua các nền tảng quốc tế. Khi cơ chế thí điểm được triển khai, yêu cầu lưu trữ dữ liệu tối thiểu 10 năm cùng chế độ báo cáo chi tiết sẽ trở thành những nội dung quan trọng trong hoạt động quản lý và giám sát các tổ chức cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa tại Việt Nam.
Long Giang
