Bộ Tài chính đề xuất sửa quy định về vốn điều lệ của Sở Giao dịch Chứng khoán Việt Nam

Bộ Tài chính đang lấy ý kiến đối với dự thảo Quyết định của Thủ tướng Chính phủ sửa đổi, bổ sung một số điều của Quyết định số 37/2020/QĐ-TTg về thành lập, tổ chức và hoạt động của Sở Giao dịch Chứng khoán Việt Nam (VNX). Điểm đáng chú ý là dự thảo đề xuất sửa đổi các quy định liên quan đến vốn điều lệ, đồng thời hoàn thiện cơ chế quản trị và phân cấp thẩm quyền nhằm phù hợp với hệ thống pháp luật hiện hành và yêu cầu phát triển của thị trường chứng khoán.

Theo Bộ Tài chính, sau hơn 5 năm triển khai, Quyết định số 37 đã tạo nền tảng pháp lý quan trọng cho việc tổ chức và vận hành VNX. Tuy nhiên, bối cảnh pháp lý và thực tiễn hoạt động của thị trường đã có nhiều thay đổi, khiến một số quy định không còn phù hợp và cần được rà soát, cập nhật để bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ.

Một trong những cơ sở của việc sửa đổi là hệ thống pháp luật về quản lý và đầu tư vốn nhà nước tại doanh nghiệp đã được điều chỉnh theo hướng tăng cường phân cấp, phân quyền và làm rõ trách nhiệm của cơ quan đại diện chủ sở hữu. Trong khi đó, nhiều quy định của Quyết định số 37 vẫn được xây dựng trên nền tảng pháp luật cũ, cần sửa đổi để thống nhất với quy định hiện hành.

Bên cạnh đó, quá trình phát triển của thị trường chứng khoán cũng đặt ra nhiều yêu cầu quản lý mới. Việc hình thành các khu vực giao dịch chuyên biệt, phát triển thị trường tín chỉ carbon, các sản phẩm giao dịch mới, hiện đại hóa hạ tầng công nghệ và thúc đẩy chuyển đổi số đòi hỏi khuôn khổ pháp lý phải có tính linh hoạt hơn để đáp ứng yêu cầu phát triển.

Theo Bộ Tài chính, việc chuyên môn hóa các khu vực thị trường giao dịch theo định hướng của cơ quan quản lý, cùng lộ trình sắp xếp thị trường và phát triển các sản phẩm mới, cũng đặt ra yêu cầu tiếp tục hoàn thiện cơ chế phân công nhiệm vụ giữa VNX, Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (HNX) và Sở Giao dịch Chứng khoán TP.HCM (HOSE), đồng thời xác định rõ hơn thẩm quyền của các cơ quan trong tổ chức và vận hành thị trường.

Ngoài ra, nhiều quy định liên quan đến quản trị doanh nghiệp, đánh giá hiệu quả hoạt động, cơ chế tài chính và việc thực hiện quyền của cơ quan đại diện chủ sở hữu đã được điều chỉnh tại các văn bản pháp luật chuyên ngành ban hành sau Quyết định số 37. Đây cũng là cơ sở để Bộ Tài chính đề xuất sửa đổi nhằm bảo đảm sự thống nhất của hệ thống pháp luật.

Trên cơ sở đó, dự thảo đề xuất sửa đổi Điều 3 của Quyết định số 37 về vốn điều lệ của VNX. Theo quy định mới, việc điều chỉnh, xác định lại vốn điều lệ của Sở Giao dịch Chứng khoán Việt Nam sẽ được thực hiện theo Luật Quản lý và đầu tư vốn nhà nước tại doanh nghiệp cùng các văn bản quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành.

Đồng thời, việc đầu tư vốn điều lệ của VNX vào HNX và HOSE cũng sẽ được thực hiện theo quy định của Luật Quản lý và đầu tư vốn nhà nước tại doanh nghiệp, thay vì áp dụng quy định riêng như trước đây. Cách tiếp cận này nhằm bảo đảm sự thống nhất trong cơ chế quản lý vốn nhà nước tại doanh nghiệp.

Không chỉ sửa đổi quy định về vốn điều lệ, Bộ Tài chính cũng đề xuất điều chỉnh một số nội dung tại Điều 6 liên quan đến cơ chế quản trị và phân cấp thẩm quyền. Theo đó, Bộ trưởng Bộ Tài chính sẽ phê chuẩn hoặc ban hành, sửa đổi Điều lệ của VNX trên cơ sở đề nghị của Hội đồng thành viên sau khi có ý kiến của Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước.

Dự thảo cũng quy định Bộ trưởng Bộ Tài chính thực hiện đánh giá, xếp loại doanh nghiệp đối với VNX theo quy định của pháp luật. Đối với công tác nhân sự, Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước sẽ có ý kiến đối với nhân sự Chủ tịch Hội đồng thành viên và Tổng Giám đốc VNX trước khi Bộ trưởng Bộ Tài chính thực hiện phê chuẩn hoặc bổ nhiệm, miễn nhiệm.

Đáng chú ý, Bộ Tài chính đề xuất bổ sung thẩm quyền để Bộ trưởng ban hành quyết định quy định về chức năng, nhiệm vụ, việc vận hành thị trường giao dịch chứng khoán và các sản phẩm khác của HOSE và HNX theo quy định pháp luật. Đồng thời, dự thảo cũng bãi bỏ khoản 3, khoản 4 Điều 2; điểm e khoản 1 và khoản 3 Điều 6 của Quyết định số 37 nhằm bảo đảm tính đồng bộ với các quy định pháp luật hiện hành.

Theo Bộ Tài chính, việc sửa đổi Quyết định số 37 sẽ tạo cơ sở pháp lý đầy đủ và ổn định hơn cho việc tổ chức, quản lý và vận hành các tổ chức hạ tầng thị trường chứng khoán theo hướng an toàn, hiệu quả. Đồng thời, đây cũng là nền tảng để đáp ứng yêu cầu phát triển của thị trường trong giai đoạn mới, khi quá trình hiện đại hóa, chuyển đổi số và hội nhập quốc tế đang được đẩy mạnh.

Theo Quyết định số 37/2020/QĐ-TTg, VNX được thành lập theo mô hình công ty mẹ - công ty con trên cơ sở sắp xếp lại HNX và HOSE. Doanh nghiệp hoạt động theo mô hình công ty TNHH một thành viên do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ, có vốn điều lệ 3.000 tỷ đồng, đặt trụ sở tại Hà Nội và sở hữu toàn bộ vốn điều lệ tại HNX và HOSE.

VNX có nhiệm vụ xây dựng và ban hành các quy chế về niêm yết, giao dịch, công bố thông tin, thành viên thị trường cùng các quy chế nghiệp vụ khác; đồng thời giám sát hoạt động của HNX, HOSE, hoạt động giao dịch, công bố thông tin và các chủ thể trên thị trường. Bên cạnh đó, đơn vị còn thực hiện nhiệm vụ hỗ trợ phát triển thị trường thông qua đào tạo, cung cấp thông tin, phát triển hạ tầng công nghệ và các dịch vụ liên quan theo quy định.