Áp lực thanh khoản gia tăng, ngân hàng tìm đường khơi thông vốn
LDR vượt 100% khi tín dụng tăng nhưng huy động giảm, phản ánh trạng thái thanh khoản căng thẳng. Trong khi đó, nguồn lực hàng triệu tỷ đồng vẫn nằm ngoài lưu thông.
Áp lực thanh khoản trong hệ thống ngân hàng đang gia tăng rõ rệt khi tín dụng và huy động diễn biến ngược chiều. Số liệu từ Công ty Chứng khoán BIDV (BSC) cho thấy đến hết tháng 2/2026, tín dụng tăng 1,44% trong khi huy động giảm 0,11%, đẩy tỷ lệ dư nợ trên huy động (LDR) vượt 100% – ngưỡng cảnh báo về mất cân đối cấu trúc vốn.
Theo TS. Châu Đình Linh (Đại học Ngân hàng TP.HCM), việc lãi suất huy động tăng không chỉ là cạnh tranh thị phần mà phản ánh trạng thái thanh khoản căng thẳng, khi “dòng vốn vào thu hẹp trong khi dòng vốn ra vẫn mở rộng”. Điều này buộc các ngân hàng phải đồng thời đẩy mạnh huy động và tìm kiếm nguồn vốn thay thế.
Trên thực tế, các nhà băng đang đa dạng hóa nguồn vốn thông qua phát hành trái phiếu, tăng vốn chủ sở hữu và vay mượn trên thị trường liên ngân hàng. Tuy nhiên, ông Linh cho rằng các biện pháp điều tiết của Ngân hàng Nhà nước qua OMO hay hoán đổi ngoại tệ chỉ giúp giảm áp lực ngắn hạn, còn xu hướng lãi suất sẽ điều chỉnh theo “bậc thang” thay vì giảm nhanh.
Ở góc độ sử dụng vốn, TS. Nguyễn Quốc Hùng (Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam) chỉ ra nghịch lý đáng chú ý: tín dụng tăng tới 19% nhưng GDP chỉ tăng khoảng 8%. Theo ông, nguyên nhân nằm ở hiệu quả phân bổ vốn khi dòng tiền vẫn tập trung vào các lĩnh vực có hệ số rủi ro cao.
Dữ liệu của Công ty Chứng khoán BIDV (BSC) cho thấy dư nợ bất động sản chiếm tới 25,5% tổng dư nợ, trong khi nông nghiệp công nghệ cao chỉ chiếm khoảng 11%. Sự lệch pha này khiến dòng vốn chưa đi vào khu vực tạo giá trị gia tăng bền vững, đồng thời làm gia tăng rủi ro hệ thống.
Để giải bài toán thanh khoản, các nguồn lực ngoài hệ thống ngân hàng đang được kỳ vọng kích hoạt. Theo Công ty Chứng khoán Rồng Việt (VDSC), kế hoạch giải ngân đầu tư công năm 2026 lên tới 1,1 triệu tỷ đồng (tăng 40% so với năm trước) có thể đóng vai trò “máy bơm” thanh khoản, khi dòng tiền quay trở lại hệ thống ngân hàng thông qua các nhà thầu.
Một yếu tố khác là nguồn tiền từ Kho bạc Nhà nước. Theo Công ty Chứng khoán BIDV (BSC), nếu trần tiền gửi tại ngân hàng thương mại được nâng từ 50% lên 60%, số dư tiền gửi có thể vượt 600.000 tỷ đồng ngay trong quý I/2026, tạo bộ đệm thanh khoản quan trọng cho hệ thống, đặc biệt là nhóm ngân hàng lớn.
Tuy nhiên, rủi ro nợ xấu vẫn là điểm nghẽn lớn. Lãi suất cho vay thả nổi đang ở mức 14–15% gây áp lực lên khả năng trả nợ, buộc các ngân hàng phải thận trọng hơn. BSC dự báo tăng trưởng tín dụng năm 2026 có thể giảm về 17% do yêu cầu kiểm soát chất lượng tài sản.
Ở cấp độ rộng hơn, TS. Võ Trí Thành, thành viên Hội đồng Tư vấn Chính sách của Thủ tướng nhấn mạnh sự tồn tại của “nguồn lực ngầm” chưa được khai thác, bao gồm lượng vàng và ngoại tệ trong dân ước tính hàng chục tỷ USD. Nếu có cơ chế phù hợp để đưa dòng tiền này vào sản xuất, áp lực thanh khoản có thể được giảm đáng kể.
Ngoài ra, khoảng 1 triệu tỷ đồng vốn đang bị “đóng băng” trong nợ xấu và các dự án vướng pháp lý cũng được xem là nút thắt then chốt. Theo các chuyên gia, việc tháo gỡ cho 800–1.000 dự án tồn đọng có thể giải phóng hàng trăm nghìn tỷ đồng vào nền kinh tế, tạo hiệu ứng lan tỏa mà không cần mở rộng cung tiền.
Trong bối cảnh đó, bài toán thanh khoản không chỉ nằm ở việc bơm thêm vốn, mà ở khả năng khơi thông các dòng tiền đang bị tắc nghẽn. Đây sẽ là yếu tố quyết định việc hệ thống ngân hàng có thể đáp ứng nhu cầu vốn cho tăng trưởng kinh tế trong thời gian tới hay không.
Mạnh Huyền
