Việt Nam bổ sung quy định cấm hàng hóa sản xuất bằng lao động cưỡng bức
Chính phủ vừa bổ sung quy định cấm nhập khẩu hàng hóa được sản xuất bằng hành vi cưỡng bức lao động. Động thái diễn ra khi Mỹ chuẩn bị hoàn tất rà soát theo Mục 301 đối với 60 quốc gia và vùng lãnh thổ, trong đó có Việt Nam.
Chính phủ vừa ban hành Nghị định 292/2026/NĐ-CP ngày 22/7 quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Quản lý ngoại thương. Điểm đáng chú ý là nghị định bổ sung quy định cấm nhập khẩu hàng hóa được sản xuất bằng hành vi cưỡng bức lao động, qua đó hoàn thiện thêm khung pháp lý về kiểm soát nguồn gốc hàng hóa trong hoạt động thương mại.
Động thái này diễn ra khi Mỹ đang bước vào giai đoạn cuối của quá trình rà soát các chính sách liên quan đến lao động cưỡng bức. Từ 7-9/7, Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ (USTR) đã tổ chức phiên điều trần theo Mục 301 của Đạo luật Thương mại năm 1974 để xem xét chính sách, hành vi và thông lệ của 60 quốc gia và vùng lãnh thổ, trong đó có Việt Nam.
Ngày 21/7, Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer cho biết Washington sẽ sớm đưa ra quyết định mới khi mức thuế tạm thời 10% áp dụng trên phạm vi toàn cầu sẽ hết hiệu lực vào 24/7. Theo ông Greer, Mỹ đã có quy định cấm giao thương đối với hàng hóa được sản xuất bằng lao động cưỡng bức, trong khi nhiều quốc gia chưa ban hành hoặc chưa thực thi hiệu quả các quy định tương tự.
Trong quá trình điều tra, USTR từng đề xuất áp thêm 12,5% thuế đối với hàng hóa nhập khẩu từ Việt Nam cùng 53 nền kinh tế khác nếu bị đánh giá chưa kiểm soát hiệu quả hoạt động thương mại liên quan đến lao động cưỡng bức. Đây là mức thuế cao nhất trong số các phương án được cơ quan này đưa ra, đồng thời là một trong những rủi ro chính đối với các nền kinh tế có tỷ trọng xuất khẩu lớn sang Mỹ.
Trong báo cáo phân tích mới công bố, Mirae Asset cho rằng nếu đề xuất trên được thông qua, dệt may cùng da giày - túi xách sẽ là hai nhóm ngành chịu ảnh hưởng lớn nhất. Đây đều là những ngành có kim ngạch xuất khẩu sang Mỹ đạt gần 30 tỷ USD trong năm 2025, với các doanh nghiệp niêm yết đáng chú ý gồm GIL, VGT, TCM và TNG.
Đối với gỗ và nội thất, Mirae Asset đánh giá rủi ro ở mức trung bình do ngoài khả năng chịu thuế bổ sung, ngành này còn phải đối mặt với các cuộc điều tra chống bán phá giá và chống trợ cấp mà Mỹ đang triển khai. Những doanh nghiệp được nhắc tới gồm PTB, ACG và TTF, vốn có tỷ trọng xuất khẩu đáng kể vào thị trường Mỹ.
Ở nhóm thủy sản, mức độ tác động cũng được đánh giá ở mức trung bình nhưng khả năng thích ứng cao hơn. Theo Mirae Asset, nhiều doanh nghiệp đã chủ động mở rộng xuất khẩu sang Trung Quốc và các thị trường thuộc Hiệp định CPTPP, qua đó giảm phụ thuộc vào Mỹ và hạn chế phần nào rủi ro nếu chính sách thuế mới được áp dụng.
Trong khi đó, điện tử và linh kiện được đánh giá là nhóm có mức độ rủi ro thấp nhất. Mirae Asset cho biết phần lớn kim ngạch xuất khẩu điện tử sang Mỹ đến từ các doanh nghiệp FDI như Samsung, LG, Intel và Apple, vì vậy tác động đối với các doanh nghiệp niêm yết trong nước chủ yếu mang tính gián tiếp thông qua chuỗi cung ứng, thay vì ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động xuất khẩu.
Vương Anh
