Vì sao khối ngoại vẫn bán ròng mạnh sau tin vui nâng hạng FTSE?

Thị trường chứng khoán Việt Nam đang trải qua chuỗi bán ròng kéo dài nhất của nhà đầu tư nước ngoài kể từ tháng 10 năm ngoái. Sau 14 phiên liên tiếp xả hàng trên HoSE, khối ngoại đã bán ròng hơn 13.000 tỷ đồng thông qua kênh khớp lệnh.

Xu hướng rút vốn thực tế đã diễn ra liên tục trong nhiều tháng qua. Trong năm 2025, giá trị bán ròng trên HoSE từng lập kỷ lục hơn 125.000 tỷ đồng. Từ đầu năm 2026 đến nay, chưa có tháng nào khối ngoại quay lại mua ròng, với tổng giá trị lũy kế gần 53.000 tỷ đồng.

Điều đáng chú ý là áp lực bán vẫn tiếp diễn ngay cả sau khi FTSE chính thức xác nhận nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam lên nhóm mới nổi thứ cấp vào ngày 08/04/2026. Kể từ thời điểm đó, khối ngoại tiếp tục bán ròng gần 12.000 tỷ đồng trên HoSE.

Theo đánh giá của giới phân tích, diễn biến này đến từ cả yếu tố ngắn hạn lẫn các vấn đề mang tính cấu trúc của thị trường. Một trong những nguyên nhân được nhắc đến là việc Việt Nam được nâng hạng có thể khiến một số quỹ chuyên đầu tư vào thị trường cận biên thực hiện cơ cấu danh mục và rút vốn.

Bên cạnh đó, đồng USD mạnh lên trong bối cảnh căng thẳng Trung Đông leo thang cũng tạo áp lực đáng kể lên tỷ giá, từ đó ảnh hưởng tới quyết định phân bổ vốn của nhà đầu tư nước ngoài trong ngắn hạn.

Ngoài yếu tố vĩ mô, thị trường chứng khoán Việt Nam cũng đang đối mặt bài toán thiếu hàng hóa mới đủ sức hấp dẫn dòng vốn quốc tế. Dù đã xuất hiện một số thương vụ IPO trong thời gian qua, phần lớn vẫn tập trung vào các lĩnh vực truyền thống, chưa tạo được sự đa dạng cần thiết về cơ cấu ngành.

Hiện nhóm tài chính và bất động sản vẫn chiếm tỷ trọng lớn trong cấu trúc thị trường. Đồng thời, mức độ tập trung cao ở một số nhóm cổ phiếu cùng hệ sinh thái cũng khiến rủi ro chi phối chỉ số gia tăng, ảnh hưởng tới sức hấp dẫn của thị trường trong mắt nhà đầu tư ngoại.

Dù vậy, nhiều tổ chức vẫn đánh giá câu chuyện nâng hạng sẽ là động lực quan trọng giúp dòng vốn ngoại quay trở lại trong dài hạn. Ông David Rabinowitz - Giám đốc Phân tích Chỉ số Toàn cầu và Cấu trúc Thị trường châu Á - Thái Bình Dương tại UBS cho rằng quá trình nâng hạng của Việt Nam sẽ diễn ra theo từng giai đoạn, với mức tăng tỷ trọng khoảng 30% mỗi đợt.

Theo chuyên gia UBS, thị trường cần thêm thời gian để hoàn thiện các tiêu chí cần thiết, song những cải cách kéo dài hơn một thập kỷ qua đang tạo nền tảng quan trọng giúp Việt Nam tiến gần hơn tới vị thế một điểm đến vốn quốc tế quy mô lớn.

Đầu tháng 05/2026, FTSE Russell đã điều chỉnh giảm tỷ trọng của Việt Nam trong một số bộ chỉ số toàn cầu dựa trên dữ liệu đến ngày 31/03/2026. Cụ thể, tỷ trọng của Việt Nam trong FTSE Emerging All Cap giảm từ 0,350% xuống 0,329%, trong FTSE All-World giảm từ 0,024% xuống 0,020%, còn tỷ trọng trong FTSE Emerging giảm từ 0,227% xuống 0,192%.

Dù vậy, SSI Research vẫn ước tính các quỹ ETF tham chiếu theo bộ chỉ số FTSE có thể giải ngân khoảng 1,3 tỷ USD vào thị trường Việt Nam trong thời gian tới. Các quỹ quy mô lớn như Vanguard Total International Stock ETF hay Vanguard FTSE Emerging Markets ETF được dự báo sẽ đóng góp phần đáng kể trong dòng vốn này.

Không dừng lại ở FTSE, thị trường chứng khoán Việt Nam hiện còn hướng tới mục tiêu xa hơn là đáp ứng các tiêu chí nâng hạng của MSCI. Theo SSI Research, Việt Nam có khả năng được MSCI đưa vào danh sách theo dõi nâng hạng trong kỳ đánh giá tháng 06/2026 khi nhiều điều kiện nền tảng đang cải thiện rõ rệt.

Cụ thể, cơ chế giao dịch không ký quỹ trước (NPF) đã vận hành ổn định hơn, tiến trình triển khai mô hình đối tác bù trừ trung tâm (CCP) tiếp tục được thúc đẩy, trong khi các công cụ phòng vệ rủi ro và bán khống thông qua hợp đồng tương lai cũng từng bước hoàn thiện.

Ngoài ra, mức độ công bố thông tin bằng tiếng Anh đã cải thiện đáng kể và tỷ lệ sở hữu nước ngoài tại nhiều doanh nghiệp lớn cũng được nới rộng hơn trong giai đoạn 2025 - 2026 nhờ sự xuất hiện của các cổ phiếu có room ngoại 100%.

Theo SSI Research, những trở ngại còn lại chủ yếu nằm ở mức độ tự do hóa thị trường ngoại hối. Tuy nhiên, đây chưa phải yếu tố mang tính quyết định bởi nhiều thị trường mới nổi hiện vẫn chưa đáp ứng hoàn toàn các điều kiện lý tưởng về tỷ giá và dòng vốn nhưng vẫn hiện diện trong rổ chỉ số MSCI.