Trái phiếu chính phủ toàn cầu đồng loạt bị bán tháo, lợi suất tăng vọt lên vùng cao nhiều năm

Thị trường trái phiếu chính phủ toàn cầu đồng loạt chịu áp lực bán trong phiên 18/8, đẩy lợi suất dài hạn tại Mỹ, Đức, Pháp và Nhật Bản lên những vùng cao nhất trong nhiều năm. Đằng sau diễn biến này là sự cộng hưởng của nợ công cao, rủi ro lạm phát kéo dài và bất ổn địa chính trị.

Giá trái phiếu giảm khiến lợi suất tăng, trong đó lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 30 năm có thời điểm lên mức cao nhất kể từ năm 2007. Lợi suất kỳ hạn 10 năm cũng chạm mức cao nhất kể từ năm 2007 trước khi hạ nhiệt vào cuối phiên.

Sức ép không chỉ xuất hiện tại Mỹ. Lợi suất trái phiếu chính phủ Đức kỳ hạn 10 năm lên mức cao nhất trong 15 năm, trong khi lợi suất trái phiếu Pháp cùng kỳ hạn đạt mức cao nhất kể từ năm 2008. Tại Nhật Bản, lợi suất kỳ hạn 10 năm tăng lên 2,941%, vượt đỉnh 30 năm vừa được thiết lập trong thời gian gần đây.

Lợi suất trái phiếu chính phủ của Anh, Italy, Thụy Sĩ và Canada cũng đồng loạt tăng. Diễn biến trên cho thấy áp lực bán đang mang tính toàn cầu thay vì chỉ xuất phát từ một thị trường riêng lẻ.

Theo giới phân tích, thị trường trái phiếu đang bước vào giai đoạn mà triển vọng lạm phát và lãi suất trở nên khó dự đoán hơn. Khi các chính phủ tiếp tục vay nợ để tài trợ cho chi tiêu, nhà đầu tư có xu hướng đòi hỏi mức lợi suất cao hơn để bù đắp cho rủi ro nắm giữ trái phiếu dài hạn.

Tại Mỹ, quy mô nợ công đang tiến gần 40.000 tỷ USD, trong khi chính sách thuế quan và các bất ổn địa chính trị tiếp tục làm gia tăng lo ngại về lạm phát. Cuộc chiến tại Iran kéo dài cũng có nguy cơ đẩy giá dầu tăng trở lại, tạo thêm áp lực lên mặt bằng giá và khiến kỳ vọng về lãi suất cao duy trì lâu hơn.

Giá dầu Brent trở lại quanh 91 USD/thùng càng khiến bài toán lạm phát được thị trường chú ý. Theo giới phân tích, nếu giá năng lượng duy trì ở mức cao, các ngân hàng trung ương sẽ khó có thể nới lỏng chính sách tiền tệ nhanh như kỳ vọng trước đó.

Một yếu tố khác đang tác động đến thị trường là nhu cầu vốn của các doanh nghiệp công nghệ. Làn sóng đầu tư cơ sở hạ tầng phục vụ trí tuệ nhân tạo khiến các công ty công nghệ gia tăng vay nợ, qua đó cạnh tranh trực tiếp với nhu cầu vốn dành cho trái phiếu chính phủ.

Theo ông Jonas Goltermann, nhà kinh tế trưởng thị trường tại Capital Economics, lợi suất tăng phản ánh sự thiếu kiên nhẫn của nhà đầu tư trước tình trạng chi tiêu tài khóa mạnh tay. Khi triển vọng tài khóa của các nền kinh tế lớn xấu đi, nhà đầu tư có xu hướng yêu cầu phần bù rủi ro cao hơn đối với trái phiếu dài hạn.

Phần bù kỳ hạn của trái phiếu kho bạc Mỹ cũng đang ở mức đáng chú ý. Theo ước tính của Fed chi nhánh New York, phần lợi suất tăng thêm mà nhà đầu tư yêu cầu để nắm giữ trái phiếu Mỹ trong thời gian dài đang quanh 0,8 điểm phần trăm, gần mức cao nhất trong 12 năm.

Diễn biến tại Nhật Bản cũng tạo thêm sức ép lên thị trường Mỹ. Khi lợi suất trái phiếu chính phủ Nhật Bản tăng, trái phiếu nội địa trở nên hấp dẫn hơn đối với nhà đầu tư Nhật Bản, trong khi đây vốn là một trong những nguồn cầu quan trọng đối với trái phiếu kho bạc Mỹ.

Lượng trái phiếu kho bạc Mỹ do nhà đầu tư nước ngoài nắm giữ đã giảm trong tháng 6, trong đó Nhật Bản, Anh và Trung Quốc đều ghi nhận mức giảm. Nếu dòng vốn Nhật Bản tiếp tục rút khỏi thị trường Mỹ để quay về thị trường nội địa, nguồn cầu đối với trái phiếu kho bạc Mỹ có thể chịu thêm sức ép.

Trong ngắn hạn, tâm điểm của thị trường đang hướng vào lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm. Mức lợi suất hiện quanh 4,71%, trong khi ngưỡng 5% được xem là cột mốc quan trọng bởi một khi bị vượt qua, chi phí vốn trên toàn hệ thống tài chính có thể chịu thêm áp lực.

Ông Guy Miller, chiến lược gia trưởng thị trường tại Zurich Insurance Group, cho rằng mốc 5% không chỉ quan trọng đối với thị trường trái phiếu mà còn có thể tác động đến nhiều loại tài sản tài chính khác. Một đợt tăng vượt ngưỡng này có nguy cơ làm suy yếu niềm tin thị trường và khiến chi phí vốn tiếp tục leo thang.

Triển vọng chính sách của Fed cũng đang trở thành một biến số mới. Những thay đổi trong cách truyền thông chính sách dưới thời Chủ tịch Kevin Warsh, theo hướng hạn chế phát tín hiệu về đường đi của lãi suất, có thể khiến nhà đầu tư khó xác định hơn về quỹ đạo chính sách tiền tệ.

Bên cạnh đó, khả năng căng thẳng tại Trung Đông kéo dài đang khiến thị trường phải tính đến kịch bản gián đoạn nguồn cung năng lượng và việc eo biển Hormuz bị đóng cửa lâu hơn. Nếu rủi ro này trở thành hiện thực, áp lực lạm phát sẽ càng khó giảm nhanh, đồng thời làm phức tạp hơn bài toán điều hành lãi suất.

Dù vậy, không phải tất cả các chuyên gia đều cho rằng đợt bán tháo hiện tại sẽ kéo dài. Ông Christopher Dembik, cố vấn đầu tư cao cấp tại Pictet, cho rằng nhà đầu tư dài hạn không nên quá bi quan trước biến động hiện tại và nhận định áp lực bán có thể không kéo dài.

Dù diễn biến trong một phiên chưa đủ để xác lập một xu hướng dài hạn, việc lợi suất đồng loạt tăng tại nhiều nền kinh tế lớn đang cho thấy thị trường trái phiếu phải đối mặt với một bài toán khó hơn: nguồn cung nợ chính phủ lớn, nhu cầu vốn tư nhân tăng và rủi ro lạm phát chưa được giải quyết hoàn toàn cùng xuất hiện. Trong bối cảnh đó, mốc lợi suất 5% của trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm sẽ tiếp tục là ngưỡng quan trọng để theo dõi sức chịu đựng của thị trường tài chính toàn cầu.