Tiền gửi trở thành "mỏ vàng" của doanh nghiệp bảo hiểm, vì sao cổ phiếu vẫn lặng sóng?

Tiền gửi và trái phiếu tiếp tục là "bệ đỡ" lợi nhuận

Bức tranh kết quả kinh doanh nửa đầu năm 2026 của nhóm doanh nghiệp bảo hiểm cho thấy một xu hướng khá rõ: trong khi hoạt động khai thác bảo hiểm chưa tạo đột phá, nguồn thu từ đầu tư tài chính tiếp tục đóng vai trò động lực chính cho tăng trưởng lợi nhuận.

Đây cũng là lợi thế đặc thù của ngành bảo hiểm. Với lượng tiền nhàn rỗi rất lớn được hình thành từ dự phòng nghiệp vụ và dòng tiền thu phí, các doanh nghiệp thường phân bổ vào tiền gửi ngân hàng, trái phiếu Chính phủ và các tài sản có thu nhập cố định nhằm đảm bảo an toàn vốn. Trong bối cảnh mặt bằng lãi suất vẫn duy trì ở mức tương đối cao trong nửa đầu năm, các khoản đầu tư này tiếp tục mang lại nguồn thu ổn định.

Điển hình là Tập đoàn Bảo Việt (HoSE: BVH). Sáu tháng đầu năm, doanh thu hợp nhất đạt hơn 32.000 tỷ đồng, tăng 9,2% so với cùng kỳ. Trong khi đó, lợi nhuận trước thuế tăng 34,5%, lên 2.289 tỷ đồng, còn lợi nhuận sau thuế tăng gần 34%, đạt 1.863 tỷ đồng.

Động lực tăng trưởng chủ yếu đến từ hoạt động đầu tư tài chính. Riêng lợi nhuận từ hoạt động tài chính đạt gần 6.200 tỷ đồng, tăng 17% so với cùng kỳ. Trong đó, thu nhập từ lãi tiền gửi tăng tới 42%, đạt gần 4.927 tỷ đồng, còn lãi từ đầu tư trái phiếu và tín phiếu tăng gần 18%, lên 2.868 tỷ đồng.

Đến cuối tháng 6, tổng tài sản hợp nhất của Bảo Việt đạt gần 316.000 tỷ đồng, trong đó doanh nghiệp đang nắm giữ hơn 166.700 tỷ đồng tiền gửi ngân hàng. Nhiều khoản tiền gửi có lãi suất từ 8,6-8,9%/năm, tiếp tục tạo nguồn thu ổn định trong bối cảnh hoạt động kinh doanh bảo hiểm chưa có nhiều bứt phá.

Xu hướng tương tự cũng xuất hiện tại CTCP Bảo hiểm Ngân hàng Nông nghiệp (UPCoM: ABI). Trong quý II, doanh thu bảo hiểm chỉ tăng khoảng 6% nhưng lợi nhuận sau thuế tăng tới 33%. Lũy kế 6 tháng, doanh nghiệp ghi nhận lợi nhuận sau thuế hơn 182 tỷ đồng, tăng khoảng 25%.

Theo báo cáo tài chính, doanh thu tài chính của ABI trong quý II đạt gần 49 tỷ đồng, tăng 33%, gần như toàn bộ đến từ lãi tiền gửi có kỳ hạn. Doanh nghiệp hiện nắm gần 3.900 tỷ đồng tiền và các khoản đầu tư tài chính, tương đương khoảng 75% tổng tài sản.

Trong khi đó, Tổng công ty cổ phần Bảo Minh (HOSE: BMI) cũng ghi nhận lợi nhuận sau thuế 6 tháng đạt 182 tỷ đồng, tăng 27% so với cùng kỳ. Ngoài doanh thu phí bảo hiểm gốc tăng trưởng, doanh thu tài chính của doanh nghiệp tăng 14%, chủ yếu nhờ lãi tiền gửi, chứng chỉ tiền gửi và trái phiếu. Cùng với việc hoàn nhập dự phòng bồi thường và tiết giảm chi phí quản lý, lợi nhuận quý II tăng tới 58%.

Ở nhóm doanh nghiệp quy mô lớn, Tổng công ty bảo hiểm Dầu khí Việt Nam (HNX: PVI) tiếp tục duy trì vị thế dẫn đầu với doanh thu hợp nhất gần 17.800 tỷ đồng và lợi nhuận trước thuế gần 1.240 tỷ đồng, tương đương gần 200% kế hoạch lợi nhuận nửa đầu năm.

Khác với BVH hay ABI, động lực tăng trưởng của PVI không chỉ đến từ danh mục đầu tư tài chính mà còn nhờ hiệu quả hoạt động tái bảo hiểm. Hoa hồng nhượng tái bảo hiểm và các khoản thu bồi thường từ đối tác quốc tế tăng mạnh đã giúp doanh nghiệp giảm đáng kể áp lực chi phí bồi thường, trong khi doanh thu bảo hiểm gốc vẫn duy trì đà tăng.

Nhìn chung, đối với các doanh nghiệp sở hữu quy mô vốn lớn, danh mục đầu tư tài chính tiếp tục đóng vai trò là "tấm đệm" lợi nhuận, giúp duy trì tăng trưởng ngay cả khi doanh thu phí bảo hiểm chỉ tăng ở mức một chữ số.

Chi phí bồi thường tạo ra sự phân hóa

Ở chiều ngược lại, mùa báo cáo tài chính cũng cho thấy không ít doanh nghiệp bảo hiểm chịu áp lực lớn từ chi phí bồi thường và chi phí khai thác.

Tổng công ty cổ phần Bảo hiểm DBV (UPCoM: AIC) là một trong những trường hợp điển hình. Trong quý II, doanh thu thuần hoạt động kinh doanh bảo hiểm tăng hơn 50%, lên 946 tỷ đồng. Doanh thu phí bảo hiểm thuần và doanh thu tài chính đều tăng trưởng tích cực.

Tuy nhiên, chi phí bồi thường tăng gần 40%, chi phí hoạt động bảo hiểm tăng hơn 60% và chi phí quản lý doanh nghiệp tăng tới 65%, khiến lợi nhuận sau thuế chỉ còn gần 1 tỷ đồng, giảm tới 95% so với cùng kỳ.

Tương tự, Tổng công ty cổ phần Bảo hiểm Bảo Long (UpCoM: BLI) cũng ghi nhận doanh thu bảo hiểm và doanh thu tài chính tăng, nhưng lợi nhuận trước thuế 6 tháng vẫn giảm 8%, còn lợi nhuận sau thuế giảm 17% do áp lực chi phí bồi thường và chi phí quản lý.

Theo số liệu của Cục Thống kê (Bộ Tài chính), tổng doanh thu phí bảo hiểm toàn thị trường trong 6 tháng đầu năm 2026 ước đạt khoảng 117.900 tỷ đồng, tăng 2,2% so với cùng kỳ. Trong đó, doanh thu bảo hiểm phi nhân thọ đạt khoảng 49.100 tỷ đồng, tăng 13,5%.

Đáng chú ý, tổng số tiền chi trả quyền lợi bảo hiểm tăng tới 18,2%, đạt khoảng 52.300 tỷ đồng, cao hơn nhiều so với tốc độ tăng doanh thu phí. Điều này cho thấy áp lực bồi thường đang gia tăng trên phạm vi toàn ngành.

Ngoài DBV và BLI, nhiều doanh nghiệp khác như Tổng công ty Cổ phần Bảo hiểm Bưu điện (PTI), Tổng công ty Cổ phần Bảo hiểm Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIC) hay Tổng công ty Cổ phần Tái bảo hiểm Quốc gia Việt Nam (VNR) cũng ghi nhận lợi nhuận chịu sức ép do chi phí bồi thường và chi phí hoạt động tăng nhanh.

Cổ phiếu chưa đồng thuận với đà tăng lợi nhuận

Sự phân hóa trong kết quả kinh doanh cũng phản ánh lên diễn biến giá cổ phiếu. Từ đầu năm 2026 đến nay, nhóm cổ phiếu bảo hiểm chưa thu hút được dòng tiền mạnh như ngân hàng, chứng khoán, thép hay bán lẻ. Thanh khoản của phần lớn cổ phiếu vẫn ở mức thấp, ngoại trừ BVH và PVI có quy mô vốn hóa lớn và giao dịch sôi động hơn.

Diễn biến giá cũng khá thận trọng khi phần lớn cổ phiếu duy trì trạng thái tích lũy trong biên độ hẹp, dù nhiều doanh nghiệp ghi nhận lợi nhuận tăng trưởng. Theo giới phân tích, nguyên nhân là hoạt động kinh doanh cốt lõi của ngành bảo hiểm chưa có nhiều đột phá, trong khi lợi nhuận vẫn phụ thuộc đáng kể vào nguồn thu từ đầu tư tài chính.

Ở góc độ đầu tư, nhóm bảo hiểm vẫn được xem là nhóm cổ phiếu mang tính phòng thủ nhờ nền tảng tài chính vững, lượng tiền mặt lớn và khả năng tạo dòng tiền ổn định từ danh mục đầu tư. Tuy nhiên, đặc điểm tăng trưởng ổn định nhưng không quá đột biến cũng khiến nhóm cổ phiếu này khó trở thành tâm điểm của dòng tiền trong những giai đoạn thị trường hưng phấn.

Triển vọng của ngành trong nửa cuối năm được cho là sẽ phụ thuộc vào hai yếu tố chính: diễn biến mặt bằng lãi suất và khả năng kiểm soát tỷ lệ bồi thường. Nếu lãi suất tiếp tục duy trì ở mức cao, nguồn thu từ tiền gửi và trái phiếu sẽ tiếp tục hỗ trợ lợi nhuận. Ngược lại, việc chi phí bồi thường tiếp tục gia tăng có thể tạo thêm áp lực lên hiệu quả kinh doanh của nhiều doanh nghiệp.

Trong bối cảnh đó, sự phân hóa nhiều khả năng sẽ còn kéo dài. Những doanh nghiệp vừa sở hữu danh mục đầu tư tài chính quy mô lớn, vừa kiểm soát tốt rủi ro và chi phí khai thác có thể tiếp tục duy trì tăng trưởng lợi nhuận, qua đó tạo lợi thế trong việc thu hút dòng tiền trên thị trường chứng khoán. Trong khi đó, các doanh nghiệp phụ thuộc chủ yếu vào tăng trưởng doanh thu phí nhưng chưa cải thiện được hiệu quả hoạt động sẽ tiếp tục đối mặt với áp lực lên cả kết quả kinh doanh lẫn diễn biến giá cổ phiếu.