Thủ tướng: Chi 65.000 tỷ đồng cho công nghệ, chuyển trọng tâm sang công nghệ lõi

Ngân sách 65.020 tỷ đồng cho khoa học công nghệ năm 2026 không chỉ là con số chi tiêu, mà phản ánh sự dịch chuyển chiến lược của dòng vốn nhà nước. Thủ tướng Lê Minh Hưng yêu cầu tăng tỷ trọng cho công nghệ lõi, công nghệ chiến lược – những lĩnh vực quyết định vị trí trong chuỗi giá trị toàn cầu. Với yêu cầu tối thiểu 3% chi ngân sách cho khoa học công nghệ theo Nghị quyết 57, đây là tín hiệu chính sách rõ ràng cho giai đoạn đầu tư mới.

Cơ cấu chi cho thấy trọng tâm đã chuyển sang đầu tư dài hạn. Trong tổng 65.020 tỷ đồng, có tới 34.300 tỷ đồng dành cho đầu tư phát triển, cao hơn chi thường xuyên (30.720 tỷ đồng). Đến nay, 68,58% vốn đầu tư đã được phân bổ – cho thấy tiến độ giải ngân đang được thúc đẩy. Đây là yếu tố quan trọng với các lĩnh vực hưởng lợi trực tiếp từ đầu tư công nghệ như hạ tầng số, trung tâm dữ liệu và khu công nghệ cao.

Hạ tầng số đang tạo nền cho chu kỳ tăng trưởng mới. Tính đến tháng 3/2026, phủ sóng 5G đạt 91,9% dân số với 22,4 triệu thuê bao, trong khi tốc độ Internet di động đứng thứ 14 thế giới. Xuất khẩu sản phẩm công nghệ số đạt 172 tỷ USD, tăng mạnh so với các năm trước. Những con số này cho thấy quy mô thị trường đủ lớn để hấp thụ dòng vốn công nghệ.

Ở cấp doanh nghiệp, hệ sinh thái đang mở rộng nhanh. Năm 2025 có thêm 1.394 doanh nghiệp công nghệ số, trong khi thương mại điện tử đạt quy mô 36 tỷ USD, gấp 3 lần năm 2020. Tuy nhiên, Thủ tướng Lê Minh Hưng chỉ rõ điểm nghẽn nằm ở thương mại hóa và liên kết thị trường. Điều này mở ra dư địa cho các doanh nghiệp có năng lực chuyển đổi sản phẩm nghiên cứu thành thương mại.

Chính sách đang thay đổi theo hướng “đặt hàng theo kết quả”. Thay vì cấp phát ngân sách, Chính phủ chuyển sang cơ chế giao nhiệm vụ theo đầu ra và thử nghiệm sandbox để chấp nhận rủi ro có kiểm soát. Đây là thay đổi mang tính bước ngoặt, giúp dòng vốn tập trung vào các dự án có khả năng tạo giá trị thực thay vì dàn trải.

Trọng tâm đầu tư cũng được xác định rõ: bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, công nghệ số và năng lượng mới. Đây là các lĩnh vực có tính lan tỏa cao, kéo theo nhu cầu lớn về điện, dữ liệu và hạ tầng. Với nhà đầu tư, điều này đồng nghĩa cơ hội không chỉ nằm ở công nghệ, mà còn ở các ngành “ăn theo” như điện, khu công nghiệp và logistics.

Tuy nhiên, rủi ro vẫn hiện hữu. Tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư mới đạt 68,58%, cho thấy tiến độ triển khai còn phụ thuộc vào thể chế và khả năng hấp thụ của hệ thống. Bên cạnh đó, liên kết giữa nghiên cứu – doanh nghiệp – thị trường vẫn yếu, có thể làm chậm quá trình thương mại hóa công nghệ.

Trong bối cảnh đó, điểm mấu chốt không còn là quy mô chi bao nhiêu, mà là dòng vốn này chảy vào đâu và tạo ra giá trị gì. Với định hướng ưu tiên công nghệ lõi, năm 2026 có thể đánh dấu sự hình thành một “chu kỳ đầu tư công nghệ” mới, nơi dòng tiền nhà nước đóng vai trò dẫn dắt thị trường.