Sửa đổi Nghị định về quản lý dự trữ ngoại hối nhà nước

Dự thảo gồm 2 Điều, trong đó, Điều 1 gồm 11 khoản, sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 50; Điều 2 hiệu lực thi hành và tổ chức thực hiện.

Theo Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN), sau hơn 10 năm thực hiện, Nghị định 50 đã tạo khuôn khổ pháp lý quan trọng cho hoạt động quản lý dự trữ ngoại hối nhà nước, từng bước chuẩn hóa các nghiệp vụ quản lý theo thông lệ quốc tế. Tuy nhiên, quá trình triển khai cũng phát sinh nhiều vướng mắc cần được sửa đổi, bổ sung.

Trong những giai đoạn điều kiện thị trường thuận lợi, NHNN đã mua ngoại tệ bổ sung quy mô dự trữ ngoại hối nhà nước, tạo bộ đệm vững chắc để thực thi chính sách tiền tệ quốc gia, tăng cường uy tín của Việt Nam trên trường quốc tế và tạo niềm tin với các nhà đầu tư nước ngoài.

Quy mô dự trữ ngoại hối nhà nước ở mức gần 87,6 tỷ USD

Nhờ đó, quy mô dự trữ ngoại hối nhà nước đã tăng một cách đáng kể, từ mức 34,3 tỷ USD cuối năm 2014 lên mức kỷ lục là hơn 111,8 tỷ USD vào tháng 1/2022.

“Sau khi đạt mức cao nhất vào tháng 01/2022, trong những năm gần đây, quy mô dự trữ ngoại hối nhà nước đã có xu hướng giảm nhẹ. Cụ thể, cuối năm 2022, quy mô dự trữ ngoại hối nhà nước giảm về 86,7 tỷ USD. Đến 18/6/2026, quy mô dự trữ ngoại hối nhà nước ở mức gần 87,6 tỷ USD” - NHNN thông tin

Kể từ tháng 1/2022 đến nay, thị trường tài chính trong nước và quốc tế có nhiều diễn biến phức tạp đã tác động tiêu cực đến thị trường ngoại hối và gây áp lực lớn lên tỷ giá. Nhất là trong bối cảnh Cục Dự trữ liên bang Mỹ (Fed) thực hiện chu kỳ tăng lãi suất và duy trì lãi suất ở mức cao (trong giai đoạn từ đầu năm 2022 đến cuối năm 2024), cùng với ảnh hưởng từ dịch bệnh Covid-19, chính sách thương mại, thuế quan bất định, khó lường của chính quyền Mỹ, xung đột địa chính trị liên tục căng thẳng, giá năng lượng tăng, chuỗi cung ứng bị ảnh hưởng…

Dự trữ ngoại hối nhà nước đã luôn bảo đảm bộ đệm vững chắc để NHNN kết hợp với các công cụ điều hành chính sách tiền tệ khác, đảm bảo ổn định thị trường, kiểm soát lạm phát, qua đó, góp phần ổn định kinh tế vĩ mô và hỗ trợ tăng trưởng kinh tế.

Tại dự thảo trình Chính phủ, NHNN đề xuất sửa đổi nhiều nội dung liên quan đến nguyên tắc sinh lời, cơ cấu đầu tư dự trữ ngoại hối, cơ chế phối hợp mua bán ngoại tệ giữa Bộ Tài chính và NHNN, chế độ báo cáo cũng như phạm vi sử dụng các quỹ thuộc dự trữ ngoại hối nhà nước.

Cụ thể, Bộ Tài chính tiếp tục gửi ngoại tệ của Kho bạc Nhà nước tại Ngân hàng Nhà nước (trừ một số trường hợp đặc thù), đồng thời trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt hạn mức ngoại tệ được giữ lại để đáp ứng các nhu cầu chi của ngân sách nhà nước. Phần ngoại tệ còn lại được sử dụng để bổ sung dự trữ ngoại hối nhà nước theo quy định. Dự thảo cũng bổ sung quy định xử lý trường hợp ngân sách nhà nước thiếu hụt nguồn ngoại tệ, qua đó làm rõ hơn cơ chế phối hợp và cân đối ngoại tệ giữa các cơ quan liên quan.

Ngoài ra, NHNN đề xuất bỏ quy định Bộ Tài chính kiểm tra việc quản lý dự trữ ngoại hối nhà nước của NHNN hằng năm; đồng thời sửa đổi chế độ báo cáo theo hướng tập trung vào báo cáo tình hình quản lý và biến động dự trữ ngoại hối nhà nước, bổ sung quy định NHNN trình Chính phủ dự thảo báo cáo Ủy ban Thường vụ Quốc hội về tình hình biến động dự trữ ngoại hối nhà nước của năm trước...

Bên cạnh đó, NHNN cũng đề xuất bổ sung nhiều quy định mới nhằm hoàn thiện khuôn khổ pháp lý quản lý dự trữ ngoại hối nhà nước.

Đáng chú ý, NHNN đề xuất bổ sung quy định về Quyền rút vốn đặc biệt (SDR) của Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) vào nguồn hình thành dự trữ ngoại hối nhà nước. Theo đó, dự thảo bổ sung khoản 4a Điều 5, quy định nguồn hình thành dự trữ ngoại hối nhà nước bao gồm “Quyền rút vốn đặc biệt của Quỹ Tiền tệ quốc tế”. Đồng thời bổ sung Điều 5a với quy định: “NHNN ghi nhận Quyền rút vốn đặc biệt được Quỹ Tiền tệ quốc tế phân bổ, phân phối vào Quỹ DTNH”. Theo cơ quan soạn thảo, quy định này nhằm làm rõ cơ chế ghi nhận SDR trong các quỹ thuộc dự trữ ngoại hối nhà nước, phù hợp với đặc tính và kinh nghiệm quản lý SDR của Việt Nam.

Dự thảo cũng bổ sung nghiệp vụ quyền chọn ngoại tệ và vàng vào các hình thức can thiệp thị trường trong nước của NHNN. Theo cơ quan soạn thảo, việc bổ sung quy định này nhằm hoàn thiện cơ sở pháp lý cho hoạt động điều hành, đồng thời mở rộng các công cụ có thể được sử dụng khi cần thiết.

Một điểm mới khác là bổ sung Điều 12a về giao dịch ngoại tệ giữa dự trữ ngoại hối chính thức với tổ chức tín dụng bị rút tiền hàng loạt. Theo đó, giao dịch ngoại tệ để hỗ trợ thanh khoản cho tổ chức tín dụng trong trường hợp đặc biệt này sẽ được thực hiện theo quy định của Thống đốc NHNN. Việc bổ sung quy định nhằm triển khai các quy định mới của Luật Các tổ chức tín dụng năm 2024 liên quan đến xử lý tình huống rút tiền hàng loạt.

Bên cạnh đó, dự thảo sửa đổi phạm vi sử dụng Quỹ bình ổn tỷ giá và quản lý thị trường vàng theo hướng cụ thể hóa các nhu cầu ngoại hối phục vụ hoạt động nghiệp vụ của NHNN. Quỹ này có thể được sử dụng để chi trả phí nước ngoài, góp vốn và đóng góp vào các tổ chức quốc tế, mua sắm trang thiết bị, phần mềm từ nước ngoài, thuê chuyên gia nước ngoài và các nhu cầu ngoại hối khác phục vụ công tác quản lý, điều hành.