Stablecoin trị giá 320 tỷ USD vẫn chưa đủ chuẩn làm tiền, BIS nói gì?

Ngân hàng Thanh toán Quốc tế (BIS) vừa công bố Báo cáo Kinh tế thường niên 2026, trong đó dành một chương để đánh giá vai trò của stablecoin trong hệ thống tài chính. Cơ quan này cho rằng các stablecoin hiện tại vẫn chưa đáp ứng được những tiêu chuẩn cơ bản để được xem là tiền tệ, bất chấp quy mô thị trường đã tăng lên khoảng 320 tỷ USD.

Trong chương mang tên "Đặt niềm tin vào tiền tệ: Đổi mới vượt ra ngoài stablecoin", BIS đánh giá các stablecoin neo theo đồng USD dựa trên bốn tiêu chí cốt lõi của một hệ thống tiền tệ gồm tính đồng nhất, tính linh hoạt, khả năng tương tác và tính toàn vẹn. Theo báo cáo, các thiết kế stablecoin hiện nay đều chưa đáp ứng đầy đủ các yêu cầu này.

BIS cho biết giá của stablecoin vẫn có thể lệch khỏi mức neo trên thị trường thứ cấp, trong khi quá trình đổi stablecoin sang tiền pháp định còn tồn tại nhiều hạn chế. Theo cơ quan này, đặc điểm đó khiến stablecoin có nhiều điểm tương đồng với các quỹ hoán đổi danh mục (ETF) hơn là một phương tiện thanh toán thực sự.

Quan điểm này cũng tương đồng với nhận định trước đó của Tổng Giám đốc BIS Pablo Hernández de Cos, người từng cho rằng stablecoin hoạt động giống một sản phẩm đầu tư hơn là tiền tệ.

Theo ước tính của BIS, quy mô toàn bộ thị trường stablecoin vào cuối tháng 5 đạt khoảng 320 tỷ USD. Hơn 99% nguồn cung được bảo chứng bằng tài sản neo theo tiền pháp định, chủ yếu là đồng USD, trong đó hai đồng stablecoin lớn nhất là USDT của Tether và USDC của Circle tiếp tục chiếm phần lớn thị phần.

BIS cũng xây dựng mô hình để đánh giá tác động của việc stablecoin được sử dụng rộng rãi đối với nền kinh tế. Kết quả cho thấy trong kịch bản các stablecoin tiếp tục mở rộng, chi phí huy động vốn của hệ thống ngân hàng có xu hướng tăng lên, hoạt động cho vay suy yếu và tác động tích cực từ việc gia tăng nhu cầu đối với trái phiếu chính phủ không đủ bù đắp các ảnh hưởng tiêu cực.

Ngay cả khi giả định quy mô thị trường stablecoin tăng lên 1.000 tỷ USD, 2.000 tỷ USD hoặc 3.000 tỷ USD, BIS cho rằng tác động ròng đối với tăng trưởng kinh tế vẫn nghiêng theo hướng tiêu cực, dù mức ảnh hưởng không quá lớn.

Một vấn đề khác được cơ quan này nhấn mạnh là stablecoin hiện chiếm tỷ trọng đáng kể trong các giao dịch bất hợp pháp trên blockchain. Theo BIS, đặc tính hoạt động trên các mạng lưới phi tập trung cùng việc sử dụng ví tự quản và tính ẩn danh khiến quá trình thực hiện các quy định về nhận biết khách hàng (KYC) và phòng chống rửa tiền (AML) gặp nhiều khó khăn hơn.

Báo cáo cũng cảnh báo nguy cơ xuất hiện hiện tượng "đô la hóa stablecoin", khi người dân tại các nền kinh tế mới nổi có xu hướng nắm giữ stablecoin neo theo USD như một tài sản lưu trữ giá trị. Xu hướng này có thể làm thay đổi dòng vốn, giảm hiệu quả điều hành chính sách tiền tệ và ảnh hưởng đến chủ quyền tiền tệ của từng quốc gia.

Thay vì để stablecoin phát triển độc lập, BIS đề xuất xây dựng khuôn khổ pháp lý thống nhất trên phạm vi quốc tế, đồng thời thúc đẩy mô hình token hóa trong hệ thống tài chính hai tầng gồm ngân hàng trung ương và ngân hàng thương mại.

Trọng tâm của mô hình này là một "sổ cái thống nhất", nơi tích hợp tiền của ngân hàng trung ương dưới dạng token, tiền của ngân hàng thương mại được token hóa và các tài sản số tư nhân được quản lý trên cùng một hạ tầng, với tiền của ngân hàng trung ương đóng vai trò tài sản neo.

Để minh chứng cho tính khả thi của mô hình, BIS dẫn Dự án Agora - sáng kiến thanh toán xuyên biên giới có sự tham gia của tám ngân hàng trung ương, BIS cùng hơn 40 tổ chức tài chính tư nhân. Theo cơ quan này, dự án là một bước thử nghiệm nhằm xây dựng hạ tầng thanh toán số an toàn và hiệu quả hơn, thay vì phụ thuộc vào sự phát triển của stablecoin.

Theo Cointelegraph