Quốc hội thông qua loạt thay đổi quan trọng trong Luật Chứng khoán

Sáng 13/11, tại Kỳ họp thứ Hai, Quốc hội khóa XVI, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chứng khoán chính thức được thông qua với 463/464 đại biểu có mặt tham gia biểu quyết tán thành.

Trước khi Quốc hội biểu quyết, thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn đã trình bày báo cáo tiếp thu, giải trình, chỉnh lý và hoàn thiện dự thảo luật.

Theo Bộ trưởng, Chính phủ đã rà soát, điều chỉnh các nội dung nhằm bảo đảm phù hợp với thực tiễn hoạt động của thị trường, thống nhất với hệ thống pháp luật liên quan và đáp ứng yêu cầu phát triển thị trường chứng khoán an toàn, minh bạch, bền vững.

Mở cơ chế thử nghiệm có kiểm soát, điều chỉnh mô hình sở giao dịch

Một trong những nội dung đáng chú ý của luật sửa đổi là cơ chế thử nghiệm có kiểm soát trong lĩnh vực chứng khoán. Dự thảo sau chỉnh lý làm rõ việc sơ kết, tổng kết quá trình thử nghiệm để cấp có thẩm quyền xem xét tiếp tục triển khai hoặc hoàn thiện khuôn khổ pháp lý trước khi áp dụng chính thức.

Quy định này nhằm tạo điều kiện thử nghiệm các mô hình, sản phẩm và dịch vụ mới, đồng thời đặt ra yêu cầu kiểm soát rủi ro, bảo đảm an toàn thị trường và quyền lợi của nhà đầu tư.

Luật quy định các nguyên tắc và giới hạn cơ bản, đồng thời giao Chính phủ quy định cụ thể về quy trình, biện pháp kiểm soát rủi ro và xử lý kết quả sau thử nghiệm. Việc thử nghiệm phải gắn với yêu cầu bảo vệ tài sản, dữ liệu và quyền lợi của nhà đầu tư.

Về tổ chức thị trường, Chính phủ thống nhất giữ phương án giao Thủ tướng Chính phủ quyết định mô hình sở giao dịch chứng khoán, nhằm bảo đảm tính linh hoạt theo yêu cầu phát triển trong từng thời kỳ.

Các quy định về cơ cấu lại vốn nhà nước tại sở giao dịch chứng khoán cũng được chỉnh lý để xác định rõ phạm vi điều chỉnh, bảo đảm thống nhất với pháp luật về quản lý vốn nhà nước tại doanh nghiệp và các quy định liên quan.

Cắt giảm thủ tục lưu ký, làm rõ tiêu chuẩn nhân sự ngành chứng khoán

Về cải cách thủ tục hành chính, Chính phủ tiếp tục giữ phương án cắt giảm một số điều kiện và thành phần hồ sơ đăng ký hoạt động lưu ký chứng khoán. Mục tiêu là tránh kiểm tra trùng lặp đối với các điều kiện an toàn vốn đã được cơ quan quản lý ngân hàng giám sát, đồng thời đơn giản hóa thủ tục cho các tổ chức tham gia thị trường.

Tuy nhiên, các yêu cầu về năng lực kỹ thuật, an toàn hoạt động, quản lý tách biệt tài sản khách hàng và giám sát hoạt động lưu ký vẫn được duy trì. Quy định về đối chiếu dữ liệu, tất toán và chuyển giao tài khoản khách hàng trong trường hợp tổ chức lưu ký không thể tiếp tục hoạt động cũng tiếp tục được thực hiện nhằm bảo vệ quyền lợi nhà đầu tư.

Đối với chính sách nhân lực, dự thảo luật phân định rõ chính sách phát triển nguồn nhân lực toàn ngành chứng khoán với chế độ, chính sách dành riêng cho công chức Ủy ban Chứng khoán Nhà nước.

Theo đó, chính sách phát triển nhân lực toàn ngành mang tính định hướng, không trực tiếp xác lập chế độ đãi ngộ cụ thể hoặc nghĩa vụ ngân sách đối với nhân lực tại doanh nghiệp. Trong khi đó, chính sách dành cho công chức Ủy ban Chứng khoán Nhà nước được xem xét phù hợp với yêu cầu nhiệm vụ, vị trí việc làm và các quy định về cán bộ, công chức, tiền lương, ngân sách nhà nước.

Dự thảo cũng làm rõ tiêu chuẩn chuyên môn đối với người quản lý, người đại diện theo pháp luật và người hành nghề chứng khoán, phù hợp với trách nhiệm của từng vị trí.

Đối với người đại diện theo pháp luật, chỉ yêu cầu tối thiểu một người đáp ứng tiêu chuẩn chuyên môn tương ứng, thay vì bắt buộc tất cả người đại diện phải có chứng chỉ hành nghề chứng khoán.

Các doanh nghiệp được áp dụng thời gian chuyển tiếp hai năm hoặc đến khi có thay đổi nhân sự mới để bố trí, sắp xếp nhân sự phù hợp với quy định mới.

Bên cạnh đó, dự thảo luật tiếp tục được chỉnh lý một số nội dung liên quan đến quỹ hoán đổi danh mục, tổ chức sử dụng người được cấp chứng chỉ hành nghề chứng khoán và căn cứ xem xét cấp lại chứng chỉ hành nghề. Những điều chỉnh này nhằm thống nhất thuật ngữ, làm rõ đối tượng áp dụng và tạo thuận lợi trong quá trình thực hiện.

Về công tác chuẩn bị thi hành, Chính phủ đã xây dựng đồng thời ba dự thảo văn bản quy định chi tiết, gồm hai dự thảo nghị định về cơ chế thử nghiệm có kiểm soát và sửa đổi, bổ sung Nghị định 155/2020/NĐ-CP, cùng một dự thảo thông tư thuộc thẩm quyền Bộ trưởng Bộ Tài chính.

Chính phủ sẽ tiếp tục rà soát các văn bản hướng dẫn, quy trình nghiệp vụ, nhân lực và hạ tầng công nghệ nhằm bảo đảm các quy định mới có thể được triển khai đồng bộ.

Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chứng khoán gồm 3 điều và có hiệu lực thi hành từ ngày 1/3/2027.