Phát triển công nghiệp vật liệu và cơ khí, chế tạo là nhiệm vụ chiến lược quốc gia
Việt Nam định vị công nghiệp vật liệu và công nghiệp cơ khí, chế tạo Việt Nam có vai trò quan trọng trong các dự án trọng điểm, xác định đây là nhiệm vụ chiến lược quốc gia trong phát triển kinh tế.
Tại hội thảo “Công nghiệp vật liệu và Công nghiệp cơ khí, chế tạo Việt Nam trong giai đoạn phát triển mới” diễn ra ngày 15/6, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội Nguyễn Thanh Hải khẳng định: Sau gần 40 năm đổi mới, công nghiệp vật liệu và công nghiệp cơ khí, chế tạo Việt Nam đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng, hình thành được năng lực sản xuất trong nhiều lĩnh vực vật liệu và cơ khí, từng bước tham gia chuỗi cung ứng khu vực và toàn cầu. Tuy nhiên, sự phát triển vẫn chưa tương xứng với tiềm năng và yêu cầu phát triển đất nước; năng lực làm chủ công nghệ, thiết bị và vật liệu chiến lược còn hạn chế.
Chủ nhiệm Nguyễn Thanh Hải chỉ ra, một số điểm nghẽn hiện nay nằm ở nguồn nhân lực chất lượng cao, năng lực đổi mới sáng tạo và mức độ liên kết giữa Nhà nước, doanh nghiệp, viện nghiên cứu và trường đại học. Công nghiệp vật liệu còn thiếu năng lực chế biến sâu và làm chủ các vật liệu chiến lược; công nghiệp cơ khí vẫn chủ yếu tập trung ở các khâu gia công, lắp ráp, tỷ lệ nội địa hóa và năng lực thiết kế, chế tạo công nghệ cao còn thấp.
Vì vậy, trong giai đoạn tới cần tập trung phát triển ba nhóm vật liệu gồm: Vật liệu cơ bản, vật liệu chiến lược và vật liệu tương lai; đồng thời ưu tiên các sản phẩm cơ khí công nghệ cao phục vụ bán dẫn, AI, robot, năng lượng mới, điện hạt nhân, quốc phòng, đường sắt tốc độ cao và các ngành công nghệ chiến lược khác.
Cũng theo Chủ nhiệm Nguyễn Thanh Hải, cần hoàn thiện đồng bộ thể chế, pháp luật, cơ chế, chính sách phát triển công nghiệp vật liệu và công nghiệp cơ khí; khẩn trương xây dựng Chiến lược phát triển công nghiệp vật liệu Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 và Chiến lược phát triển công nghiệp cơ khí, chế tạo trong giai đoạn mới; đồng thời rà soát, sửa đổi các quy định về đầu tư, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển giao công nghệ, tiêu chuẩn-quy chuẩn, khoáng sản, công nghiệp hỗ trợ, thuế, tín dụng và các cơ chế hỗ trợ doanh nghiệp đổi mới công nghệ; nghiên cứu xây dựng Luật Công nghiệp trọng điểm và Luật Quản lý, phát triển vật liệu xây dựng; hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo thực chất giữa Nhà nước, doanh nghiệp, viện nghiên cứu, trường đại học và đội ngũ chuyên gia…
Tại hội thảo, nhấn mạnh ngành công nghiệp vật liệu, cơ khí Việt Nam đang đứng trước một thời điểm bản lề, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Chỉ Sáng, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp cơ khí Việt Nam đề nghị xác lập rõ trong chủ trương phát triển công nghiệp quốc gia rằng công nghiệp cơ khí, vật liệu là ngành công nghiệp nền tảng, công nghiệp gốc, có vai trò trực tiếp đối với tự chủ kinh tế, tự chủ công nghiệp, an ninh năng lượng, an ninh hạ tầng và năng lực quốc phòng.
Theo đó, cần có chiến lược phát triển đủ mạnh, tập trung vào sản phẩm vật liệu, cơ khí trọng điểm, doanh nghiệp nòng cốt và các dự án tạo thị trường. Phát triển công nghiệp vật liệu, cơ khí phải đi cùng chính sách tạo thị trường, chuyển giao công nghệ, tiêu chuẩn, quy chuẩn, trung tâm thử nghiệm, tín dụng dài hạn, đào tạo nhân lực và cơ chế đấu thầu theo chi phí vòng đời. Đây là con đường để ngành cơ khí Việt Nam chuyển từ gia công sang làm chủ thiết kế, chế tạo, tích hợp hệ thống và từng bước trở thành trụ cột của nền công nghiệp quốc gia.
Minh An (t/h)
