Phái sinh chiết khấu, thị trường đang lo điều gì?
Phiên 12/3, VN30 giảm hơn 30 điểm, trong khi thị trường phái sinh chuyển sang trạng thái chiết khấu và thanh khoản sụt mạnh. Dòng tiền đang dần chuyển sang trạng thái phòng thủ.
Sau nhịp hồi phục ngắn ngủi, thị trường chứng khoán nhanh chóng quay lại sắc đỏ trong phiên 12/3. VN30-Index giảm hơn 30 điểm, tương đương 1,59%, lùi về 1.859 điểm khi áp lực bán xuất hiện trên diện rộng. Các cổ phiếu ngân hàng và chứng khoán – hai nhóm từng dẫn dắt nhịp tăng trước đó – tiếp tục chịu lực chốt lời trong phiên chiều, khiến nỗ lực giữ nhịp của chỉ số quanh vùng 1.850 điểm không thành công.
Diễn biến trên thị trường cơ sở cho thấy tâm lý thận trọng đã quay trở lại, nhưng tín hiệu đáng chú ý hơn lại đến từ thị trường phái sinh. Hợp đồng tương lai VN30 đáo hạn tháng 3/2026 đóng cửa ở mức 1.853 điểm, thấp hơn chỉ số cơ sở gần 7 điểm. Các hợp đồng kỳ hạn xa hơn cũng duy trì trạng thái chiết khấu, với mức chênh lệch âm dao động từ gần 4 đến gần 8 điểm.
Khoảng chênh lệch này không phải điều hiếm gặp, nhưng khi nó xuất hiện cùng lúc với thanh khoản giảm mạnh, thị trường thường đang gửi đi một thông điệp rõ ràng hơn. Tổng khối lượng hợp đồng giao dịch trên thị trường phái sinh đã giảm hơn 21% so với phiên trước, trong khi số lượng vị thế mở của hợp đồng tháng gần cũng thu hẹp xuống còn khoảng 40.000 hợp đồng. Điều đó cho thấy một phần nhà đầu tư đã chủ động đóng vị thế, thay vì tiếp tục đặt cược vào biến động ngắn hạn của chỉ số.
Theo nhận định từ Chứng khoán SHS, việc các vị thế đầu cơ giảm dần phản ánh tâm lý kém lạc quan trong ngắn hạn. Thay vì gia tăng giao dịch tìm kiếm lợi nhuận nhanh, nhiều nhà đầu tư đang ưu tiên phòng ngừa rủi ro khi xu hướng của VN30-Index có dấu hiệu suy yếu.
Điểm đáng chú ý là vùng 1.850 điểm của VN30 đang trở thành mốc kiểm định quan trọng. Đây là khu vực hỗ trợ trung hạn của chỉ số, nơi lực cầu thường xuất hiện để giữ nhịp thị trường. Tuy nhiên, nếu áp lực bán tiếp tục gia tăng và vùng này bị xuyên thủng, tâm lý thận trọng có thể lan rộng sang cả thị trường cơ sở.
Trong kịch bản thận trọng hơn, các hợp đồng tương lai VN30 tháng gần có thể tiếp tục điều chỉnh về vùng hỗ trợ quanh 1.820 điểm – mức được nhiều nhà phân tích theo dõi như một ngưỡng cân bằng mới.
Điều đáng chú ý là thị trường phái sinh thường phản ứng sớm hơn với rủi ro. Khi thanh khoản giảm, vị thế đầu cơ thu hẹp và hợp đồng tương lai giao dịch dưới chỉ số cơ sở, đó thường là dấu hiệu cho thấy dòng tiền đang bắt đầu chuyển sang trạng thái phòng thủ. Và trong không ít giai đoạn trước đây, sự thay đổi âm thầm đó thường xuất hiện trước khi thị trường cơ sở bước vào những nhịp biến động mạnh hơn.
Nguyễn Huyền
