Oman đưa ra đề xuất mới về eo biển Hormuz, giá dầu tiếp tục lao dốc

Việc Tổng thống Mỹ Donald Trump bất ngờ tạm dừng chiến dịch không kích Iran đã mở ra những tín hiệu mới trong nỗ lực hạ nhiệt căng thẳng tại Trung Đông. Trong bối cảnh đó, Oman đề xuất một cơ chế quản lý chung đối với eo biển Hormuz, động thái được kỳ vọng có thể từng bước khôi phục hoạt động vận chuyển dầu qua tuyến hàng hải quan trọng bậc nhất thế giới.

Theo Reuters, Oman đã nhận được sự ủng hộ từ nhiều quốc gia vùng Vịnh đối với kế hoạch cho phép Iran thu phí dịch vụ tại eo biển Hormuz. Tuy nhiên, Tehran sẽ không phải bên duy nhất kiểm soát tuyến hàng hải này và việc đóng phí cũng chỉ mang tính tự nguyện, thay vì bắt buộc như đề xuất trước đó của Iran.

Đề xuất của Oman được xây dựng theo mô hình đang áp dụng tại eo biển Malacca, nơi Indonesia, Malaysia và Singapore phối hợp quản lý, còn các tàu thuyền đóng góp tự nguyện để phục vụ bảo đảm an toàn hàng hải, bảo vệ môi trường và hoạt động tìm kiếm cứu nạn.

Một nguồn tin cấp cao của Iran cho biết Tehran vẫn chưa phản hồi chính thức sáng kiến này. Trước đó, Bộ trưởng Ngoại giao Abbas Araqchi đã trao đổi với các đối tác Oman và Saudi Arabia về vấn đề Hormuz, đồng thời nhấn mạnh sự cần thiết của hợp tác khu vực trong quản lý tuyến hàng hải chiến lược.

Đề xuất mới xuất hiện ngay sau khi Tổng thống Donald Trump tuyên bố Mỹ đang có "các cuộc đàm phán tốt đẹp" với Iran, sau quyết định tạm dừng chiến dịch không kích kéo dài hai tuần. Dù vậy, ông Trump cũng cảnh báo Washington có thể nối lại các cuộc tấn công nếu tiến trình đàm phán không đạt kết quả, trong khi Tehran phủ nhận việc nối lại đàm phán với Mỹ.

Hormuz tiếp tục là tâm điểm của cuộc đối đầu giữa hai bên. Sau các cuộc không kích của Mỹ và Israel hôm 28/2, Iran đã đóng cửa eo biển đối với tàu nước ngoài. Một thỏa thuận đạt được sau đó giúp tuyến hàng hải mở lại một phần, nhưng nhanh chóng đổ vỡ vào đầu tháng 7 sau khi Iran nổ súng vào các tàu đi qua khu vực mà nước này không chấp thuận.

Trong khi Tehran muốn cùng Oman quản lý eo biển và thu phí dịch vụ từ các tàu qua lại, Washington vẫn theo đuổi mục tiêu khôi phục cơ chế tự do hàng hải như trước xung đột, đồng thời coi việc áp dụng phí bắt buộc là trái với luật pháp quốc tế. Đây được xem là một trong những bất đồng lớn nhất giữa hai bên trong các cuộc tiếp xúc gần đây.

Tuy nhiên, chỉ riêng kỳ vọng căng thẳng được hạ nhiệt đã đủ tạo ra phản ứng mạnh trên thị trường năng lượng. Giá dầu Brent giảm khoảng 8% trong phiên 27/7 sau tuyên bố của ông Trump và tiếp tục đi xuống trong ngày 28/7, có thời điểm lùi về khoảng 86 USD/thùng - mức thấp nhất trong hơn một tuần. Dầu WTI cũng giảm còn khoảng 81 USD/thùng.

Theo chuyên gia Giovanni Staunovo của UBS, dù lưu lượng tàu qua eo biển Hormuz vẫn ở mức thấp, thị trường đang đặt cược hoạt động vận tải sẽ từng bước cải thiện nếu các cuộc thảo luận giữa Oman và Iran đạt tiến triển. Trong khi đó, số chuyến tàu qua eo biển Bab el-Mandeb đã tăng lên 28 chuyến trong ngày 27/7 - mức cao nhất trong bốn ngày.

Goldman Sachs cho rằng nếu eo biển Hormuz được mở lại hoàn toàn trong quý IV/2026, giá dầu Brent có thể giảm về khoảng 80 USD/thùng vào cuối năm. Dù vậy, ngân hàng này vẫn cảnh báo rủi ro địa chính trị chưa biến mất khi các cuộc tấn công nhằm vào hạ tầng dầu khí của Saudi Arabia hoặc những gián đoạn mới tại Biển Đỏ vẫn có thể khiến nguồn cung toàn cầu bị ảnh hưởng và đẩy giá dầu tăng trở lại.