Nợ gấp 7 lần vốn: Bức tranh tài chính đáng lo của "ông trùm" xây dựng Hoà Bình

Theo báo cáo tài chính hợp nhất soát xét bán niên 2026 vừa công bố, Công ty CP Tập đoàn Xây dựng Hòa Bình (mã chứng khoán: HBC) ghi nhận doanh thu thuần hơn 3.260 tỷ đồng, lợi nhuận sau thuế đạt 50 tỷ đồng, tăng so với 41 tỷ đồng ở báo cáo tự lập trước đó, chủ yếu nhờ giá vốn được điều chỉnh giảm hơn 65 tỷ đồng. Thế nhưng, đằng sau những con số tưởng chừng tích cực ấy là một bảng cân đối kế toán đang chịu áp lực rất lớn.

Nợ phải trả cao gấp 7 lần vốn chủ sở hữu

Tính đến cuối quý II/2026, tổng tài sản của HBC đạt hơn 16.700 tỷ đồng, nhưng nợ phải trả đã lên tới gần 14.700 tỷ đồng - cao gấp khoảng 7 lần vốn chủ sở hữu. Trong cơ cấu tài sản, các khoản phải thu chiếm gần 11.000 tỷ đồng (đã trừ hơn 1.560 tỷ đồng dự phòng nợ khó đòi), hàng tồn kho vượt 3.000 tỷ đồng và tài sản cố định hơn 1.000 tỷ đồng. Riêng ba khoản mục này đã chiếm khoảng 90% tổng tài sản doanh nghiệp, cho thấy phần lớn "của cải" của HBC vẫn đang nằm ở dạng công nợ chưa thu hồi được, chứ không phải tiền mặt.

Đáng chú ý, công ty kiểm toán AFC Việt Nam đã đưa ra ý kiến ngoại trừ đối với báo cáo này. Theo giải thích của đơn vị kiểm toán, doanh thu xây lắp của HBC chỉ nên được ghi nhận khi có xác nhận chính thức của chủ đầu tư trên chứng chỉ thanh toán và hóa đơn tài chính, trong khi tại thời điểm phát hành báo cáo, kiểm toán viên chưa đủ cơ sở để xác định mức độ ảnh hưởng của cách hạch toán doanh thu hiện tại đến các khoản mục liên quan. Nói cách khác, con số doanh thu trên sổ sách không đồng nghĩa dòng tiền tương ứng đã thực sự chảy về công ty.

Lỗ lũy kế hơn 2.000 tỷ, kiểm toán nghi ngờ khả năng hoạt động liên tục

Cũng theo báo cáo, tính đến ngày 30/6/2026, HBC vẫn đang gánh khoản lỗ lũy kế 2.022 tỷ đồng cùng một số khoản nợ đã quá hạn thanh toán. Doanh nghiệp cho biết thị trường bất động sản trong và ngoài nước tiếp tục biến động bất lợi, khiến khả năng thanh toán của nhiều chủ đầu tư suy giảm mạnh, qua đó ảnh hưởng trực tiếp đến dòng tiền trả nợ của công ty.

Từ những dấu hiệu này, đơn vị kiểm toán lưu ý về sự tồn tại của các yếu tố không chắc chắn trọng yếu, có thể dẫn đến nghi ngờ đáng kể về khả năng hoạt động liên tục của tập đoàn. Dù vậy, ban lãnh đạo HBC khẳng định báo cáo bán niên vẫn được lập trên giả định hoạt động liên tục, dựa vào kế hoạch kinh doanh và kế hoạch thu hồi công nợ, đồng thời kỳ vọng sớm đạt thỏa thuận cơ cấu các khoản nợ sắp đến hạn và tiếp cận thêm tín dụng mới để bổ sung vốn lưu động.

"Con nợ" của Hòa Bình toàn tên tuổi lớn: Vinhomes, Novaland, Súunhin, Gamuda Land, Tân Á Đại Thành…

Điều đáng chú ý là trong khối tài sản gần 11.000 tỷ đồng phải thu, danh sách khách hàng của HBC có sự góp mặt của hàng loạt doanh nghiệp bất động sản hàng đầu như Vinhomes, Novaland, Sunshine, Ecopark, Gamuda Land, Tân Á Đại Thành. Điều này cho thấy quy mô hoạt động xây lắp của HBC không hề nhỏ, nhưng đồng thời cũng phản ánh rủi ro tập trung: dòng tiền của "ông trùm" xây dựng này phụ thuộc rất lớn vào tiến độ thanh toán của chính các chủ đầu tư và cũng là nhóm khách hàng cũng đang gặp khó khăn về thanh khoản trong bối cảnh thị trường bất động sản chưa thực sự hồi phục.

Trong kỳ báo cáo, HBC cũng đã hoàn tất việc chuyển nhượng dự án "Trung tâm đổi mới sáng tạo Hòa Bình" cho một công ty con của Tập đoàn FPT với giá trị 246,5 tỷ đồng - một trong những động thái nhằm thu hồi thêm dòng tiền, dù mới thu về gần 145 tỷ đồng tính đến cuối tháng 6.

Từ chuyển nợ thành cổ phần đến mục tiêu quay lại HOSE

Áp lực nợ của HBC không phải là câu chuyện mới, trước đó, doanh nghiệp từng thực hiện phát hành cổ phiếu để hoán đổi hàng trăm tỷ đồng công nợ cho các chủ nợ, và mới đây tiếp tục trình cổ đông kế hoạch phát hành riêng lẻ gần 46,9 triệu cổ phiếu để hoán đổi thêm gần 470 tỷ đồng nợ cho 96 chủ nợ. Đây là giải pháp giúp giảm áp lực nợ phải trả trên sổ sách, nhưng về bản chất không tạo ra dòng tiền mới cho doanh nghiệp.

Cổ phiếu HBC hiện vẫn giao dịch trên UPCoM và nằm trong diện kiểm soát kể từ tháng 1/2024, với thị giá quanh vùng thấp trong nhiều tháng qua. Theo chia sẻ của lãnh đạo HBC, mục tiêu đưa tỷ lệ vay trên vốn chủ sở hữu về khoảng 1,5 lần và xóa sạch lỗ lũy kế để đủ điều kiện niêm yết trở lại trên HOSE sớm nhất có thể đạt được vào năm 2027, nhưng nhiều khả năng phải đến 2028 mới hiện thực hóa được.

Nhìn chung, dù doanh thu và các dự án lớn đang trở lại, bức tranh tài chính của Tập đoàn Xây dựng Hòa Bình vẫn cho thấy một hành trình phục hồi còn nhiều gian nan, khi bài toán nợ vay, công nợ phải thu và dòng tiền thực vẫn là những nút thắt chưa dễ tháo gỡ trong ngắn hạn.