Nhà máy lọc dầu 3 tỷ USD tăng dự trữ dầu thô trước biến động thị trường

Thị trường năng lượng thế giới đang chịu nhiều tác động từ căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông, đặc biệt là nguy cơ gián đoạn vận tải qua eo biển Hormuz – tuyến hàng hải quan trọng đối với nguồn cung dầu toàn cầu.

Thống kê đến ngày 04/03/2026 cho thấy giá dầu thô bình quân trong tháng 03 tăng từ 15% đến 18,1% so với tháng trước. So với cùng kỳ năm 2025, giá dầu hiện cao hơn khoảng 9,8% đến trên 15,5%.

Diễn biến này khiến thị trường xăng dầu trong nước chịu nhiều sức ép. Một số doanh nghiệp bán lẻ cho biết mức chiết khấu từ các thương nhân đầu mối đã giảm sâu, thậm chí có thời điểm xuống mức 0 đồng/lít.

Nhà máy lọc dầu Dung Quất tăng dự trữ dầu thô cho tháng 5-6.

Bên cạnh đó, hai nhà máy lọc hóa dầu trong nước cũng đối mặt với thách thức khi nguồn nguyên liệu vẫn phụ thuộc đáng kể vào nhập khẩu.

Theo ông Nguyễn Việt Thắng, Tổng Giám đốc Công ty Lọc hóa dầu Bình Sơn (BSR), hiện Nhà máy lọc dầu Dung Quất đang sử dụng khoảng 30–35% dầu thô nhập khẩu, chủ yếu từ Tây Phi, khu vực Địa Trung Hải, Mỹ và một phần từ Trung Đông.

Trong trường hợp xung đột tại Trung Đông kéo dài, chi phí dầu thô, phụ phí vận chuyển, bảo hiểm hàng hải và logistics có thể tiếp tục gia tăng, làm tăng đáng kể chi phí đầu vào và rủi ro tài chính.

Ngay từ đầu năm 2026, BSR đã chủ động nâng mức tồn kho nguyên liệu, điều hành sản xuất linh hoạt theo nhu cầu thị trường và đa dạng hóa nguồn cung nhằm chuẩn bị cho mục tiêu tăng trưởng hai con số.

Theo chỉ đạo của Bộ Công Thương và Tập đoàn Dầu khí Việt Nam (Petrovietnam), doanh nghiệp cũng đã ký thỏa thuận cung cấp dầu thô với hai tập đoàn năng lượng lớn của Mỹ là ExxonMobil và Chevron nhằm bảo đảm nguồn cung ổn định và góp phần giảm chênh lệch cán cân thương mại Việt Nam – Mỹ.

Trong giai đoạn từ tháng 03 đến tháng 05/2026, BSR đã ký hợp đồng mua khoảng 3 triệu thùng dầu thô nhập khẩu thông qua các đầu mối với các loại dầu như Qua Iboe, Bu Attifel, Medanito và Palanca Blend.

Mặc dù các nguồn dầu này không thuộc khu vực xung đột trực tiếp, căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông vẫn có thể tác động gián tiếp đến tiến độ giao hàng, chi phí vận tải, bảo hiểm và an toàn hàng hải.

Theo kế hoạch, nhu cầu mua bổ sung theo hợp đồng chuyến trong tháng 05/2026 ước khoảng 900.000 đến 1 triệu thùng và trong tháng 06/2026 khoảng 1 đến 1,3 triệu thùng.

Trong bối cảnh nhà máy dự kiến vận hành ở mức 118–120% công suất, việc đảm bảo nguồn nguyên liệu ổn định sẽ tạo áp lực lớn về chi phí cũng như khả năng tiếp cận nguồn dầu thô trên thị trường.

Trong tháng 02 vừa qua, BSR cũng đã triển khai mua cấu tử xăng có trị số octane cao để phục vụ phối trộn. Tuy nhiên, do nguồn cung khan hiếm và thị trường biến động mạnh, doanh nghiệp chưa thể mua đủ khối lượng theo kế hoạch, ảnh hưởng đến phương án gia tăng chế biến trong tháng 03/2026.

Để đạt công suất quy đổi tối thiểu 120% (bao gồm dầu thô và nguyên liệu trung gian), BSR đang tiếp tục tìm kiếm và bổ sung thêm nguồn nguyên liệu trong giai đoạn tháng 03–04/2026.

Ngoài yếu tố giá, nguy cơ gián đoạn chuỗi cung ứng cũng được doanh nghiệp lưu ý khi một số quốc gia có thể hạn chế xuất khẩu nhằm ưu tiên nhu cầu nội địa. Đồng thời, thị trường vận tải biển và bảo hiểm hàng hải đang có nhiều biến động khiến thời gian giao hàng có thể kéo dài.

Những yếu tố này có thể ảnh hưởng trực tiếp đến kế hoạch vận hành Nhà máy lọc dầu Dung Quất, đặc biệt trong giai đoạn cuối quý II và đầu quý III/2026.

Để giảm nguy cơ thiếu hụt nguyên liệu, BSR đã kiến nghị các cơ quan có thẩm quyền và Petrovietnam xem xét cơ chế ưu tiên cho doanh nghiệp được mua tối đa dầu thô và khí ngưng tụ khai thác trong nước.

Doanh nghiệp cũng đề xuất áp dụng cơ chế tạm thời ưu tiên nguồn dầu thô nội địa cho Nhà máy lọc dầu Dung Quất trong giai đoạn rủi ro cao, đồng thời hạn chế xuất khẩu dầu thô nội địa đến hết quý III/2026 hoặc cho đến khi thị trường quốc tế ổn định.

Bên cạnh đó, để bảo đảm nguồn nguyên liệu cho vận hành trong tháng 05 và tháng 06/2026, BSR đề nghị được phép mua trực tiếp dầu thô từ các lô Ruby, Bunga Orkid và Chim Sáo theo mức giá chào thầu cao nhất của kỳ gần nhất nhằm bảo đảm nguồn cung kịp thời trong bối cảnh thị trường biến động mạnh.