Nâng cao hiệu quả tuyên truyền, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng

Sau 3 năm triển khai Đề án thực hiện Quyết định số 1012/QĐ-TTg ngày 31/8/2023 của Thủ tướng Chính phủ về Kế hoạch triển khai thi hành Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng giai đoạn 2024 - 2026, công tác tuyên truyền, phổ biến và tập huấn pháp luật được triển khai với nhiều nội dung, hình thức, hướng tới cơ quan quản lý, doanh nghiệp, tổ chức xã hội và người tiêu dùng.

Chia sẻ bên lề Hội nghị sơ kết thực hiện Đề án triển khai Quyết định số 1012/QĐ-TTg về Kế hoạch triển khai thi hành Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng giai đoạn 2024 - 2026 ngày 29/9, ông Phan Thế Thắng, Phó Trưởng ban Bảo vệ người tiêu dùng, Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia (Bộ Công Thương) cho biết, quá trình thực hiện Đề án được xây dựng theo hướng có sự kế thừa giữa các năm, trong đó kết quả của năm trước được sử dụng để xác định nội dung và cách thức triển khai của năm sau.

“Đối với một Đề án thực hiện trong 3 năm, việc xây dựng kế hoạch cần nhìn nhận cả giai đoạn như một quá trình có sự tiếp nối. Mỗi năm có trọng tâm riêng, nhưng kết quả của năm trước là cơ sở để xác định nội dung và cách thức thực hiện của năm sau”, ông Phan Thế Thắng nhấn mạnh.

Năm 2024 là năm đầu tiên thực hiện Đề án, đồng thời là năm Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng năm 2023 chính thức có hiệu lực. Trọng tâm trong năm này là phổ biến những nội dung cơ bản, giới thiệu điểm mới của Luật, xây dựng tài liệu và tổ chức tuyên truyền, phổ biến, tập huấn.

Năm 2025, nội dung được tập trung vào một số vấn đề cụ thể như hợp đồng theo mẫu, hợp đồng kỳ nghỉ, trách nhiệm của người có ảnh hưởng, trách nhiệm của tổ chức, cá nhân kinh doanh trên nền tảng số và bảo vệ dữ liệu cá nhân. Đến năm 2026, hoạt động triển khai được mở rộng theo hướng tăng tính ứng dụng, cùng với việc xây dựng tài liệu, công cụ hỗ trợ, tăng cường tập huấn, truyền thông và khảo sát người tiêu dùng.

Tuyên truyền phải phù hợp từng nhóm đối tượng

Theo ông Phan Thế Thắng, Đề án được triển khai với nhiều nhóm đối tượng nên nội dung và phương thức truyền tải cần được lựa chọn phù hợp. Đối với cơ quan quản lý và cán bộ thực thi, trọng tâm là quy định pháp luật, kỹ năng nghiệp vụ, xử lý phản ánh và phối hợp trong quá trình thực hiện.

Đối với doanh nghiệp và các chủ thể kinh doanh, nội dung tập trung vào trách nhiệm trong quá trình cung cấp hàng hóa, dịch vụ, từ cung cấp thông tin, quảng cáo, giao kết và thực hiện hợp đồng đến bảo hành, thu hồi sản phẩm và giải quyết yêu cầu của người tiêu dùng.

Với người tiêu dùng, thông tin cần dễ hiểu, dễ tiếp cận, tập trung vào quyền của người tiêu dùng, những rủi ro có thể gặp phải và cách thức thực hiện quyền khi phát sinh vấn đề.

Cùng một nội dung pháp luật nhưng tùy nhóm đối tượng có thể lựa chọn cách truyền tải khác nhau. Hội nghị, hội thảo, tập huấn phù hợp với những nội dung cần trao đổi, giải đáp hoặc hướng dẫn nghiệp vụ; tài liệu hỏi - đáp, tài liệu chuyên đề phục vụ việc cung cấp thông tin và tra cứu; video và các sản phẩm truyền thông số phù hợp với những nội dung ngắn gọn, cần phổ biến rộng.

“Cách truyền tải cần được lựa chọn dựa trên nội dung cần cung cấp, đối tượng tiếp nhận và mục tiêu của từng hoạt động”, ông Phan Thế Thắng cho biết.

Việc gắn các hoạt động với nhau cũng được chú trọng trong quá trình triển khai. Những câu hỏi, tình huống được đặt ra tại hội nghị, hội thảo, tập huấn có thể được tổng hợp để xây dựng tài liệu hỏi - đáp, tài liệu chuyên đề hoặc các nội dung hướng dẫn.

Theo đại diện Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia, các sản phẩm đã xây dựng cũng có thể tiếp tục được sử dụng và cập nhật trong những chương trình sau. Cách làm này giúp các hoạt động có sự kế thừa, đồng thời tận dụng những sản phẩm và nguồn lực đã được đầu tư.

Trong quá trình triển khai, việc tiếp cận nhiều nhóm đối tượng cũng đặt ra yêu cầu phải thường xuyên cập nhật nội dung. Các phương thức kinh doanh, giao dịch mới phát sinh khiến một số vấn đề cần được bổ sung, điều chỉnh trong quá trình thực hiện.

Bên cạnh đó, việc đánh giá hiệu quả hoạt động không chỉ dựa vào số lượng chương trình, sản phẩm và người tham gia. Mức độ tiếp cận, sự phù hợp của nội dung và khả năng áp dụng kiến thức sau tuyên truyền, tập huấn cũng là những vấn đề cần được quan tâm.

Tập trung nâng cao hiệu quả triển khai

Từ thực tế triển khai, thời gian tới cần tiếp tục cập nhật nội dung tuyên truyền, phổ biến pháp luật theo những vấn đề mới của thị trường. Bên cạnh quy định của Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, các vấn đề phát sinh từ thương mại điện tử, nền tảng số, phương thức kinh doanh mới và những rủi ro mới đối với người tiêu dùng cần được quan tâm.

Theo ông Phan Thế Thắng, việc cập nhật nội dung sẽ giúp công tác tuyên truyền bám sát hơn với những vấn đề phát sinh trong hoạt động kinh doanh và tiêu dùng.

Một trong những nội dung cần tiếp tục thực hiện là tăng cường tập huấn chuyên sâu, nhất là đối với đội ngũ trực tiếp thực hiện công tác bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng tại địa phương. Nội dung tập huấn cần gắn quy định pháp luật với những tình huống cụ thể và kỹ năng xử lý công việc.

Cùng với đó, cần tiếp tục xây dựng các tài liệu và công cụ hỗ trợ có thể sử dụng lâu dài. Các tài liệu được thiết kế theo hướng dễ cập nhật, dễ tra cứu và có thể sử dụng cho nhiều nhóm đối tượng sẽ thuận lợi hơn trong quá trình triển khai. Những sản phẩm đã xây dựng cũng cần được tiếp tục cập nhật, sử dụng trong các chương trình sau.

Việc thu thập phản hồi từ cơ quan quản lý, doanh nghiệp, tổ chức xã hội và người tiêu dùng cũng cần được tăng cường. Thông tin phản hồi giúp nhận diện những nội dung còn khó hiểu, những vấn đề cần hướng dẫn thêm và những lĩnh vực cần tiếp tục quan tâm.

Ngoài ra, phương thức đánh giá hiệu quả cần tiếp tục được hoàn thiện. Ngoài các chỉ tiêu về số lượng hoạt động, sản phẩm và người tham gia, cần nghiên cứu thêm các tiêu chí phản ánh mức độ tiếp cận, sự phù hợp của nội dung và khả năng áp dụng sau khi được tuyên truyền, phổ biến hoặc tập huấn.

Theo ông Phan Thế Thắng, việc đánh giá đầy đủ hơn sẽ giúp phân biệt giữa mức độ hoàn thành nhiệm vụ và hiệu quả của nhiệm vụ, từ đó có cơ sở điều chỉnh nội dung, phương thức triển khai trong những giai đoạn tiếp theo.

Qua 3 năm thực hiện Đề án, công tác tuyên truyền, phổ biến và tập huấn pháp luật về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng tiếp tục được triển khai theo hướng bám sát từng nhóm đối tượng. Thời gian tới, việc cập nhật nội dung, tăng tập huấn chuyên sâu, hoàn thiện tài liệu hỗ trợ và tiếp nhận phản hồi sẽ là những nội dung cần được chú trọng, nhằm nâng cao hiệu quả đưa các quy định pháp luật vào thực tế.