Lợi suất trái phiếu leo đỉnh một thập kỷ, thị trường gây sức ép lên Fed

Thị trường trái phiếu Mỹ đang phát đi tín hiệu ngày càng rõ ràng rằng Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) có thể sẽ phải duy trì lập trường cứng rắn hơn với lạm phát. Xung đột Mỹ - Iran, giá dầu tăng mạnh, áp lực phát hành trái phiếu và làn sóng huy động vốn của các tập đoàn công nghệ đang đồng thời đẩy lợi suất trái phiếu lên cao, khiến kỳ vọng về chính sách tiền tệ thay đổi nhanh chóng.

Đợt leo thang căng thẳng tại Trung Đông trong tháng 7 đã châm ngòi cho làn sóng bán tháo trên thị trường trái phiếu kho bạc Mỹ trị giá khoảng 30.000 tỷ USD. Giá dầu có thời điểm vượt 100 USD/thùng, làm dấy lên lo ngại lạm phát sẽ kéo dài hơn dự kiến và buộc nhà đầu tư yêu cầu mức lợi suất cao hơn để bù đắp rủi ro.

Kể từ cuối tháng 6, lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm đã tăng hơn 0,3 điểm phần trăm, lên 4,678% vào cuối tuần trước, tiệm cận vùng cao nhất trong một thập kỷ. Đây là mức lãi suất tham chiếu đối với thị trường thế chấp, vay mua ô tô, thẻ tín dụng và nhiều khoản vay tiêu dùng, do đó biến động của lợi suất nhanh chóng lan rộng ra toàn bộ nền kinh tế.

Đáng chú ý, đà phục hồi ngắn của trái phiếu sau cuộc họp báo đầu tiên do Chủ tịch Fed Kevin Warsh chủ trì hồi tháng 6 đã nhanh chóng bị xóa sạch. Theo ông Paul Christopher, Giám đốc chiến lược đầu tư toàn cầu tại Wells Fargo Investment Institute, thị trường đang gửi một thông điệp rõ ràng tới Fed rằng mức độ bất định đã tăng lên và nhà đầu tư chỉ chấp nhận nắm giữ trái phiếu nếu được trả lợi suất cao hơn.

Fed không thể tác động trực tiếp đến dòng chảy dầu qua Vịnh Ba Tư hay kéo giá nhiên liệu giảm ngay lập tức. Theo GasBuddy, giá xăng tại Mỹ đã vượt 4 USD/gallon, còn dầu diesel lên trên 5,2 USD/gallon. Điều mà ngân hàng trung ương có thể làm là đưa ra lộ trình rõ ràng nhằm đưa lạm phát trở lại mục tiêu 2%, qua đó củng cố niềm tin của thị trường.

Tuy nhiên, đây cũng là điểm khiến giới đầu tư thêm lo ngại. Từ khi nhậm chức, ông Kevin Warsh chủ trương xây dựng một Fed kín tiếng hơn và hạn chế báo trước định hướng lãi suất, trái ngược với phong cách truyền thông của người tiền nhiệm Jerome Powell. Sự thiếu rõ ràng này khiến thị trường ngày càng khó dự báo quyết định chính sách.

Kỳ họp chính sách ngày 29/7 vì vậy trở thành tâm điểm chú ý. Theo công cụ FedWatch của CME Group, đến cuối tuần trước, xác suất Fed giữ nguyên lãi suất ở mức 62%, trong khi khả năng tăng thêm 0,25 điểm phần trăm đã vọt lên khoảng 38%, tăng mạnh so với mức 13% chỉ một tuần trước, thời điểm báo cáo lạm phát tháng 6 thấp hơn kỳ vọng từng giúp thị trường bớt lo ngại.

Ông Gennadiy Goldberg, Trưởng bộ phận chiến lược lãi suất Mỹ tại TD Securities, cho rằng sự thay đổi nhanh của kỳ vọng cho thấy nhà đầu tư đang đặc biệt quan tâm đến rủi ro lạm phát và khả năng Fed sẽ biến các tuyên bố cứng rắn thành hành động cụ thể. Một số thành viên Ủy ban Thị trường Mở Liên bang (FOMC) cũng đã công khai bày tỏ quan điểm ủng hộ việc tiếp tục tăng lãi suất.

Nếu Fed tiếp tục thắt chặt, tác động sẽ không chỉ dừng ở thị trường trái phiếu. Lãi suất cao và lạm phát kéo dài đều làm giảm sức hấp dẫn của tài sản có thu nhập cố định, đồng thời làm tăng chi phí vay vốn của doanh nghiệp và hộ gia đình, qua đó gây áp lực lên hoạt động đầu tư, tiêu dùng cũng như định giá cổ phiếu.

Áp lực đối với thị trường trái phiếu còn đến từ phía nguồn cung. Các nhà phân tích Barclays dự báo thâm hụt ngân sách Mỹ có thể lên tới khoảng 2.000 tỷ USD trong năm 2026, đồng nghĩa Bộ Tài chính sẽ phải phát hành thêm lượng lớn trái phiếu để tài trợ cho ngân sách, làm gia tăng lượng hàng hóa mà thị trường phải hấp thụ.

Không chỉ trái phiếu chính phủ, thị trường còn đối mặt với làn sóng phát hành nợ từ các tập đoàn công nghệ lớn nhằm tài trợ cho cuộc đua trí tuệ nhân tạo (AI). Theo Moody's Ratings, nhóm doanh nghiệp này có thể chi gần 800 tỷ USD cho đầu tư trong năm nay và tiến sát 1.000 tỷ USD vào năm 2027. Tuy nhiên, việc chi tiêu và đòn bẩy tài chính tăng nhanh cũng có thể tạo sức ép lên chất lượng tín dụng.

Ông David Rosenberg, nhà sáng lập Rosenberg Research & Associates, nhận định trái phiếu kho bạc Mỹ đang phải cạnh tranh trực tiếp với nguồn cung trái phiếu doanh nghiệp công nghệ ngày càng lớn. Ông cho biết đã giảm tỷ trọng trái phiếu kỳ hạn 30 năm và chuyển sang các kỳ hạn ngắn hơn sau khi chiến lược đầu tư dài hạn không đạt kết quả như kỳ vọng.

Diễn biến trên thị trường cũng phản ánh mối lo này khi lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 30 năm liên tục duy trì trên 5%, còn lợi suất kỳ hạn hai năm đã tăng lên 4,328%, vượt mức trần 3,75% của vùng lãi suất điều hành hiện nay. Điều đó cho thấy nhà đầu tư đang chuẩn bị cho kịch bản lãi suất chính sách có thể còn phải tăng thêm.

Sức ép từ lợi suất tăng đã lan sang thị trường chứng khoán. Trong tuần trước, chỉ số Dow Jones giảm 0,4%, S&P 500 mất 0,6%, còn Nasdaq Composite giảm 2,1% do nhóm cổ phiếu bán dẫn tiếp tục bị bán mạnh. Nasdaq hiện thấp hơn 7,8% so với mức đỉnh thiết lập hồi đầu tháng 6.

Theo ông Paul Christopher, trong bối cảnh giá dầu, lạm phát, nguồn cung trái phiếu và chính sách tiền tệ cùng tạo ra nhiều bất định, nhà đầu tư có thể nên chờ áp lực rút vốn khỏi nhóm công nghệ dịu bớt trước khi giải ngân trở lại. Duy trì một phần tiền mặt để chờ cơ hội được xem là lựa chọn thận trọng khi thị trường vẫn đang chờ thông điệp chính thức từ Fed.