Lợi nhuận ngành dược phân hóa mạnh, dòng tiền đang chảy về nhóm đầu ngành

Ngành dược đang bước vào giai đoạn phân hóa sâu hơn bao giờ hết khi tăng trưởng lợi nhuận không còn đến từ nhu cầu thị trường đơn thuần mà phụ thuộc ngày càng lớn vào năng lực vận hành, hệ thống phân phối và khả năng tối ưu biên lợi nhuận. Báo cáo tài chính quý 1/2026 của 33 doanh nghiệp dược niêm yết cho thấy 23 doanh nghiệp tăng trưởng lợi nhuận, nhưng phần lớn dòng tiền và lợi nhuận đang tập trung về nhóm đầu ngành.

Nổi bật nhất tiếp tục là Công ty Cổ phần Bán lẻ Kỹ thuật số FPT (FRT) với chuỗi nhà thuốc Long Châu. Chỉ riêng quý đầu năm, mảng dược mang về hơn 10.000 tỷ đồng doanh thu, tăng 28% so với cùng kỳ, trong khi EBITDA tăng mạnh 55%, đạt 637 tỷ đồng. Long Châu hiện sở hữu 2.517 nhà thuốc và 228 trung tâm tiêm chủng, với doanh thu bình quân khoảng 1,3 tỷ đồng/cửa hàng/tháng. Quy mô này cho thấy cuộc chơi bán lẻ dược đang dần chuyển từ mô hình phân mảnh sang thế độc chiếm của các chuỗi lớn có năng lực vận hành và dữ liệu khách hàng mạnh.

Ở nhóm sản xuất truyền thống, Công ty Cổ phần Dược Hậu Giang (DHG) tiếp tục dẫn đầu toàn ngành về lợi nhuận với 316 tỷ đồng, tăng 19%. Động lực tăng trưởng không đến từ mở rộng doanh thu quá mạnh mà từ việc dịch chuyển sang nhóm thuốc thành phẩm có biên lợi nhuận cao hơn, đồng thời kiểm soát tốt chi phí bán hàng và chi phí tài chính. Đây cũng là xu hướng đang xuất hiện ở nhiều doanh nghiệp dược lớn khi áp lực cạnh tranh ngày càng cao.

Công ty Cổ phần Traphaco (TRA) ghi nhận lợi nhuận tăng 48% lên 62 tỷ đồng dù doanh thu chỉ tăng 14%. Trong khi đó, Công ty Cổ phần Dược phẩm Imexpharm (IMP) báo lãi 82 tỷ đồng, tăng 10% sau khi cắt giảm mạnh chi phí vận hành. Những con số này cho thấy ngành dược đang bước sang giai đoạn ưu tiên chất lượng lợi nhuận thay vì chạy theo tăng trưởng doanh thu bằng mọi giá như trước.

Một trong những điểm sáng đáng chú ý nhất quý này thuộc về Tổng Công ty Dược Việt Nam - CTCP (DVN/Vinapharm). Doanh thu gần như đi ngang quanh 1.237 tỷ đồng, nhưng lợi nhuận sau thuế lại tăng gần gấp đôi, đạt mức tăng 95,6%. Biên lợi nhuận ròng tăng từ 5,84% lên 11,48%, trong khi khoản lãi từ công ty liên kết tăng gấp 3,4 lần. Vinapharm hiện nắm hơn 4.700 tỷ đồng tài sản lưu động và đầu tư ngắn hạn, tạo lợi thế lớn về dòng tiền trong bối cảnh ngành dược đang bước vào giai đoạn cạnh tranh quy mô.

Ở nhóm doanh nghiệp vừa và nhỏ, nhiều trường hợp ghi nhận tăng trưởng đột biến nhưng phần lớn đến từ yếu tố bất thường thay vì hoạt động cốt lõi. Tipharco (DTG) tăng lợi nhuận gấp 17 lần nhờ giảm nợ vay và chuyển dịch cơ cấu sản phẩm. Dược phẩm Bến Tre (DBT) tăng gấp 6 lần lợi nhuận, còn Dược phẩm Phong Phú (PPP) báo lãi tăng 2,4 lần chủ yếu nhờ khoản bồi thường liên quan giao dịch tài sản hoàn tất hồi tháng 3/2026.

Ở chiều ngược lại, áp lực thanh lọc đang hiện rõ với nhiều doanh nghiệp. Dược liệu Việt Nam (DVM) gây chú ý khi lợi nhuận giảm tới 98% do sản lượng tiêu thụ lao dốc. Dược Hà Tây (DHT), PBC hay Dược Cửu Long (DCL) cũng ghi nhận kết quả suy giảm mạnh, trong khi FIT và DP2 tiếp tục báo lỗ. Điều này cho thấy thị trường đang bước vào giai đoạn mà không phải doanh nghiệp dược nào cũng còn duy trì được lợi thế phòng thủ như trước.

Theo giới phân tích, ngành dược Việt Nam đang chuyển từ câu chuyện tăng trưởng theo nhu cầu sang cuộc đua về hiệu quả vốn, năng lực R&D và hệ thống phân phối. Trong dài hạn, ngành này vẫn sở hữu nền tảng tăng trưởng bền vững nhờ Luật Dược sửa đổi, chính sách đấu thầu minh bạch hơn và tốc độ già hóa dân số nhanh tại Việt Nam. Tuy nhiên, chu kỳ mới nhiều khả năng sẽ chỉ dành lợi thế cho nhóm doanh nghiệp đủ quy mô, đủ tiền mặt và đủ khả năng kiểm soát toàn bộ chuỗi giá trị.