Lần đầu tiên các ngân hàng trung ương muốn giảm tỷ trọng USD trong dự trữ ngoại hối

Lần đầu tiên kể từ khi Diễn đàn Các tổ chức Tiền tệ và Tài chính Chính thức (OMFIF) thực hiện khảo sát thường niên, các ngân hàng trung ương được hỏi cho biết họ có kế hoạch giảm, thay vì tiếp tục tăng, tỷ trọng nắm giữ đồng USD trong dự trữ ngoại hối trong vòng 10 năm tới. Đây được xem là tín hiệu đáng chú ý khi USD vẫn là đồng tiền dự trữ lớn nhất thế giới.

Khảo sát được thực hiện với 90 ngân hàng trung ương, quỹ hưu trí công và quỹ đầu tư quốc gia, đang quản lý tổng tài sản khoảng 10.000 tỷ USD. Theo OMFIF, sự thay đổi trong chiến lược dự trữ phản ánh mối quan tâm ngày càng lớn đối với rủi ro địa chính trị, cũng như kỳ vọng hệ thống tài chính toàn cầu sẽ vận động theo hướng đa cực hơn trong những năm tới.

Tuy vậy, khảo sát không cho thấy các ngân hàng trung ương đang rời bỏ đồng USD. Trái lại, phần lớn tổ chức tham gia vẫn đánh giá đồng bạc xanh sẽ tiếp tục giữ vai trò đồng tiền dự trữ chủ đạo trong tương lai gần. Điều thay đổi là xu hướng giảm sự phụ thuộc tuyệt đối vào một đồng tiền duy nhất thông qua việc mở rộng danh mục dự trữ.

Trong số các tài sản thay thế, vàng tiếp tục là lựa chọn nổi bật nhất. Khoảng 82% ngân hàng trung ương tham gia khảo sát hiện nắm giữ vàng và gần 30% cho biết sẽ tiếp tục tăng tỷ trọng kim loại quý này trong 1-2 năm tới. OMFIF nhận định vàng đang trở thành trọng tâm trong chiến lược quản lý dự trữ nhờ khả năng bảo toàn giá trị trong bối cảnh lạm phát, xung đột địa chính trị và biến động tài chính toàn cầu.

Bên cạnh vàng, nhiều ngân hàng trung ương cũng bày tỏ ý định gia tăng nắm giữ các đồng tiền ngoài nhóm dự trữ truyền thống như krone Na Uy, đô la New Zealand (NZD) và bảng Anh. Đồng euro và nhân dân tệ (NDT) vẫn được xem là những công cụ hữu ích để đa dạng hóa dự trữ, dù OMFIF cho rằng cả hai đồng tiền này vẫn còn những hạn chế mang tính cấu trúc, khiến khả năng thay thế hoàn toàn vai trò của USD trong ngắn hạn chưa thực sự rõ ràng.

Khảo sát cũng phản ánh sự thay đổi trong nhận thức về hệ thống tiền tệ quốc tế. Có tới 79% ngân hàng trung ương và 60% các quỹ đầu tư công cho rằng thế giới đang chuyển dần sang mô hình tiền tệ đa cực, thay vì tiếp tục phụ thuộc chủ yếu vào đồng USD như nhiều thập niên qua.

Bên cạnh quản lý dự trữ ngoại hối, các ngân hàng trung ương cũng đang tăng tốc chuyển đổi số. Hơn 66% tổ chức tham gia khảo sát cho biết sẽ mở rộng ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong thời gian tới nhằm nâng cao năng lực phân tích dữ liệu, quản trị rủi ro và hỗ trợ quá trình ra quyết định. Tỷ lệ ứng dụng AI tại các ngân hàng trung ương thuộc nhóm nền kinh tế phát triển đã đạt khoảng 89%, trong khi ở các nền kinh tế mới nổi mới ở mức 44%.

Theo bà Yara Aziz, chuyên gia kinh tế cấp cao của OMFIF, quan điểm chờ môi trường toàn cầu ổn định trở lại đang dần trở nên thiếu thực tế. Thay vào đó, nhiều ngân hàng trung ương đang chủ động điều chỉnh danh mục dự trữ và phương thức quản trị để thích ứng với một thế giới được dự báo sẽ duy trì trạng thái biến động trong thời gian dài.

Dù vậy, OMFIF cũng lưu ý rằng xu hướng giảm tỷ trọng USD không đồng nghĩa với việc đồng bạc xanh sớm đánh mất vị thế thống trị. Trong bối cảnh chưa có đồng tiền nào đủ khả năng thay thế hoàn toàn, chiến lược của nhiều ngân hàng trung ương hiện nay thiên về đa dạng hóa dự trữ để phân tán rủi ro, thay vì thay thế USD bằng một đồng tiền khác. Đây được xem là dấu hiệu cho thấy trật tự tài chính toàn cầu đang thay đổi theo hướng chậm nhưng ngày càng rõ nét.