HSBC: Nhập siêu, lạm phát và tỷ giá sẽ là ba phép thử của kinh tế Việt Nam nửa cuối năm

Nửa đầu năm 2026 khép lại với nhiều con số tích cực. Theo báo cáo mới công bố của HSBC, GDP 6 tháng tăng 8,18% - mức cao nhất trong nhiều năm, trong khi vốn FDI đăng ký tăng 61% và vốn giải ngân đạt mức cao nhất trong 5 năm. Tuy nhiên, phía sau bức tranh tăng trưởng ấy là những áp lực vĩ mô đang đồng loạt xuất hiện.

Ông Vũ Bình Minh, CFA, Giám đốc Kinh doanh Vốn và Tiền tệ, Khối Thị trường Vốn và Dịch vụ Chứng khoán HSBC Việt Nam cho rằng "vùng đệm" chính sách không còn dồi dào như trước. Theo HSBC, bước sang nửa cuối năm, bài toán điều hành sẽ xoay quanh ba biến số lớn gồm nhập siêu, lạm phát và tỷ giá, trong bối cảnh mặt bằng lãi suất cũng chịu áp lực đi lên.

Áp lực đầu tiên đến từ cán cân thương mại. Sau nhiều năm duy trì xuất siêu, Việt Nam ghi nhận nhập siêu khoảng 16,65 tỷ USD trong nửa đầu năm. Dù vậy, HSBC cho rằng diễn biến này chưa phải tín hiệu tiêu cực khi phần lớn kim ngạch nhập khẩu tăng thêm đến từ máy móc, thiết bị và nguyên vật liệu, phản ánh nhu cầu mở rộng sản xuất thay vì tiêu dùng.

Tuy nhiên, chính tốc độ tăng trưởng cao khiến dư địa chống chịu của nền kinh tế trở nên mỏng hơn. Khi nhập siêu gia tăng, nhu cầu ngoại tệ cũng tăng theo, kéo theo sức ép lên tỷ giá và làm thu hẹp khoảng trống để cơ quan điều hành tiếp tục nới lỏng chính sách như giai đoạn trước.

Lạm phát là phép thử tiếp theo. CPI bình quân 6 tháng tăng 4,38%, tiến sát mục tiêu khoảng 4,5% mà Quốc hội đề ra, chủ yếu do giá dầu thế giới, chi phí nhập khẩu và giá thực phẩm tăng nhanh trong hai tháng cuối quý II. Đây là tín hiệu cho thấy áp lực giá đã bắt đầu lan rộng hơn so với đầu năm.

Điểm tích cực là lạm phát cơ bản chỉ tăng 4,12%, thấp hơn CPI chung, cho thấy sức ép chủ yếu vẫn đến từ yếu tố chi phí hơn là cầu kéo. Tuy nhiên, HSBC lưu ý nếu tổng cầu tiếp tục phục hồi mạnh trong nửa cuối năm, dư địa để duy trì các chính sách hỗ trợ tăng trưởng sẽ tiếp tục bị thu hẹp.

Song song với lạm phát là áp lực tỷ giá. Từ cuối quý I, nhu cầu ngoại tệ phục vụ nhập khẩu, thanh toán quốc tế và nhu cầu nắm giữ USD theo mùa vụ tăng lên khiến tỷ giá USD/VND trên thị trường liên ngân hàng có thời điểm chạm mức trần giao dịch trong tháng 3.

Theo HSBC, Ngân hàng Nhà nước đã kịp thời sử dụng nghiệp vụ bán ngoại tệ kỳ hạn có hủy ngang kết hợp các công cụ thị trường mở để bổ sung nguồn cung ngoại tệ và ổn định kỳ vọng. Nhờ đó, tỷ giá nhanh chóng trở lại trạng thái ổn định, dù mặt bằng lãi suất trên thị trường vẫn có xu hướng nhích lên khi tăng trưởng tín dụng cao hơn tốc độ huy động vốn.

Ba áp lực này sẽ hội tụ rõ hơn trong quý III. HSBC cho rằng doanh nghiệp bước vào mùa nhập khẩu nguyên liệu cho sản xuất cuối năm, cùng thời điểm nhiều doanh nghiệp FDI chuyển lợi nhuận ra nước ngoài. Nếu Fed tiếp tục trì hoãn cắt giảm lãi suất hoặc giá dầu duy trì ở mức cao, sức ép lên tỷ giá và lãi suất có thể kéo dài hơn dự kiến.

Trong bối cảnh đó, cơ quan điều hành sẽ phải cùng lúc theo đuổi nhiều mục tiêu: duy trì tăng trưởng, kiểm soát lạm phát, ổn định tỷ giá và đảm bảo thanh khoản hệ thống. Đây được HSBC đánh giá là giai đoạn khó nhất của năm, khi mỗi quyết định chính sách đều phải cân nhắc kỹ hơn so với nửa đầu năm.

Dù vậy, HSBC vẫn nhìn thấy những điểm tựa cho quý IV. Mùa cao điểm xuất khẩu, dòng kiều hối và sự phục hồi của du lịch được kỳ vọng sẽ cải thiện nguồn cung ngoại tệ, qua đó giảm bớt áp lực lên tỷ giá và lạm phát.

Đáng chú ý, ông Vũ Bình Minh cho rằng việc nâng hạng thị trường chứng khoán có thể trở thành cú hích quan trọng nhất trong những tháng cuối năm. Không chỉ giúp thu hút thêm dòng vốn quốc tế và cải thiện thanh khoản thị trường, việc nâng hạng còn góp phần bổ sung nguồn cung ngoại tệ bền vững, qua đó mở rộng dư địa điều hành chính sách trong trung và dài hạn.