Hàn Quốc: Nhạc AI lọt Top bảng xếp hạng âm nhạc làm nóng lên tranh cãi về bản quyền

Một ca khúc có sự hỗ trợ của trí tuệ nhân tạo (AI) đã vươn lên nhóm đầu bảng xếp hạng Melon Top 100, thu hút sự chú ý trở lại đối với những vấn đề chưa được giải quyết liên quan đến bản quyền và tính minh bạch trong hoạt động sản xuất âm nhạc bằng AI.

Ca khúc The Adult I Dreamed Of của nghệ sĩ Meomuru đã vươn lên vị trí thứ 3 trên bảng xếp hạng Melon Top 100 tính đến ngày thứ Tư. Phát hành từ tháng 6, tác phẩm gần đây thu hút sự quan tâm khi được sử dụng rộng rãi làm nhạc nền cho các video ngắn trên mạng xã hội Hàn Quốc.

Tuy nhiên, giọng hát xuất hiện trong ca khúc không phải của một ca sĩ thực thụ mà được tạo ra bằng công nghệ AI.

Theo phần giới thiệu album, Meomuru sử dụng chương trình Suno để tạo giọng hát, trong khi trực tiếp viết lời và định hướng sản xuất tổng thể cho tác phẩm.

“Đối với tôi, AI là một nhạc cụ hiện đại và một đối tác giúp biến trí tưởng tượng thành hiện thực”, Meomuru viết trong phần giới thiệu kênh YouTube của mình. Nghệ sĩ cũng bày tỏ niềm tin rằng, dù công cụ có thay đổi, những câu chuyện được kể thông qua âm nhạc vẫn không thay đổi.

Tranh luận về âm nhạc do AI hỗ trợ

Ca khúc nhận được những phản ứng trái chiều từ người nghe. Một số ý kiến cho rằng việc sử dụng AI không phải vấn đề đáng lo ngại nếu con người vẫn chịu trách nhiệm về sáng tác, lời bài hát và định hướng nghệ thuật. Ngược lại, một bộ phận khán giả bày tỏ sự không thoải mái với âm nhạc có giọng hát do AI tạo ra.

Một số ý kiến khác kêu gọi cần có cơ chế ghi nhãn rõ ràng hơn đối với các ca khúc sử dụng AI trong quá trình định hướng và sản xuất.

Meomuru không phải nghệ sĩ đầu tiên có tác phẩm ứng dụng AI tạo được sức hút trên bảng xếp hạng. Ca khúc Forest of the Heart của Joseon Hiphop cũng từng đứng ở vị trí thứ 89 trên Melon Top 100. Với tác phẩm này, con người đảm nhiệm việc xây dựng ý tưởng và viết lời, trong khi AI được sử dụng để sáng tác nhạc và tạo giọng hát.

Sự xuất hiện ngày càng nhiều của những ca khúc như vậy tiếp tục đặt ra câu hỏi mà ngành công nghiệp âm nhạc chưa tìm được lời giải thỏa đáng: Bản quyền cần được áp dụng như thế nào đối với những tác phẩm có sự tham gia đồng thời của con người và AI?

Khó xác định ranh giới sáng tạo giữa con người và AI

Theo luật bản quyền hiện hành của Hàn Quốc, quyền bảo hộ được áp dụng đối với những đóng góp sáng tạo của con người, trong khi nội dung hoàn toàn do AI tạo ra không được tự thân công nhận là đối tượng có thể đăng ký bản quyền.

Tháng 8 vừa qua, Hiệp hội Bản quyền Âm nhạc Hàn Quốc đã tìm cách giải quyết vấn đề bằng việc đưa ra bộ tiêu chí mới cho phép đăng ký các tác phẩm có sự hỗ trợ của AI, với điều kiện con người giữ vai trò “thực chất và chủ đạo” trong quá trình sáng tạo.

Theo các tiêu chí này, người sáng tạo phải công khai những công cụ AI đã sử dụng, phạm vi ứng dụng và tính chất đóng góp của bản thân đối với tác phẩm.

Tuy nhiên, chỉ 22 ngày sau, hiệp hội đã rút lại bộ tiêu chí trước những ý kiến chỉ trích rằng vấn đề chưa đạt được sự đồng thuận xã hội cần thiết, đồng thời chưa có phương pháp được thiết lập để xác định một cách khách quan tỷ lệ đóng góp của con người và phần nội dung do AI tạo ra trong một tác phẩm âm nhạc.

Một đại diện ngành công nghiệp âm nhạc trả lời The Korea Herald cho biết, trong một số dự án, ranh giới giữa các phần việc có thể được xác định tương đối rõ ràng, chẳng hạn con người viết lời còn AI đảm nhiệm sáng tác hoặc hát. Tuy nhiên, quy trình sản xuất phức tạp hơn có thể bao gồm nhiều vòng nhập câu lệnh, chỉnh sửa và biên tập thông qua AI ở các công đoạn khác nhau.

Trong những trường hợp như vậy, việc xác định chính xác tỷ lệ đóng góp của con người và AI có thể phụ thuộc phần lớn vào những thông tin mà người sáng tạo lựa chọn công khai.

Một đại diện khác của ngành âm nhạc cho rằng cần xây dựng các tiêu chuẩn rõ ràng hơn khi AI ngày càng được tích hợp sâu vào quy trình sản xuất âm nhạc.

“Âm nhạc do AI tạo ra là một phần không thể tránh khỏi trong hướng phát triển của ngành, dù chúng ta có thích điều đó hay không. Cần có những tiêu chí chi tiết hơn để đo lường mức độ sử dụng AI và mức độ kiểm soát của người sáng tạo, qua đó xác định cách thức phân bổ quyền tác giả”, đại diện này nhận định.

Bên cạnh đó, ngành công nghiệp âm nhạc cũng cần xem xét cách bảo vệ những nghệ sĩ và nhà sáng tạo hiện hữu có tác phẩm được sử dụng để huấn luyện các hệ thống AI tạo ra âm nhạc mới.

Sự phát triển của âm nhạc ứng dụng AI vì thế không chỉ đặt ra yêu cầu xác định vai trò sáng tạo của con người trong từng tác phẩm, mà còn làm nổi bật nhu cầu bảo vệ quyền lợi của các chủ thể có tác phẩm được sử dụng làm dữ liệu huấn luyện. Việc xây dựng tiêu chí minh bạch, có khả năng áp dụng trên thực tế sẽ là một trong những vấn đề quan trọng đối với ngành công nghiệp âm nhạc trong thời gian tới.