Hà Nội và TP.HCM có kế hoạch nâng xã lên phường không?

TP.HCM hoàn thiện hồ sơ thành lập 29 phường

Ngày 27/8, tại Kỳ họp thứ 4 khóa XI, HĐND TP.HCM đã thông qua nghị quyết tán thành việc thành lập 29 phường trên cơ sở nguyên trạng các xã hiện hữu. Sau bước này, UBND Thành phố được giao hoàn thiện hồ sơ, đề án để trình cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định.

Danh sách gồm An Nhơn Tây, Bà Điểm, Bình Chánh, Bình Hưng, Bình Lợi, Bình Mỹ, Cần Giờ, Củ Chi, Đông Thạnh, Hiệp Phước, Hóc Môn, Hưng Long, Nhà Bè, Phú Hòa Đông, Tân An Hội, Tân Nhựt, Tân Vĩnh Lộc, Thái Mỹ, Vĩnh Lộc, Xuân Thới Sơn, Bàu Bàng, Bắc Tân Uyên, Châu Pha, Đất Đỏ, Hồ Tràm, Long Điền, Long Hải, Long Sơn và Ngãi Giao.

Phương án được xây dựng theo hướng giữ nguyên diện tích tự nhiên, dân số và địa giới của từng xã, thay đổi chủ yếu ở mô hình đơn vị hành chính từ xã sang phường.

Qua rà soát, các địa phương này đáp ứng những nhóm tiêu chí đối với đơn vị hành chính phường, gồm quy mô dân số, diện tích tự nhiên, tỷ lệ dân số đô thị, cơ cấu kinh tế, khả năng cân đối thu - chi ngân sách và mức độ phát triển hạ tầng.

Trước khi HĐND Thành phố xem xét, 29 xã đã tổ chức lấy ý kiến Nhân dân. Tổng số hộ gia đình thuộc diện lấy ý kiến là 763.915 hộ, trong đó 724.638 hộ tham gia, tương đương 94,85%. Có 721.728 hộ đồng ý với phương án chuyển xã thành phường, tương đương 94,48% tổng số hộ gia đình.

Điểm đáng chú ý là việc thành lập các phường không làm tăng số đơn vị hành chính cấp xã của TP.HCM. Theo phương án, sau khi chuyển đổi 29 xã, Thành phố vẫn có 168 đơn vị hành chính cấp xã, nhưng cơ cấu thay đổi thành 142 phường, 25 xã và 1 đặc khu.

Như vậy, bước chuyển này chủ yếu phản ánh mức độ đô thị hóa và yêu cầu thay đổi mô hình quản lý tại những địa bàn đã có dân cư, hạ tầng và cơ cấu kinh tế mang đặc trưng đô thị rõ hơn.

Tuy nhiên, nghị quyết của HĐND TP.HCM mới là một bước trong quy trình pháp lý. Theo quy định, hồ sơ vẫn phải được hoàn thiện và trình cấp có thẩm quyền quyết định trước khi 29 xã chính thức trở thành phường.

Hà Nội có khoảng 26 xã nằm trong phạm vi phát triển đô thị

Hà Nội cũng đang đứng trước một bước chuyển tương tự, nhưng cách triển khai hiện thận trọng hơn và chưa ở cùng giai đoạn thủ tục như TP.HCM.

Từ tháng 11/2025, tại Hội nghị lần thứ hai Ban Chấp hành Đảng bộ TP. Hà Nội khóa XVIII, Sở Quy hoạch - Kiến trúc cho biết dự kiến có khoảng 26 xã nằm trong phạm vi phát triển đô thị đủ điều kiện phát triển thành phường trong thời gian tới.

Sở sẽ căn cứ các quy định pháp lý và định hướng phát triển không gian để tham mưu Thành phố thực hiện quy trình chuyển đổi trong từng giai đoạn.

Khác với TP.HCM, Hà Nội hiện chưa công bố một đề án đồng thời chuyển toàn bộ 26 xã thành phường. Các địa phương sẽ tiếp tục được xem xét dựa trên nhiều yếu tố, từ dân số, mức độ đô thị hóa, hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội đến cơ cấu kinh tế và vị trí trong Quy hoạch Thủ đô.

Sau đợt sắp xếp đơn vị hành chính năm 2025, Hà Nội hiện có 126 đơn vị hành chính cấp xã, gồm 51 phường và 75 xã. Việc khoảng 26 xã tiếp tục được xác định nằm trong phạm vi phát triển đô thị phản ánh quá trình mở rộng không gian thành phố ra các khu vực bên ngoài lõi hiện hữu.

Trong Quy hoạch Thủ đô thời kỳ 2021-2030 và các định hướng dài hạn, nhiều khu vực ngoại thành được tổ chức lại theo mô hình đô thị đa cực, gắn với các tuyến vành đai, đường sắt đô thị, khu công nghiệp, khu công nghệ cao và những trung tâm dịch vụ mới.

Do đó, việc chuyển xã thành phường không chỉ là thay đổi tên gọi đơn vị hành chính. Các địa phương còn phải đáp ứng yêu cầu về hạ tầng, mật độ dân cư, tỷ lệ lao động phi nông nghiệp và khả năng cung cấp dịch vụ đô thị.