Giữ CPI dưới 4,5% ngày càng khó, chuyên gia chỉ ra 5 điểm nghẽn

Mục tiêu kiểm soát CPI bình quân năm 2026 dưới 4,5% vẫn được đánh giá là khả thi, nhưng khoảng trống dành cho điều hành không còn nhiều. Theo các chuyên gia tại Diễn đàn thường niên về diễn biến thị trường, giá cả ở Việt Nam lần thứ hai năm 2026, áp lực hiện nay không nằm ở một cú sốc đơn lẻ mà đến từ nhiều yếu tố cùng lúc, khiến việc giữ ổn định mặt bằng giá trở nên khó hơn trong nửa cuối năm.

Điểm nghẽn đầu tiên nằm ở chính dư địa tăng giá còn lại. Theo bà Tạ Thị Thu Việt, Phó Trưởng ban Thống kê Dịch vụ và Giá (Cục Thống kê), để CPI bình quân cả năm giữ quanh 4,5%, chỉ số giá tiêu dùng mỗi tháng trong nửa cuối năm chỉ nên tăng khoảng 0,2% so với tháng trước. Đây là ngưỡng khá thấp trong bối cảnh nền kinh tế đang ưu tiên thúc đẩy tăng trưởng và nhiều yếu tố đầu vào vẫn tiềm ẩn biến động.

Một áp lực khác đến từ nhóm hàng hóa và dịch vụ do Nhà nước quản lý. Theo TS. Cấn Văn Lực, điện, nước, y tế và giáo dục hiện chiếm khoảng 30% rổ CPI. Điều đó đồng nghĩa mỗi quyết định điều chỉnh giá các dịch vụ công đều có khả năng tạo tác động đáng kể tới mặt bằng giá chung, buộc cơ quan điều hành phải cân nhắc kỹ cả về thời điểm lẫn mức độ.

Ở chiều ngược lại, chuyên gia này cho rằng yếu tố tiền tệ hiện chưa tạo áp lực lớn lên lạm phát. Nguyên nhân là vòng quay tiền trong nền kinh tế vẫn ở mức thấp, chỉ khoảng 0,33 lần trong 6 tháng đầu năm, phản ánh khả năng hấp thụ vốn của nền kinh tế còn hạn chế. Dự báo cả năm, chỉ số này có thể tăng lên khoảng 0,67 lần nhưng vẫn thấp, qua đó tiếp tục góp phần kiềm chế lạm phát cơ bản.

TS. Cấn Văn Lực cũng lưu ý tác động từ tỷ giá hiện vẫn ở mức tương đối hạn chế. Theo cơ chế truyền dẫn, nếu tỷ giá tăng 1%, giá nhập khẩu có thể tăng khoảng 0,17-0,18%, qua đó khiến CPI tăng thêm khoảng 0,1-0,18%. Bên cạnh đó, việc khu vực FDI chiếm tới 72% tổng kim ngạch xuất nhập khẩu cũng tạo thêm "lớp đệm", giúp hạn chế mức độ lan tỏa của lạm phát nhập khẩu vào nền kinh tế.

Một mốc thời gian đáng chú ý là sau ngày 30/9, khi chính sách giảm thuế hỗ trợ xăng dầu hết hiệu lực nếu không được gia hạn. Theo đại diện Cục Quản lý giá (Bộ Tài chính), trong trường hợp giá dầu thế giới vẫn duy trì ở mức cao, chi phí vận tải và logistics có thể tăng trở lại, tạo áp lực lên nhiều nhóm hàng hóa và dịch vụ trong nước.

Ở góc độ điều hành, Bộ Tài chính cho biết việc sử dụng linh hoạt Quỹ bình ổn giá xăng dầu cùng lộ trình điều chỉnh thận trọng đối với điện, y tế và giáo dục đã góp phần hạn chế cú sốc giá trong nửa đầu năm. Nguồn cung các mặt hàng thiết yếu như lương thực, thực phẩm và vật liệu xây dựng hiện vẫn được đánh giá là tương đối ổn định, trong khi nhiều địa phương đã triển khai chương trình bình ổn giá từ tháng 3 để chuẩn bị cho nhu cầu cuối năm và Tết.

Theo các chuyên gia, bài toán điều hành những tháng cuối năm vì vậy sẽ không chỉ là giữ CPI dưới 4,5%, mà còn phải dung hòa giữa mục tiêu tăng trưởng kinh tế trên 10% và yêu cầu ổn định kinh tế vĩ mô. Khi dư địa kiểm soát giá ngày càng thu hẹp, mỗi quyết định về giá dịch vụ công, chính sách thuế hay điều hành năng lượng đều có thể tạo ra tác động lớn hơn so với giai đoạn đầu năm.