Đường sắt tốc độ cao 67 tỷ USD: Viettel sẵn sàng tham gia, nhưng chưa thể làm chủ công nghệ lõi

Tập đoàn Công nghiệp - Viễn thông Quân đội (Viettel) vừa có văn bản gửi Bộ Xây dựng, lần đầu đưa ra đánh giá chi tiết về khả năng tham gia nghiên cứu, phát triển các công nghệ lõi phục vụ dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam trị giá khoảng 67 tỷ USD.

Theo Viettel, sau quá trình nghiên cứu và đánh giá, việc phát triển hệ thống tín hiệu và tích hợp hệ điều hành cho đoàn tàu tốc độ cao hiện chưa khả thi tại thời điểm này do mức độ phức tạp đặc biệt lớn của công nghệ cũng như yêu cầu phải có một hệ sinh thái công nghiệp đường sắt hoàn chỉnh.

Doanh nghiệp cho biết hệ thống điều khiển tàu tốc độ cao không chỉ bao gồm các thiết bị tín hiệu riêng lẻ mà là một tổ hợp công nghệ phức tạp liên quan tới động lực học đoàn tàu, hệ thống cảm biến trên đầu máy và toa xe, hệ thống vận hành tàu tự động (ATO), bảo vệ tàu tự động (ATP), định vị, liên khóa điện tử cùng nhiều cấu phần kỹ thuật khác được tích hợp đồng bộ.

Đặc biệt, toàn bộ hệ thống phải đáp ứng tiêu chuẩn an toàn cao nhất trong ngành đường sắt (SIL-4) và cần trải qua quá trình thử nghiệm, kiểm chứng với hàng chục nghìn kịch bản vận hành trên môi trường mô phỏng cũng như thực tế trước khi được đưa vào khai thác thương mại.

Theo Viettel, kinh nghiệm quốc tế cho thấy các quốc gia làm chủ công nghệ đường sắt tốc độ cao đều phải xây dựng được hệ sinh thái công nghiệp đường sắt hoàn chỉnh, đồng thời tích lũy dữ liệu, kinh nghiệm và tri thức công nghệ trong thời gian dài.

Trên cơ sở đó, doanh nghiệp cho rằng để tiến tới làm chủ công nghệ, cần bắt đầu từ việc thiết kế tổng thể hệ thống nhằm xác định đầy đủ các yêu cầu kỹ thuật đối với từng cấu phần, từ đó xây dựng lộ trình nghiên cứu và phát triển theo hướng dài hạn.

Dù thận trọng với công nghệ điều khiển đoàn tàu tốc độ cao, Viettel khẳng định sẵn sàng tham gia nhiều hạng mục khác của hệ sinh thái đường sắt hiện đại. Doanh nghiệp cho biết có thể nghiên cứu, phát triển công nghệ thẻ vé điện tử cho đường sắt tốc độ cao, đường sắt điện khí hóa và đường sắt đô thị nhằm phục vụ vận hành đồng bộ, hiện đại và an toàn.

Đối với hệ thống truyền dẫn vô tuyến phục vụ vận hành đường sắt, Viettel cũng bày tỏ sẵn sàng tham gia nghiên cứu, thử nghiệm sau khi các tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật liên quan được cơ quan có thẩm quyền ban hành.

Trước đó, tại buổi làm việc với Bộ Xây dựng vào cuối tháng 5, Trung tướng Tào Đức Thắng, Chủ tịch kiêm Tổng Giám đốc Viettel cho biết tập đoàn sẵn sàng nhận nhiệm vụ nghiên cứu và phát triển các giải pháp công nghệ phục vụ đường sắt tốc độ cao, đường sắt điện khí hóa và đường sắt đô thị.

Viettel đề xuất tham gia các lĩnh vực như hệ thống vé điện tử, nền tảng kết nối và chia sẻ dữ liệu, công nghệ thẻ vé và các hệ thống thông tin phục vụ vận hành mạng lưới đường sắt hiện đại.

Động thái của Viettel diễn ra trong bối cảnh Chính phủ đang thúc đẩy mục tiêu nâng cao tỷ lệ nội địa hóa và từng bước làm chủ công nghệ trong các dự án đường sắt quốc gia. Theo kết luận của Thủ tướng tại phiên họp thứ bảy Ban Chỉ đạo các công trình trọng điểm, dự án quan trọng quốc gia lĩnh vực đường sắt, các doanh nghiệp trong nước được yêu cầu chủ động tiếp nhận, nghiên cứu và làm chủ công nghệ, từng bước chuyển từ vai trò tham gia triển khai sang làm chủ chuỗi giá trị.

Dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam có tổng vốn đầu tư khoảng 67 tỷ USD, chiều dài khoảng 1.541 km, được thiết kế theo tiêu chuẩn đường đôi khổ 1.435 mm với tốc độ khai thác tối đa 350 km/h. Đây được xem là một trong những dự án hạ tầng lớn nhất từ trước đến nay của Việt Nam và là phép thử quan trọng đối với năng lực làm chủ công nghệ của các doanh nghiệp trong nước.