Cổ phiếu có thể tăng 10% nhờ DR, Deutsche Bank tiết lộ dữ liệu gây chú ý

Việc triển khai chứng chỉ lưu ký (Depositary Receipt - DR) đang được xem là một trong những giải pháp giúp doanh nghiệp Việt Nam tiếp cận hiệu quả hơn với dòng vốn quốc tế. Tuy nhiên, bên cạnh cơ hội huy động vốn, nhiều doanh nghiệp vẫn băn khoăn về các vấn đề pháp lý, cơ chế vận hành cũng như tác động của DR đến giá cổ phiếu trên thị trường trong nước.

Những nội dung này đã được thảo luận tại hội thảo “Vietnam Global Capital Access” do Công ty CP Chứng khoán SSI và Deutsche Bank tổ chức ngày 18/06. Một trong những câu hỏi nhận được nhiều sự quan tâm là liệu ngân hàng lưu ký có thể tự mua cổ phiếu trên sàn để phát hành DR mà không cần sự đồng ý của doanh nghiệp hay không.

Đại diện Tập đoàn Hòa Phát đã nêu vấn đề này trong phần trao đổi với các chuyên gia. Trả lời câu hỏi, bà Tina LeDinh, Luật sư điều hành A&O Shearman, cho biết về mặt kỹ thuật, ngân hàng lưu ký hoàn toàn có thể thực hiện hoạt động thu gom cổ phiếu rồi phát hành DR.

Tuy nhiên, theo quy định hiện hành tại Việt Nam, việc triển khai chương trình DR bắt buộc phải có sự tham gia và bảo trợ của chính doanh nghiệp phát hành. Nếu tự ý thực hiện mà không có sự chấp thuận của doanh nghiệp, ngân hàng lưu ký có thể vi phạm các quy định pháp lý liên quan.

Theo bà Tina LeDinh, quy định này giúp doanh nghiệp Việt Nam luôn giữ vai trò chủ động trong quá trình huy động vốn thông qua DR. Doanh nghiệp không chỉ kiểm soát chương trình phát hành mà còn là bên đưa ra quyết định cuối cùng đối với việc tham gia thị trường vốn quốc tế bằng công cụ này.

Liên quan đến những lo ngại về xung đột pháp lý khi niêm yết DR tại các thị trường nước ngoài, vị chuyên gia cho rằng doanh nghiệp đương nhiên phải tuân thủ quy định của quốc gia và sở giao dịch nơi DR được niêm yết. Tuy nhiên, điều đó không đồng nghĩa với việc phát sinh những mâu thuẫn lớn với hệ thống pháp luật trong nước.

Theo phân tích của bà Tina LeDinh, niêm yết chéo thực chất là quá trình tuân thủ đồng thời nhiều bộ quy định. Doanh nghiệp vẫn thực hiện đầy đủ nghĩa vụ công bố thông tin tại Việt Nam, đồng thời bổ sung thêm các yêu cầu báo cáo của thị trường sở tại để duy trì chương trình DR.

Một trong những băn khoăn lớn khác của doanh nghiệp là khả năng xuất hiện chênh lệch đáng kể giữa giá cổ phiếu trong nước và giá DR trên thị trường quốc tế. Không ít doanh nghiệp lo ngại những biến động bất lợi ở nước ngoài có thể tạo áp lực ngược trở lại đối với cổ phiếu cơ sở.

Ông Jeff Margolick, Giám đốc Quản lý Sản phẩm DR toàn cầu của Deutsche Bank, cho rằng cơ chế kinh doanh chênh lệch giá chính là yếu tố giúp duy trì sự cân bằng giữa hai thị trường. Theo đó, các chương trình DR liên quan đến cổ phiếu Việt Nam phải bảo đảm khả năng chuyển đổi giữa DR và cổ phiếu cơ sở.

Nhà đầu tư có thể yêu cầu hủy DR để nhận lại cổ phiếu và giao dịch trên thị trường Việt Nam. Ngược lại, cổ phiếu nội địa cũng có thể được chuyển đổi thành DR để giao dịch ở nước ngoài. Chính cơ chế này tạo điều kiện cho hoạt động kinh doanh chênh lệch giá diễn ra liên tục.

Khi giá DR cao hơn giá cổ phiếu cơ sở, nhà đầu tư có xu hướng mua cổ phiếu trong nước để chuyển đổi thành DR và bán ra trên thị trường quốc tế. Trong trường hợp ngược lại, họ có thể mua DR rồi chuyển đổi thành cổ phiếu cơ sở. Quá trình này góp phần thu hẹp khoảng cách về giá, giúp hai loại tài sản duy trì mức chênh lệch thấp.

Đáng chú ý, ông Jeff Margolick đã chia sẻ dữ liệu lịch sử từ nhiều chương trình DR của các tập đoàn quốc tế có quy mô vốn hóa từ 2 tỷ USD đến 10 tỷ USD. Đây là các chương trình không phát hành thêm cổ phiếu mới mà sử dụng lượng cổ phiếu đang lưu hành trên thị trường làm tài sản cơ sở.

Theo thống kê, trong giai đoạn từ 30 ngày trước khi triển khai chương trình DR đến 180 ngày sau đó, giá cổ phiếu cơ sở trên thị trường nội địa tăng trung bình khoảng 10%. Nguyên nhân chủ yếu đến từ lực cầu phát sinh khi các tổ chức tham gia chương trình cần thu gom cổ phiếu để phục vụ việc phát hành DR.

Không chỉ tác động đến giá, thanh khoản giao dịch cũng được cải thiện rõ rệt. Dữ liệu của Deutsche Bank cho thấy khối lượng giao dịch bình quân của các cổ phiếu tham gia chương trình DR tăng khoảng 22% trong cùng giai đoạn khảo sát.

Theo các chuyên gia, những con số này cho thấy DR không chỉ là công cụ mở rộng khả năng tiếp cận vốn quốc tế cho doanh nghiệp mà còn có thể mang lại lợi ích trực tiếp cho cổ đông hiện hữu. Việc gia tăng nhu cầu đối với cổ phiếu cơ sở giúp cải thiện cả thanh khoản lẫn mặt bằng giá, qua đó hỗ trợ sức hấp dẫn của cổ phiếu trên thị trường.