Chuyên gia HSBC: Áp lực tỷ giá sẽ căng hơn cuối năm khi nhu cầu ngoại tệ tăng cao

Nửa đầu năm 2026 ghi nhận cả xuất khẩu và nhập khẩu tăng trưởng mạnh, phản ánh hoạt động sản xuất, đơn hàng và đầu tư của doanh nghiệp đang mở rộng. Tuy nhiên, từ góc độ thị trường ngoại hối, nhập khẩu tăng nhanh cũng đồng nghĩa nhu cầu mua ngoại tệ trong nước lớn hơn.

Theo ông Ngô Đăng Khoa, Giám đốc toàn quốc Khối Kinh doanh vốn, tiền tệ và Thị trường chứng khoán, HSBC Việt Nam, nhập khẩu máy móc, thiết bị, linh kiện và nguyên vật liệu hiện chủ yếu phục vụ sản xuất và đầu tư thay vì tiêu dùng. Đây là tín hiệu tích cực với tăng trưởng nhưng đồng thời làm cầu USD để thanh toán quốc tế tăng lên.

Trong khi đó, tốc độ nhập khẩu cao hơn xuất khẩu khiến cán cân thương mại hàng hóa và cán cân vãng lai không còn dồi dào như năm trước. Theo chuyên gia HSBC, điều này khiến “bộ đệm ngoại tệ” của nền kinh tế mỏng hơn tương đối và tỷ giá nhạy cảm hơn trước các biến động cả trong nước lẫn quốc tế.

Áp lực này có thể rõ hơn trong những tháng cuối năm khi yếu tố mùa vụ xuất hiện. Quý III thường là thời điểm doanh nghiệp gia tăng nhập nguyên liệu để chuẩn bị cho chu kỳ sản xuất cuối năm, trong khi nhiều doanh nghiệp FDI cũng phát sinh nhu cầu chuyển lợi nhuận, thanh toán nội bộ hoặc cơ cấu lại dòng tiền.

Vì vậy, cung - cầu ngoại tệ nhiều khả năng tiếp tục ở trạng thái căng hơn so với cùng kỳ một số năm trước. Tuy nhiên, áp lực này không đồng nghĩa tỷ giá sẽ biến động mạnh, bởi nền kinh tế vẫn có những yếu tố hỗ trợ như tăng trưởng GDP cao, FDI giải ngân tích cực, du lịch phục hồi và triển vọng xuất khẩu khả quan.

Trong kịch bản cơ sở, ông Khoa dự báo USD/VND sẽ biến động theo hướng tăng vừa phải. Diễn biến tỷ giá vì vậy phụ thuộc không chỉ vào cung - cầu ngoại tệ tại từng thời điểm mà còn vào cách thị trường phản ứng trước các yếu tố bên ngoài và định hướng điều hành trong nước.

Một điểm đáng chú ý là mối quan hệ giữa tỷ giá và lãi suất trong chu kỳ hiện nay đã trở nên linh hoạt hơn. Áp lực lên VND không còn đơn thuần xuất phát từ diễn biến của USD quốc tế mà còn đến từ nhu cầu ngoại tệ phục vụ thương mại, đầu tư và thanh toán trong nước.

Trong bối cảnh nền kinh tế tăng trưởng cao và nhu cầu tín dụng lớn, lãi suất phải đồng thời đáp ứng nhiều mục tiêu: hỗ trợ tăng trưởng, kiểm soát lạm phát, duy trì thanh khoản hệ thống và ổn định kỳ vọng thị trường. Vì vậy, phản ứng chính sách với tỷ giá không nhất thiết chỉ nằm ở việc thay đổi lãi suất điều hành.

Theo đánh giá của chuyên gia HSBC, các công cụ như thanh khoản hệ thống, hoạt động thị trường mở, định hướng tín dụng và điều hành tỷ giá có thể được sử dụng linh hoạt hơn để duy trì cân bằng. Đây cũng là hướng phù hợp với yêu cầu gần đây của NHNN về việc xây dựng các kịch bản cụ thể cho lãi suất, tỷ giá, cung tiền, thanh khoản và tín dụng.

Rủi ro đối với tỷ giá trong nửa cuối năm vì thế nằm ở khả năng nhiều yếu tố bất lợi xuất hiện cùng lúc. Giá dầu tăng trở lại, lạm phát cao hơn dự kiến, Fed duy trì mặt bằng lãi suất cao lâu hơn hoặc cầu ngoại tệ trong nước tăng mạnh theo mùa vụ đều có thể làm thay đổi nhanh kỳ vọng của thị trường.

Đáng lưu ý, áp lực từ bên ngoài có thể không cần đến một cú sốc lớn. Nếu USD toàn cầu tiếp tục mạnh lên do chênh lệch tăng trưởng và lãi suất, các đồng tiền châu Á, trong đó có VND, có thể chịu sức ép từ sự điều chỉnh dần trong kỳ vọng của thị trường.

Ở chiều ngược lại, khả năng cải thiện của cán cân thương mại cũng là biến số cần theo dõi. Dù phần lớn nhập khẩu hiện nay phục vụ sản xuất, nếu xuất khẩu không tăng đủ nhanh để hấp thụ lượng đầu vào đã nhập, áp lực lên cán cân bên ngoài có thể kéo dài hơn dự kiến.

Do đó, bài toán tỷ giá cuối năm không nằm ở một yếu tố đơn lẻ mà ở sự tương tác giữa nhu cầu ngoại tệ trong nước, cán cân thương mại, dòng vốn FDI và diễn biến của USD toàn cầu. Trong kịch bản cơ sở, HSBC vẫn nghiêng về khả năng VND chịu sức ép giảm giá vừa phải, nhưng mức độ biến động sẽ phụ thuộc đáng kể vào việc các áp lực này hội tụ đến đâu trong những tháng cuối năm.