Chủ tịch VBA Phan Đức Trung: Có luật thôi chưa đủ để vận hành thị trường tài sản mã hóa 200 tỷ USD

Phát biểu tại tọa đàm “Tài sản mã hóa và tương lai thị trường tài chính số” do Ủy ban Chứng khoán Nhà nước tổ chức ngày 05/06/2026, ông Phan Đức Trung, Chủ tịch Hiệp hội Blockchain và Tài sản số Việt Nam (VBA), cho rằng Việt Nam đang có những bước tiến nhanh trong việc xây dựng khung pháp lý cho thị trường tài sản mã hóa.

Theo ông Trung, các chính sách liên quan đến quản lý thị trường, nghĩa vụ thuế, tuân thủ và phòng chống rửa tiền đang từng bước được hoàn thiện. Tuy nhiên, việc ban hành luật và quy định mới chỉ là điều kiện cần, trong khi yếu tố quyết định sự thành công của thị trường lại nằm ở năng lực vận hành thực tế.

“Luật sau khi ban hành phải đi vào hệ thống vận hành, đi vào con người, đi vào công nghệ và các quy trình cụ thể”, Chủ tịch VBA nhấn mạnh.

Thị trường đã hình thành nhưng thiếu nhân lực chuyên môn

Theo ông Phan Đức Trung, thị trường tài sản mã hóa tại Việt Nam thực tế không phải là lĩnh vực mới xuất hiện mà đã tồn tại trong nhiều năm với lượng người dùng lớn cùng dòng tiền đáng kể.

Các số liệu ước tính cho thấy Việt Nam hiện có hàng chục triệu người từng tiếp cận hoặc quan tâm tới tài sản mã hóa. Nếu được đưa vào khuôn khổ quản lý chính thức, thị trường có thể đạt khoảng 17 triệu người dùng với tổng quy mô tài sản vượt 200 tỷ USD.

Tuy nhiên, sự phát triển của thị trường đang mất cân đối giữa số lượng nhà đầu tư và đội ngũ vận hành chuyên nghiệp. Ông Trung cho rằng trong khi nhóm người dùng và nhà đầu tư ngày càng mở rộng thì lực lượng nhân sự chuyên môn về công nghệ, phát triển sản phẩm, quản trị nền tảng, kiểm soát tuân thủ và phòng chống rửa tiền vẫn còn khá mỏng.

Theo phân tích của Chủ tịch VBA, hệ sinh thái tài sản mã hóa gồm nhiều lớp khác nhau, từ người dùng phổ thông, nhà đầu tư, đội ngũ vận hành kỹ thuật đến các chuyên gia quản trị rủi ro và tuân thủ. Trong đó, các vị trí liên quan đến kiểm soát rủi ro và vận hành thị trường đang là mắt xích còn thiếu tại Việt Nam.

Ông cảnh báo rằng nếu thiếu nguồn nhân lực chất lượng cao, các quy định pháp lý dù đầy đủ cũng khó phát huy hiệu quả khi đi vào thực tiễn.

Bài học từ Mỹ, Nhật Bản và Singapore

Nhìn sang các thị trường phát triển, ông Trung cho rằng điểm chung của Mỹ, châu Âu, Nhật Bản, Singapore hay Hong Kong không chỉ nằm ở hệ thống pháp lý hoàn chỉnh mà còn ở việc xây dựng chuẩn hành nghề và đào tạo nhân lực bài bản.

Tại Mỹ, các tổ chức tự quản như FINRA đóng vai trò quan trọng trong việc thiết lập tiêu chuẩn nghề nghiệp, cấp chứng chỉ và giám sát tuân thủ đối với các thành viên tham gia thị trường tài chính.

Ở châu Âu, khung pháp lý MiCA được xem là một trong những bộ quy định toàn diện nhất về tài sản mã hóa, đồng thời đi kèm với các yêu cầu về chuẩn mực hoạt động và đạo đức nghề nghiệp.

Trong khi đó, Nhật Bản đã xây dựng hệ thống quản lý chặt chẽ hơn sau sự cố sụp đổ của sàn Mt. Gox, còn Singapore và Hong Kong nổi bật với cơ chế cấp phép gắn liền với các tiêu chuẩn vận hành nghiêm ngặt.

Theo ông Trung, những kinh nghiệm này cho thấy Việt Nam không thể chỉ tập trung vào việc cấp phép cho các sàn giao dịch hoặc hoàn thiện công nghệ. Điều quan trọng là phải đồng thời xây dựng đội ngũ nhân sự đủ năng lực để vận hành hệ thống một cách an toàn và minh bạch.

Ông đề xuất cần sớm xây dựng chương trình đào tạo chuyên biệt cho thị trường tài sản mã hóa tại Việt Nam. Nội dung đào tạo không chỉ dừng ở kiến thức đầu tư mà còn phải bao gồm các lĩnh vực như quản trị rủi ro, phòng chống rửa tiền, tuân thủ pháp lý, đạo đức nghề nghiệp và vận hành nền tảng công nghệ.

Theo Chủ tịch VBA, nếu muốn đưa lượng tài sản hàng trăm tỷ USD đang vận động ngoài khuôn khổ vào hệ thống chính thức, Việt Nam cần phát triển đồng bộ cả khung pháp lý, hạ tầng công nghệ, cơ chế giám sát và nguồn nhân lực chất lượng cao.

Ông cho rằng các đơn vị đào tạo, hiệp hội nghề nghiệp và tổ chức thị trường sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành lực lượng nhân sự đáp ứng yêu cầu phát triển của ngành trong giai đoạn tới.

“Đào tạo và nguồn nhân lực là một trong những trụ cột rất quan trọng của thị trường tài sản mã hóa”, ông Trung nhấn mạnh. Theo vị chuyên gia, chỉ khi khoảng trống về nhân lực, tiêu chuẩn hành nghề và đạo đức được lấp đầy, Việt Nam mới có thể khai thác hiệu quả tiềm năng của thị trường tài sản mã hóa, đồng thời hạn chế rủi ro đối với nhà đầu tư và hệ thống tài chính.