Chính phủ sắp ban hành Nghị định điện gió ngoài khơi, chặn cơ chế “giữ chỗ” dự án

Điện gió ngoài khơi đang bước vào giai đoạn siết khung pháp lý sau thời gian dài nhiều doanh nghiệp đồng loạt đề xuất khảo sát, xin chủ trương đầu tư tại cùng một khu vực biển. Tại cuộc họp ngày 19/5, lãnh đạo Chính phủ yêu cầu Nghị định mới phải chặn tình trạng “giữ chỗ”, tránh độc quyền cơ hội đầu tư và hạn chế tranh chấp pháp lý phát sinh về sau.

Dự thảo Nghị định sẽ hướng dẫn chi tiết việc tiếp nhận hồ sơ khảo sát, chấp thuận chủ trương đầu tư, điều kiện năng lực nhà đầu tư cũng như cơ chế phối hợp giữa các cơ quan quản lý. Đây là khâu quan trọng để triển khai Nghị quyết 253 về phát triển năng lượng giai đoạn 2026-2030.

Một trong những điểm đáng chú ý nhất là việc tách bạch giữa quyền khảo sát và quyền đầu tư. Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu nhấn mạnh việc được giao khảo sát không đồng nghĩa đương nhiên được chấp thuận đầu tư dự án. Theo đó, Nghị định phải quy định rõ tiêu chí, điều kiện và quy trình minh bạch để tránh phát sinh cơ chế “xí phần” dự án điện gió ngoài khơi.

Thực tế thời gian qua, nhiều dự án điện gió ngoài khơi xuất hiện tình trạng cùng một khu vực biển nhưng có nhiều doanh nghiệp đề xuất khảo sát, hoặc cùng lúc vừa xin khảo sát vừa xin chủ trương đầu tư. Điều này khiến nguy cơ chồng lấn quy hoạch, tranh chấp lợi ích và đầu cơ dự án gia tăng khi thị trường điện gió ngoài khơi được dự báo có quy mô rất lớn.

Theo Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc, điện gió ngoài khơi là lĩnh vực đòi hỏi doanh nghiệp có tiềm lực tài chính mạnh, công nghệ cao và cam kết tiến độ dài hạn. Vì vậy, Nghị định mới sẽ phải quy định rõ tiêu chí về vốn, năng lực kỹ thuật, công nghệ và trách nhiệm triển khai dự án để sàng lọc nhà đầu tư ngay từ đầu.

Áp lực hoàn thiện khung pháp lý càng lớn khi Việt Nam đang theo đuổi mục tiêu tăng trưởng cao và nhu cầu điện phục vụ sản xuất được dự báo tăng mạnh trong giai đoạn tới. Quốc hội đã ban hành Nghị quyết 253 nhằm tạo cơ chế đặc thù để đẩy nhanh các dự án năng lượng chiến lược giai đoạn 2025-2030, trong đó điện gió ngoài khơi là trụ cột quan trọng.

Ngoài việc thu hút doanh nghiệp nước ngoài có kinh nghiệm và công nghệ, Chính phủ cũng yêu cầu bảo đảm cơ hội tham gia cho doanh nghiệp trong nước trên nguyên tắc cạnh tranh bình đẳng. Đồng thời, toàn bộ quy trình triển khai dự án phải tuân thủ chặt chẽ quy định pháp luật để tránh nguy cơ phát sinh tranh chấp quốc tế trong tương lai.

Đối với các hồ sơ đã nộp trước thời điểm Nghị định có hiệu lực, Chính phủ giao các bộ liên quan rà soát, phân loại theo từng giai đoạn 2025-2030 và 2031-2035. Các hồ sơ sẽ được đánh giá lại về mức độ hoàn thiện, năng lực tài chính, cam kết triển khai và cơ chế xử lý chi phí nếu dự án không được thực hiện, nhằm xây dựng cơ chế chuyển tiếp rõ ràng và hạn chế khiếu kiện sau này.